Thế trận mới trên biển Đông
Mạnh Hùng
Cộng tác viên Ban Việt ngữ đài BBC

BBC - 15 Tháng 11 2003 - Cập nhật 20h28 GMT

Tầu chiến Hoa Kỳ chuẩn bị vào hải phận Việt Nam, sau sự kiện Trung Quốc và Ấn Độ có cuộc diễn tập hải quân trên biển Đông Trung Hoa, ngoài khơi Thượng Hải.

Phân tích gia Mạnh Hùng nhận định đây là "một trò chơi cút bắt mới trên biển Đông".

"Nói cuộc tập trận Trung - Ấn là một cuộc diễn tập hải quân thì cũng hơi quá đáng, vì tham gia vào cuộc diễn tập này chỉ có hai trong số ba chiến hạm của Hải Quân Ấn Độ hiện đang viếng thăm Thượng Hải dưới quyền chỉ huy của phó đô đốc O.P Bansai, cùng hai chiến hạm của hải quân Trung quốc, và chỉ kéo dài ba tiếng rưỡi đồng hồ".

"Nhưng dù nhỏ như vậy, cuộc diễn tập này có một ý nghĩa khá quan trọng.

Đây là cuộc diễn tập chung với hải quân nước ngoài thứ hai của hải quân Trung Quốc.

Cuộc diễn tập lần trước chỉ mới xảy ra cách đây hai tuần với hải quân của Pakistan, một nước hiện đang có những vấn đè căng thẳng đối với Ấn Độ.

Cuộc diễn tập này xảy ra ngoài khơi Thượng Hải, một vùng biển phía bắc Đài Loan và phía nam Okinawa, vùng biển vốn vẫn được coi là biển nhà của Mỹ.

Đây không phải là không có nguyên nhân.

Kể từ khi chiến tranh lạnh chấm dứt, các nhà chiến lược Hoa Kỳ vẫn luôn luôn quan tâm đến Trung Quốc, coi như là một đối thủ chiến lược có khả năng thách thức bá quyền của Mỹ tại Á châu.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng tích cực tìm cách lấy lại vai trò mà họ cho rằng là của họ từ ngàn xưa tại Á châu, vai trò một đế quốc Trung Hoa rộng lớn của những triều Minh, Thanh thời trước.

Điều đó đã dẫn đến một số đụng độ mà việc bắn hạ một phi cơ do thám Hoa Kỳ tại ngoài khơi đảo Hải Nam là một bằng chứng.

Sự kiện 11 tháng 9 và cuộc chiến chống khủng bố mà tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush tung ra vào năm 2002 đã làm thay đổi quan điểm đó, nhưng chỉ một cách tạm thời.

Dù rằng cuộc chiến đó buộc Hoa Kỳ và Trung Quốc phải hòa hảo với nhau, nhưng, thật sự hai bên vẫn tiếp tục tìm kiếm các đồng minh chiến lược trong một cuộc đấu tranh tiềm tàng.

Trong cuộc đấu tranh mới này, những liên minh cũ nhiều khi bị thay đổi vì những nhu cầu chiến lược mới, cả về chính trị, kinh tế lẫn quân sự.

Theo lời một viên chức cao cấp của Ngũ Giác Đài, cuộc chiến chống khủng bố đã cho Mỹ một cơ hội lớn để triển khai ảnh hưởng của mình trên khắp thế giới, đặc biệt là tại Á châu.

“Sau ngày 11 tháng 9, chúng ta tỉnh dậy và thấy mình ở Trung Á. Sự hiện diện của chúng ta tại Đông Âu nay lớn hơn bao giờ hết và Đông Âu chính là cửa ngõ mở cửa vào Trung Á và vùng Trung Đông”, - ông nói.

Và sau cuộc chiến tại Afghanistan và Iraq, Trung Quốc bỗng thấy mình bị chặn bởi các lực lượng Mỹ ở biên giới phía Tây.

