Bùi Văn Phú
Viết từ California
Bầu cử 2004 và tương lai quan hệ Mỹ-Việt

     Không biết "yếu tố Việt Nam" có ảnh hưởng như thế nào đến cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ vào tuần tới.

     Nhưng kể từ đại hội đảng Dân Chủ vào tháng 8 vừa qua, câu chuyện chiến tranh Việt Nam lại là một đề tài tiếp tục gây tranh cãi và khơi động tâm thức quần chúng Hoa Kỳ.

     Việt Nam tái xuất hiện
     Cho đến lúc này, tại những bang mà sự ủng hộ Bush và Kerry ở mức ngang nhau, như Ohio, Florida, Pennsylvania thì những quảng cáo chính trị đang được đưa lên truyền hình nhằm thuyết phục cử tri.
     Những quảng cáo của Kerry tấn công Bush là nói dối, đưa Hoa Kỳ vào thế đơn độc khi ra lệnh tấn công Iraq, khiến Hoa Kỳ đang bị sa lầy.
     Còn những quảng cáo nhắm vào Kerry đưa ra hình ảnh kẻ phản bội đồng đội đang chiến đấu hay còn bị cầm tù ở Việt Nam trong thời chiến, kẻ có lập trường quay như chong chóng, không đáng tin ở vai trò lãnh đạo.
     Mới đây lại có những tài liệu đưa ra nhằm chứng minh những hoạt động chống chiến tranh của Kerry là có sự xúi bẩy của Hà Nội.
     Với thành tích chống chiến tranh trong quá khứ, như thế chẳng cần nói ra, nhiều người cũng biết giới lãnh đạo tại Hà Nội mong muốn thượng nghị sĩ John Kerry thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ sắp đến. Họ đã cố gắng làm mọi thứ có thể được để giúp ông.
     Khi thành tích quân vụ của Kerry trong thời kỳ tham chiến ở Việt Nam được phanh phui bởi nhóm Swift Boat Vets for the Truth (Cựu Chiến Binh Giang Tốc Ðỉnh Vì Sự Thật) thì Hà Nội cho phép phóng viên Nightline của đài truyền hình ABC vào Việt Nam ghi lại chuyện kể từ những cựu cán binh cộng sản và cư dân còn sống trong những thôn làng bên bờ sông Bảy Háp, vùng U Minh đồng lầy, nơi xảy ra trận giao chiến do Kerry chỉ huy 35 năm về trước.
     Nội dung những lời kể như xác nhận lời khai của Kerry sau trận chiến là đúng như ghi trong hồ sơ.

     Tế nhị
     Khi tác phẩm "Unfit for Command" của cựu chiến binh giang tốc đỉnh John O'Neill đưa ra tấm hình Kerry chụp chung với tổng bí thư Ðỗ Mười, trưng trong khu những hoạt động chống chiến tranh trên thế giới, tại Bảo Tàng Viện Tàn Tích Chiến Tranh ở thành phố Hồ Chí Minh, với lời ca ngợi Kerry là bạn của nhân dân Việt Nam, thì sau đó ít lâu tấm hình bị gỡ đi.
     Một giáo sư đại học California, chuyên nghiên cứu về Việt Nam, tháng trước đến bảo tàng viện tìm hiểu và hỏi quan chức ở đó về tấm hình thì được cho biết lệnh cấp trên nói phải gỡ đi.
     Khi hỏi tại sao, quan chức đó chỉ trả lời rằng: "Kerry là bạn của Việt Nam. Kẻ thù của Việt Nam là Bob Kerrey chứ không phải John Kerry." Thượng nghị sĩ Bob Kerrey của bang Nebraska, một người mấy năm trước cũng tranh cử tổng thống Mỹ và nhận ông đã từng giết lầm dân lành ở làng Thanh Phong.
     Tuần qua thì tấm hình lại được treo trở lại trong bảo tàng viện, không trong khu hoạt động chống chiến tranh mà được trưng trong khu nói về phát triển quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Việt Nam thời hậu chiến.