Trong khi đó nhìn sang phía Đông, họ thấy 47 ngàn quân Mỹ đóng tại Nhật Bản và 37 ngàn quân Mỹ tại Nam Hàn trong khi tại Đông Nam Á, không những Mỹ đã có các một mạng lưới các quan hệ quân sự với Thái Lan, Philippines và Singapore mà Washington còn muốn mở rộng ảnh hưởng quân sự đến cả những nước cựu thù như Việt Nam nữa.

Sau khi bộ trưởng quốc phòng Phạm Văn Trà sang thăm Wasshington tuần qua, Hà Nội tuy rằng chưa đến mức chấp nhận sự hiện diện của quân đội Mỹ trên đất Việt, nhưng đã đồng ý để chiến hạm Hải quân Mỹ đến các cảng của mình.

Chiến hạm đầu tiên của hải quân Mỹ đến thăm Việt Nam từ khi cuộc chiến Việt Nam chấm dứt sẽ cặp bến thành phố Hồ chí Minh ngày 19 tháng 11 sắp tới.

Thành ra việc Trung Quốc tìm cách nối liên lạc hữu nghị với Ấn Độ chỉ là một trong những cố gắng để gỡ thế cô lập của họ và mở rộng đường hoạt động cho họ ở Á châu.

Trong những tháng trước, Trung Quốc đã ký một thỏa hiệp thành lập một khu kinh tế mậu dịch tự do với ASEAN đồng thời tích cực thúc đẩy củng cố hoạt động của khối Thượng Hải bao gồm Trung Quốc, Nga và năm nước Cộng Hòa Trung Á.

Tuy nhiên, trong tình trạng hiện nay, không phải tất cả những gì Mỹ muốn, hoặc Trung Quốc đều có thể đạt được.

Tin từ Dehli cho biết, mặc dầu Ấn và Trung quốc đã hữu nghị đến mức diễn tập chung về hải quân, nhưng hải quân Ấn vẫn theo dõi chặt chẽ các hoạt động của hải quân Trung quốc tại vịnh Bengal, nơi mà Trung Quốc có thuê một căn cứ hải quân của Miến Điện.

Philippin & Trung Quốc và quần đảo Trường Sa

Tổng hợp

Quốc Doanh Dầu Hoa Lục, Phi Ký Khai Thác Trường Sa
VietBao 16.11.2003

SINGAPORE (DJ) -- China National Offshore Oil Corp. (CNOOC), công ty dầu ngoài khơi duy nhất của Trung Quốc, và hãng dầu Philippines National Oil Co. (PNOC) đã ký một Lá Thư Thuận Ý (letter of intent, viết tắt LOI) đêm thứ hai để nghiên cứu khả thể hợp tác khai thác dầu vùng đảo Trường Sa và trong biển Phi Luật Tân.

Tọa lạc trong Bể Đông, quần đảo Trường Sa ước lượng có 70 tỉ thùng dầu barrel.

Một viên chức PNOC giải thích, “Thư LOI là bước khởi đầu quan trọng để hợp tác tương lai.”

Hôm thứ hai, Tổng Thống Phi Gloria Macapagal Arroyo đã gặp phái đoàn CNOOC, lãnh đạo bởi chủ tịch công ty Fu Chengyu. Phái đoàn đã tới Manila tuần trước để họp với PNOC về Trường Sa.

Lá thư LOI không có nghĩa là Trung Quốc đã giải quyết xong tranh chấp với Phi về chủ quyền Trường Sa. Trước khi phái đòàn tới, TT Arroyo nói là Trung Quốc có thể đã vi phạm một hiệp ước quốc tế trong đó cấm xây các kiến trúc mới trên Trường Sa.

Vùng Trường Sa đang bị tranh chấp chủ quyền bởi Trung Quốc, Phi, Mã Lai, Brunei, Đài Loan và Việt Nam.

Trung Quốc- Philippines – ASEAN Và Quần Đảo Trường Sa
RA - Friday, 14 November 2003 - Producer: Bảo Vũ

Giới truyền thông Trung Quốc loan tin, sau khi Bắc Kinh đưa ra đề nghị nhằm giảm bớt tình trạng căng thẳng tại vùng Biển Đông, hai công ty dầu khí, một của Trung Quốc và một của Philippines, đã đồng ý hợp tác để dò tìm dầu và khí đốt ở vùng này.

Để biết thêm về vấn đề vừa nêu, trong mục Thời Sự sáng nay của Đài Phát Thanh Úc Châu, chúng tôi mời quý vị nghe bài tường thuật của ký giả Peter Harmsen thuộc hãng thông tấn AFP:

Tờ China Daily loan tin Công Ty Trung Quốc Khai Thác Dầu Khí Ngoài Khơi và Công Ty Dầu Khí Quốc Gia Philippines sẽ thành lập ủy ban để chọn lựa các khu vực ngoài khơi hầu thăm dò và khai thác dầu và khí đốt.

Ngoài ra hai công ty cũng đồng ý chương trình nhằm “duyệt xét, thẩm định và lượng giá các dữ kiện liên quan trong lĩnh vực địa chất học, địa vật lý, và những dữ kiện khác để quyết định về tiềm năng dầu và khí đốt trong khu vực.”

Nên biết vùng Biển Đông là nơi từ lâu nay vẫn xảy ra những cuộc tranh giành giữa những quốc gia trong vùng.

Những nước này cho rằng khu vực Biển Đông có thể có trữ lượng dầu và khí đốt vô cùng phong phú. Tuy nhiên, cho đến giờ này, chưa ai chứng minh được điều vừa đề cập.

Brunei, Malaysia, Philippines, Việt Nam cũng như Trung Quốc và Đài Loan đều tuyên bố chủ quyền trên quần đảo Trường Sa, nơi có tiềm năng dầu khí lớn lao tại vùng Biển Đông.

Tuy nhiên, tình trạng căng thẳng đang giảm dần, vì nhiều người cho rằng Trung Quốc vừa thực hiện các nỗ lực kết thân với những quốc gia láng giềng.

K.K. Leung, chuyên gia về chính trị Trung Quốc tại City University ở Hồng Công cho hay, Trung Quốc cần có được sự ổn định nếu nước này muốn phát triển.

Khi ông Ngô Bang Quốc, nhân vật thứ nhì trong giới lãnh đạo Trung Quốc công du Philippines hồi tháng Tám vừa qua, ông đã đề nghị hai nước cùng nhau hợp tác để dò tìm và khai thác dầu khí trong vùng Biển Đông.

Đề nghị vừa nêu được xem như cử chỉ nhằm giúp giảm bớt tình trạng căng thẳng tại nơi có nguy cơ dễ xảy ra xung đột.

Nên biết, hồi năm ngoái, Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á, gọi tắt là ASEAN, đã ký với Trung Quốc hiệp ước nhằm không để tình trạng căng thẳng dâng cao giữa các nước trong vùng vì vấn đề Trường Sa.

Trong nỗ lực gần như chỉ có giá trị tượng trưng, hồi đầu tháng 10, Trung Quốc đã ký hiệp ước bất tương xâm với Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á.

Tất cả mọi nước chung quanh khu vực Biển Đông đều nói rằng họ sẵn sàng tránh để xảy xung đột.

Tuy nhiên, mọi ước muốn hòa giải đều có thể tiêu tan nếu bất thình lình người ta khám phá ra rằng, quả thật vùng này có trữ lượng dầu khí khổng lồ giống y như niềm mơ ước trước giờ.

Theo báo chí tại Philippines, điều đáng chú ý là hiệp ước mà Philippines và Trung Quốc vừa ký không đề cập tới chuyện dò tìm dầu khí trong vùng Trường Sa, khu vực nhạy cảm đối với các nước liên quan.

Trong lúc Trung Quốc vẫn nói rằng, họ muốn cộng tác với các quốc gia khác nhằm tìm kiếm dầu khí trong vùng Biển Đông, Bắc Kinh vẫn quyết tâm đặt khu vực này vào trong khuôn khổ chiến lược nhằm giảm bớt sự lệ thuộc của Trung Quốc đối với dầu khí ở vùng Trung Đông.