     Quan hệ song phương
     Ðặt vai trò của thượng nghị sĩ John Kerry vào việc phát triển quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Việt Nam trong vòng hai thập niên qua là đã đặt ông vào đúng vị trí chính trị.
     Kỳ bầu cử này, có những cử tri gốc Việt không ủng hộ Kerry vì ông đã ngăn cản không cho dự luật về nhân quyền Việt Nam được đem ra thảo luận tại diễn đàn thượng viện, dù đã hai lần được hạ viện thông qua với đa số áp đảo.
     Phía những nhà lãnh đạo Việt Nam coi hành động của Kerry có lợi cho họ.
     Thượng nghị sĩ Kerry không phủ nhận những vi phạm nhân quyền tại Việt Nam, nhưng ông chủ trương đối tác, thay vì trừng phạt Việt Nam thì mới cải tiến được nhân quyền.
     Trong sinh hoạt chính trị Hoa Kỳ, phải hiểu rằng thượng viện là tổ chức công quyền đưa ra những đề cương và phê chuẩn chính sách đối ngoại. Mà chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ từ bao đời nay luôn luôn là thế chân vạc: quyền lợi của Hoa Kỳ, vị trí chiến lược và truyền bá lý tưởng dân chủ.
     Trong quan hệ Hoa Kỳ và Việt Nam hiện tại, quyền lợi của người Mỹ chưa đạt được vì hệ thống tổ chức kinh tế của Việt Nam còn lôi thôi, chưa vào hẳn khuôn kinh tế thị trường.
     Về chiến lược, Mỹ và Việt Nam đã bắt đầu có những hợp tác: tàu chiến Mỹ đã trở lại Việt Nam; mới đây Việt Nam đã đồng ý cho Hoa Kỳ tạm sử dụng căn cứ và không phận một khi có chiến tranh chống khủng bố.
     Việc truyền bá lý tưởng dân chủ thì lúc nào cũng là một phần của thế chân vạc ngoại giao, tùy thuộc vào thế yếu mạnh của hai quyền lợi kia.
     Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ luôn như thế, bất kể ai làm tổng thống hay đảng nào nắm quyền ở Mỹ.

Việt Nam chúc mừng tổng thống Bush tái đắc cử. VOA - 04 Nov 2004, 15:36 UTC

Theo tin của hãng AFP đánh đi từ Hà Nội, chính phủ Việt Nam hôm thứ năm chúc mừng tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush vừa tái đắc cử và tỏ ý hy vọng hai nước sẽ tiếp tục cải thiện bang giao.

Phát ngôn viên bộ ngoại giao Việt Nam ông Lê Dũng nói với các phóng viên rằng trong nhiệm kỳ thứ nhất, quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã chứng kiến những diễn biến quan trọng trong nhiều lãnh vực.

Ông Lê Dũng tỏ ý hy vọng trong nhiệm kỳ sắp tới, quan hệ song phương sẽ được tăng cường thêm vì quyền lợi của nhân dân hai nước và vì hoà bình, ổn định và hợp tác.

Việt Nam và Hoa Kỳ chỉ mới chính thức mở bang giao vào năm 1995, và 5 năm sau hai nước đã ký một hiệp định thương mại, mở đầu cho sự gia tăng đáng kể trong nền mậu dịch giữa hai nước.

Tuy nhiên, quan hệ giữa hai nước cựu thù vẫn còn căng thẳng, nhất là vì việc chính phủ Hoa Kỳ chỉ trích thành tích nhân quyền của Hà Nội.

Phía Việt Nam cũng liên tục lên án việc Hoa Kỳ can thiệp quân sự tại Iraq.

Người Việt Nam đầu tiên đắc cử Dân biểu bang California RFA - 2004.11.04

Một người Mỹ gốc Việt, luật sư Trần Thái Văn, nguyên Nghị viên Hội đồng thành phố Garden Grove, bang California, đã đắc cử chức dân biểu tiểu bang ^(*), đại diện cho quận hạt 68 ở Nam California trong cuộc bầu cử hôm thứ Ba vừa qua.

Nhiều người Việt Nam hải ngoại hy vọng rằng các thế hệ tiếp nối sẽ còn tham gia nhiều hơn nữa vào những sinh hoạt chính trị tại nước mình sống, góp phần thực hiện dân chủ và định đoạt lấy tương lai của mình.

Thế giới phản ứng Bush tái đắc cử BBC - 04 Tháng 11 2004 - Cập nhật 00h17 GMT

     Pháp vốn được xem là nước không ưa chính quyền ông Bush đặc biệt trong cuộc chiến tại Iraq và quan hệ của Pháp với Hoa Kỳ đã bị sứt mẻ bấy lâu nay.
     Ngoại trưởng Pháp Michel Barnier trong cuộc phỏng vấn trên truyền hình Pháp khi được hỏi là Pháp có thất vọng về kết quả bầu cử tại Mỹ với ông Bush thắng cử hay không thì ông cho biết là không.
     Ông nói ''Pháp không ở vị trí bày tỏ việc ưa ai hơn hay phỏng đoán về sự lựa chọn tối cao của người dân Mỹ''.
     Ông nói ''người dân Mỹ đã cho toàn thế giới thấy một bài học tốt về dân chủ''.
     Ông nói ''không nên coi là vấn đề ở đây là phục hồi quan hệ giữa Pháp và Mỹ bởi ông nói Pháp và Mỹ đa là các quốc gia bè bạn từ lâu''.
     Tuy nhiên ông Barnier cũng nói rằng tại mỗi nơi trên thế giới mà có khủng hoảng hay chiến tranh như Iraq và xung đột giữa Palestin và Israel thì chỉ có một cách duy nhất có thể thoát ra khỏi điều ông mô tả là các hố đen đó là phải hành động cùng nhau trên cơ sở có Hoa Kỳ, Âu châu và các nước Ả rập.
     Thủ tướng Anh Tony Blair sau những lời chúc mừng thì đã đặc biệt dẫn chiếu tới tiến trình hòa bình Trung Đông.
     Ông nói ''Tổng thống Bush tái đắc cử vào đúng thời khắc kịch tính''.
     Ông nói ''Một thế giới đang biến động, bị phân rẽ và không kiên định cần phải được tập hợp lại bên nhau, để chống khủng bố toàn cầu, và để thấy rằng khủng bố sẽ bị đánh bại không chỉ bằng biện pháp quân sự đơn lẻ, mà còn cả sức mạnh của các giá trị chung của chúng ta''.
     Ông Blair nói ''Chúng ta phải hợp tác với tổng thống Bush trong lĩnh vực này. Châu Âu và Hoa Kỳ cần phải xây dựng quan hệ đồng minh mới''.
     Chính phủ Tây Ban Nha theo cánh tả vốn rút lính khỏi Iraq làm bẽ mặt cho Washington cũng có phản hồi ''tích cực''.
     Ngoại trưởng Moratinos nói là Tây Ban Nha cũng tỏ ra sẵn sáng đóng góp vào nghị trình chính trị mới trong hợp tác quân sự xuyên đại dương giữa Hoa Kỳ và Âu châu cũng như Hoa Kỳ và Tây Ban Nha.
     Các nước nằm trong liên minh chống khủng bố nói chung và cuộc chiến Iraq nói riêng là Nga, Ba Lan, Nhật Bản và Thái Lan, cũng đã tỏ thái độ chúc mừng.