Philippines và Trung Quốc thành lập ủy ban hỗn hợp tìm dầu hỏa ở Trường Sa
RFA 2003-11-13

Như các tin tức do Ban Việt Ngữ chúng tôi đã loan tải, hai chính phủ Philippines và Trung Quốc hôm nay đồng xác nhận bắt đầu thành lập một ủy ban hỗn hợp để tìm dầu hỏa và khí đốt trong vùng Trường Sa, là khu vực nhiều quốc gia nói rằng có chủ quyền, trong đó có cả Việt Nam.

Công Ty Dò Tìm Dầu Khí Trung Quốc và Công Ty Dầu Hỏa Quốc Gia của Philippines được giao phó trách nhiệm này, và đây là lần đầu tiên 2 nước đồng ý hợp tác khai thác kinh tế chung ở khu vực đang gây nhiều tranh cãi.

Tin vừa nói được phổ biến cùng lúc với tin Ngoại Trưởng Blas Ople của Phi cho biết Trung Quốc đã tháo gỡ những căn cứ mới xây dựng ở Trường Sa.

Philippin tìm cách làm giảm nhẹ tầm quan trọng của việc Trung Quốc gia tăng hoạt động trong vùng quần đảo Trường Sa.
VOA - 14 Nov 2003, 15:11 UTC

Trong một bản tin đánh đi từ Manila hôm thứ Năm, hãng thông tấn Pháp cho biết chính phủ Philippin đã tìm cách làm giảm nhẹ tầm quan trọng của việc Trung Quốc gia tăng hoạt động trong vùng quần đảo Trường Sa, và nói rằng một thỏa thuận về việc duy trì hiện trạng của khu vực này đã không bị vi phạm và vẫn có hiệu lực.

Ngoại trưởng Philippin, ông Blas Ople đã phủ nhận những nguồn tin của quân đội Philippin nói rằng Trung Quốc đã dựng thêm những cột mốc mới trên các đảo trong vùng Trường Sa và như thế là đã vi phạm một thỏa thuận giữa các nước đòi chủ quyền từng phần hoặc toàn bộ đối với quần đảo này.

Hãng thông tấn AFP trích lời ngoại trưởng Ople cho hay hiện trạng của khu vực này vẫn được duy trì, bộ qui tắc hành xử không bị vi phạm và tiếp tục là một phương tiện để xây dựng sự tin tưởng lẫn nhau giữa các nước liên hệ trong vụ tranh chấp ở vùng biển Nam Hải.

Ông Ople cũng ca ngợi các nước khác có liên hệ đến vụ tranh chấp chủ quyền này, là Brunei, Malaysia, Đài Loan và Việt Nam, về điều mà ông gọi là "thái độ tự chế đáng kính phục" đối với nguồn tin của quân đội Philippin.

Tuần trước, quân đội Philippin cho hay họ đã phát hiện sự gia tăng hoạt động của các tàu khảo cứu và chiến hạm của Trung Quốc trong vùng biển Nam Hải và những cột mốc mới mà Trung Quốc đã dựng thêm trên một số đảo nhỏ không có người ở.

Sau khi nhận được tin vừa kể, Tổng thống Philippin, bà Gloria Arroyo đã chỉ thị cho bộ ngoại giao điều tra để chuẩn bị đưa ra một kháng thư cho chính phủ Trung Quốc.

Philippin dự định đưa ra một kháng thư phản đối việc Trung Quốc dựng cột mốc trong vùng quần đảo Trường Sa

VOA - 07 Nov 2003, 14:58 UTC

Tin của các hãng thông tấn AFP và AP đánh đi từ Manila hôm thứ Sáu cho biết chính phủ Philippin dự định đưa ra một kháng thư ngoại giao để phản đối việc Trung Quốc dựng cột mốc trên những đảo nhỏ trong vùng quần đảo Trường Sa, là nơi đang có tranh chấp chủ quyền giữa Philippin, Trung quốc, Việt Nam, Malaysia, Brunei, và Đài Loan.

Các hãng tin trích lời Tổng thống Philippin, bà Gloria Arroyo, nói rằng Trung Quốc có thể đã vi phạm một hiệp định quốc tế, cấm chỉ việc xây dựng thêm trên các hòn đảo trong quần đảo Trường Sa; và bà đã chỉ thị cho bộ Ngoại giao tham khảo ý kiến với bộ Quốc phòng để thực hiện những hành động cần thiết nhằm bảo vệ quyền lợi của mình.