     Báo chí nói gì ?
     Báo chí quốc tế đều đưa tin về cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, từ Paris sang Washington, từ Bắc Kinh đến Jakarta.
     Ở Pháp, tờ Le Monde, tờ báo cánh tả vốn không ưa gì ông Bush đã nói đến thắng lợi của cuộc bầu cử với tựa đề­ "George W. Bush thắng cử nhiệm kỳ thứ hai".
     Ở bên kia biển Manche, tờ Guardian của Anh cũng có một tựa đề tương tự: "Bush thắng nhiệm kỳ thứ hai".
     Ở phía bên kia bờ đại dương, tờ Washington Post cũng có cùng một tựa đề "Bush thắng nhiệm kỳ thứ hai".
     Ở Á châu, tờ Jakarta Post nói đến "Bush thắng nhiệm kỳ 2 sau khi ông Kerry gọi điện thoại chấp nhận thua cuộc", và tờ China Daily ở Bắc Kinh cũng có một tựa đề tương tự "Kerry gọi điện thoại cho Bush nhận thua cuộc."

     Trong nhà chưa tỏ, ngoài ngõ đã thông
     Theo Le Monde, cả ngoại trưởng Colin Powell lẫn cố vấn an ninh quốc gia Condolezza Rice đều sẽ rút lui khỏi chính phủ. Tờ báo nói bà Rice muốn trở về dạy học đại học lại, còn ngoại trưởng Powell thì không thấy họ nói lý do.
     Theo tờ Le Monde, đương kim đại sứ Hoa kỳ tại Liên Hiệp Quốc, ông John Danforth, sẽ lên thay ông Powell, một người mà tờ báo nói là tuy bảo thủ nhưng rất nhỏ nhẹ và được giới ngoại giao chấp nhận.
     Bà Rice sẽ được thay thế bằng người hiện nay là phó của bà, ông Steve Hadley.
     Riêng bộ trưởng quốc phòng Donald Rumsfeld sẽ không ra đi ngay đầu nhiệm kỳ nhưng rồi cũng sẽ ra đi và sẽ thay thế bằng đương kim đại sứ Hoa kỳ tại Đức, ông Daniel Coats.
     Vẫn theo Le Monde, ông John Ashcroft, Bộ trưởng Tư pháp, quá cực đoan, sẽ có thể được thay thế bằng ông Tom Ridge hiện đang nắm Bộ An ninh Quốc nội, và người sẽ thay ông Ridge ở chức đó có thể là cựu thị trưởng New York, ông Rudolph Giuliani.

Nhiệm kỳ thứ hai của Bush và Việt Nam BBC - 11.04

     Một số chuyên gia cho rằng tổng thống Bush đắc cử lần này là nhờ vào những lá phiếu của những người Mỹ da trắng, theo xu hướng cực đoan Thiên Chúa Giáo, mang tính hữu khuynh.
     Những người này chống lại hôn nhân giữa những người đồng tính, chống lại nghiên cứu tế bào mầm lấy từ phôi người.
     Người khác nhấn mạnh ông Bush thắng cử là nhờ vào việc ông đưa ra một cách rõ ràng các giá trị về tinh thần, hay về đạo đức – đối nghịch lại với ý tưởng mờ nhạt của ứng viên John Kerry.
     Trong bối cảnh nội các Mỹ theo trường phái tân bảo thủ và một tổng thống được bầu lại nhờ vào những lá phiếu của những người da trắng hữu khuynh, vậy điều này sẽ tác động đến quan hệ Việt Mỹ như thế nào ?
     Có một chủ đề gay cấn trong quan hệ Việt Mỹ từ nhiều năm qua là nhân quyền và dân chủ, với Hà Nội phản ứng giận giữ trước việc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào những nước cần quan tâm đặc biệt về tự do tôn giáo. Kỳ bầu cử tại Mỹ vừa qua cũng trùng với việc bầu lại toàn bộ Hạ Viện và 1/3 số Thượng viện.
     Kết quả với phần đảng Cộng Hòa tăng thêm bốn ghế tại Thượng Viện. Và với một đa số rõ ràng hơn trước liệu khả năng thông qua dự luật nhân quyền cho Việt Nam có sáng sủa hơn không.
     Trong chương trình này, chúng tôi hỏi chuyện một loạt các nhà quan sát tình hình Hoa Kỳ và Việt Nam như ông Phạm Đặng Long Cơ từ California, GS Nguyễn Ngọc Bích từ Virginia.
     Còn ông Hà Văn Hải, một người am hiểu tình hình vận động hành lang, và từng là thành viên của phái đoàn Mỹ tham dự đại hội nhân quyền thế giới tại Geneva đầu năm nay tin là mọi thứ không thể coi là xong được, mà điều này còn phụ thuộc vào sự vận động của bà con người Việt.
     Có ý kiến cho rằng với quá nhiều bận tâm trên thế giới tại các khu vực như Iraq, khủng bố quốc tế, Bắc Hàn, và Trung Quốc, cùng với các chủ đề cấp bách về nghị trình an sinh xã hội, và kinh tế ở trong nước chưa chắc gì đảng Cộng Hòa của ông Bush lần này sẽ quan tâm nhiều đến Việt Nam.
     Cạnh đó cũng có người cho rằng trong quan hệ Việt Mỹ điều quan trọng là Việt Nam cần phải khuyếch trương các thế mạnh của mình, ví dụ như môi trường an ninh ổn định mà ít nước ĐNA nào có được.
     Cạnh đó là làm sao cho tư bản Mỹ thấy làm ăn tại Việt Nam có lời thì tự dưng tầm quan trọng của Việt Nam sẽ tăng lên.
     Một phân tích gia từ Washington cho rằng dù cho hai nước có những bất đồng về dân chủ và nhân quyền, thế nhưng giao thương kinh tế và lợi nhuận chảy vào túi tài phiệt Mỹ là chiếc cầu nối kỳ diệu để vượt qua hố ngăn cách này, như trường hợp của Trung Quốc vậy.

Ứng viên gốc Việt trong bầu cử Mỹ BBC - 04 Tháng 11 2004 - Cập nhật 19h09 GMT - Bùi Văn Phú, Viết từ California

     Chiến thắng của tổng thống George W. Bush vào ngày thứ Ba cho thấy đa số người dân Hoa Kỳ tín nhiệm và ủng hộ một chính quyền bảo thủ.
     Đây cũng là quan điểm của nhiều cử tri gốc Việt, đặc biệt là tại vùng Quận Cam, miền nam California, nơi được coi như là thủ phủ của đảng Cộng Hoà và cũng là thủ đô của người Việt ở Mỹ.

     Ứng viên người Việt
     Trong cuộc bầu cử vừa rồi, tại hai thành phố Westminster và Garden Grove, nơi có mật độ người Việt sinh sống cao nhất, đã có bảy ứng viên gốc Việt ra tranh cử vào chức đại biểu quốc hội tiểu bang California, đại biểu hội đồng nhân dân thành phố và hội đồng giáo dục địa phương.
     Trong số những người Việt tranh cử ở Quận Cam, có một nhóm bốn ứng viên đi chung với nhau, hình thành một liên minh của ứng viên Cộng Hòa gốc Việt.
     Nhóm này gồm có đại biểu hội đồng nhân dân thành phố Garden Grove Trần Thái Văn được đảng Cộng Hòa đề cử tranh chức đại biểu hạ viện tiểu bang, phó thị trưởng Andy Quách tranh chức thị trưởng Westminster, Janet Nguyễn tranh chức đại biểu hội đồng thành phố Garden Grove và Nguyễn Quang Trung tranh chức ủy viên giáo dục sở học chánh Garden Grove.
     Đây là một nhóm trí thức trẻ, trong lứa tuổi 30 và 40, nên cách làm việc của nhóm như đã vào dòng chính của sinh hoạt chính trị nước Mỹ, từ việc gây quỹ tranh cử, cho đến phương thức vận động.
     Kết quả thì 3 trong số 4 người đã đắc cử.
     Luật sư Trần Thái Văn trở thành người Việt đầu tiên vào cơ quan lập pháp tiểu bang California, đại diện cho địa hạt 68; cô Janet Nguyễn trúng cử đại biểu nhân dân thành phố Garden Grove và luật sư Nguyễn Quang Trung trở thành ủy viên giáo dục tại Garden Grove.
     Một người Việt khác là giáo sư Nguyễn Lâm Kim Oanh cũng trúng cử vào hội đồng giáo dục Garden Grove.
     Như thế trong hội đồng giáo dục của sở học chánh thành phố Garden Grove nay có ba người Việt là luật sư Trung, giáo sư Oanh và luật sư Nguyễn Quốc Lân đã ở trong hội đồng từ hai năm nay.