Tổng thống Arroyo cho biết như thế một ngày sau khi một tướng lãnh cao cấp của hải quân Philippin, phó đề đốc Ruben Domingo, tuyên bố với báo chí rằng Trung Quốc đã dựng những cột mốc trên một số đảo không người ở trong quần đảo Trường Sa, và các tàu bè nghiên cứu hải dương của Trung Quốc có chiến hạm đi kèm đã thường xuyên tiến vào vùng biển này để biểu dương sức mạnh.

Ông Domingo nói thêm rằng lần chót mà các tàu bè của Trung Quốc bị phát hiện trong khu vực này là tháng 9 vừa qua.

Tháng 11 năm ngoái, khối Asean, trong đó có Philippin, Brunei, Malaysia và Việt Nam, đã ký với Trung Quốc một bản tuyên bố về qui tắc hành xử, trong đó các bên liên hệ đồng ý không thực hiện những hành động có thể gây căng thẳng trong khu vực này.

Philippines tố cáo Trung Quốc vi phạm những cam kết về vấn đề Trường Sa

RFA - 2003-11-07

Xáo trộn lại xảy ra ở vùng Trường Sa, sau khi chính phủ Philippines cho hay Trung Quốc vi phạm lời cam kết, tiếp tục dựng căn cứ trên vùng đảo.

Tướng Narciso Abaya, Tổng Tham Mưu Trưởng quân đội Philippines cho hay Trung Quốc cắm thêm nhiều cột mốc ở các hòn đảo bỏ hoang trong khu vực, đồng thời các tầu nghiên cứu cũng như tầu chiến của Hoa Lục hoạt động trong khu vực cũng nhiều hơn mức bình thường.

Ðô đốc Ruben Domingo, Tư Lệnh Hải Quân Miền Tây của Philippines cho biết đây là điều Bắc Kinh thường làm.

Tại Manila, Nữ Tổng Thống Gloria Arroyo cho hay nếu những gì Bà được phúc trình là đúng thì phía Trung Quốc đã vi phạm cam kết từng ký với 6 nước đang tranh chấp chủ quyền.

Bà Arroyo cũng cho biết thêm là đã chị thị Bộ Ngoại Giao phải lên tiếng phản đối, nếu thấy cần thiết.

Philippines: ngày càng có nhiều tàu chiến Trung Quốc hiện diện ở Trường Sa

RFA - 2003-11-06

Tướng Narcisco Abaya, Tổng tham mưu trưởng quân đội Philippines hôm nay tuyên bố tại Manila rằng, ngày càng có nhiều tàu chiến Trung Quốc di chuyển quanh vùng đảo Trường Sa, là khu vực mà nhiều quốc gia trong vùng tranh chấp chủ quyền thuộc về mình.

Tướng Narcisco Abaya nói là trên nhiều hòn đảo hoang vắng ngoài Biển Đông người ta thấy dựng lên những dấu hiệu, cột móc kẻ bằng Hoa Ngữ mà không ai hiểu nội dung là gì và đã bị Philippines tháo gỡ. Theo ông, Bắc Kinh có thể cho xây dựng các công sự tại các vị trí đó, nhưng quân đội Phi thường xuyên quan sát và sẽ can thiệp nếu cần.

Ông hy vọng là các nước cùng tuyên bố quyền làm chủ tại Trường Sa sẽ tôn trọng quy luật hành xử hợp lý hầu tránh những xung đột bằng quân sự có thể xảy ra.

Trường Sa là nơi có nhiều tài nguyên thiên nhiên phong phú như dầu hỏa và khí đốt cho nên có sáu nước đang tranh chấp chủ quyền gồm có Brunei, Hoa Lục, Malaysia, Philippines, Đài Loan và Việt Nam.