     Khác biệt
     Ứng viên gốc Việt thất bại là ông Andy Quách, đương kim phó thị trưởng, tranh cử với đương kim thị trưởng Westminster là bà Margie Rice. Cuộc vận động được mô tả là gay go với rất nhiều lời qua tiếng lại trên các hệ thống truyền thông Việt ngữ trong vùng.
     Ông Quách là tác giả của những nghị quyết về Cờ Vàng và nghị quyết không nghênh đón các phái đoàn cộng sản đến thăm thành phố Westminster.
     Ông được cộng đồng người Việt ở những nơi như San Jose, Oakland và một vài địa phương ở miền Đông Hoa Kỳ ủng hộ tài chánh tranh cử.
     Bà Rice, 75 tuổi, ứng cử nhiệm kỳ hai, trong tháng 8 cũng đã chính thức ghi danh vào đảng Cộng Hòa để tìm sự ủng hộ của đảng bộ địa phương.
     Kết quả bà Rice được 10,743 phiếu (60%), ông Quách 6,710 phiếu (37%).
     Một nhà hoạt động chính trị địa phương cho biết ông Quách không kiên nhẫn, mới vào hội đồng thành phố được 2 năm, có tham vọng tiến lẹ trên đường sự nghiệp chính trị nên đã phải trả giá bằng thất bại trong kỳ bầu cử này.
     Vùng San Jose, miền Bắc California, đất của đảng Dân Chủ, cũng có 5 ứng viên gốc Việt tranh cử vào hội đồng nhân dân thành phố và các hội đồng giáo dục địa phương.
     Trong số 5 ứng viên ở San Jose, chỉ có ông Lân Nguyễn trúng cử vào hội đồng giáo dục East Side School District.
     Như thế vùng San Jose nay có hai ủy viên giáo dục.
     Cô Madison Nguyễn trúng cử hai năm trước đây vào một hội đồng giáo dục khác nhưng cũng nằm trong thành phố San Jose.
     Ở Mỹ, chức vụ dân cử trong các hội đồng giáo dục là những viên gạch lót đường cho những chính trị gia bắt đầu bước vào chính trường.
     Trong sinh hoạt dòng chính, giới quan sát nhận thấy có khác biệt rõ giữa những người Việt theo Cộng Hoà và theo Dân Chủ.
     Có rất nhiều ủy ban vận động, tổ chức của người Việt lên tiếng ủng hộ đảng Cộng Hòa trong những kỳ bầu cử, nhưng thiếu vắng những tiếng nói tương tự từ phía đảng Dân Chủ.
     Có phải vì thế nên số người Việt theo đảng Dân Chủ thắng cử còn khiêm nhường so với Cộng Hòa chăng ?

     Trong Việt Nam Ngày Nay vào 6-7 giờ sáng thứ Bảy này sẽ phát toàn bài phỏng vấn với ông Hubert Võ, tức Võ Hiền, người vừa trúng cử làm dân biểu tiểu bang Texas.