Việt Nam phản đối Ðài Loan xâm phạm chủ quyền ở Trường Sa

RFA - 2003-11-01

Hôm qua Bộ Ngoại Giao Hà Nội đã bày tỏ phản ứng trước việc hồi gần đây Ðài Loan có những hoạt động xâm nhập chủ quyền của Việt Nam ở khu vực Bàn Than thuộc quần đảo Trường Sa, như xua đuổi tầu đánh ca của Việt Nam hoạt động ở khu vực vừa nói.

Cũng nhân dịp này, Bộ Ngoại Giao Việt Nam nói rằng có đủ chứng cớ lịch sử và cơ sở pháp lý để khẳng định chủ quyền của mình ở Trường Sa và Hoàng Sa và nhắc lại chủ trương giải quyết những tranh chấp ở vùng biển Ðông bằng giải pháp thương lượng hòa bình.

Yêu cầu Đài Loan chấm dứt hành động vi phạm chủ quyền Việt Nam

Theo Tuổi Trẻ - Thứ Bẩy, 01/11/2003

“Việt Nam yêu cầu Đài Loan chấm dứt ngay mọi hành động vi phạm chủ quyền của Việt Nam và bảo đảm không để xảy ra những hành động tương tự” - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Dũng tuyên bố ngày 31-10 trước việc gần đây Đài Loan đã có những hoạt động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam ở khu vực bãi Bàn Than thuộc quần đảo Trường Sa.

“Chúng tôi đã nhiều lần nói rõ Việt Nam có đầy đủ chứng cứ lịch sử và cơ sở pháp lý để khẳng định chủ quyền không thể tranh cãi của mình đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Những hoạt động gần đây của Đài Loan ở khu vực bãi Bàn Than thuộc quần đảo Trường Sa, đặc biệt là việc xua đuổi tầu cá Việt Nam là hành động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Trường Sa, gây mất ổn định và đi ngược lại xu thế chung ở khu vực là hòa bình, ổn định và phát triển”, ông Lê Dũng nói.

Theo người phát ngôn, trước sau như một, Việt Nam chủ trương giải quyết những tranh chấp ở biển Đông thông qua thương lượng hòa bình trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công ước của Liên Hợp quốc về luật Biển năm 1982, Tuyên bố Manila về biển Đông năm 1992 và Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông tháng 11-2002.

“Trong khi tích cực thúc đẩy thương lượng để đạt giải pháp cơ bản và lâu dài cho các tranh chấp, các bên hữu quan cần duy trì ổn định trên cơ sở nguyên trạng, tự kiềm chế, không được có hành động làm phức tạp thêm tình hình”, ông Lê Dũng nhấn mạnh.

Vietnam warns Taiwan over Spratly Islands

AFP - Saturday November 1, 1:07 PM

Vietnam warns Taiwan over Spratly Islands - AFP Photo
HANOI (AFP) - Vietnam has warned Taiwan to stop violating its sovereignty by driving away Vietnamese fishing boats near the disputed Spratly Islands in the South China Sea.

In a statement carried by state media on Saturday, foreign ministry spokesman Le Dung said recent acts by Taiwan in seas near the archipelago were "counter to the common trend of peace, stability and development in the region".

State media gave no details of specific incidents.

"Vietnam's indisputable sovereignty over the Truong Sa (Spratly) and Hoang Sa (Paracels) archipelagos is confirmed by historical evidence and has a legal basis," Dung added.

Vietnam, Brunei, Malaysia, the Philippines as well as China and Taiwan all claim the Spratly Islands, a potentially oil-rich chain of islands.

The 10-member Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) signed a treaty with China in November last year hoping to prevent an escalation of tensions over the Spratlys.

All parties agreed to refrain from activities that would escalate tensions in the region. The deal involved the four Southeast Asian nations and China, but excludes Taiwan.

Vietnam and China have clashed twice over the Spratlys, in 1988 and 1992, while skirmishes have also occurred between other countries, testing relations while threatening to undermine regional security.

"While accelerating the negotiations for essential and long-term solutions to disputes, related parties should maintain stability, preserve the status quo, show self-restraint and refrain from aggravating the situation," Dung said.

Although it is believed the archipelago sits on top of vast reserves of oil and gas, their commercial potential has never been confirmed. The islands also flank international shipping lanes.

Vietnam said last month it was mulling tourist trips to Spratlys.