Theo VNN - Đoàn Hùng - 29-05-2006

Sau gần 2 năm chuẩn bị và báo cáo liên tục trong các kỳ họp thứ 12, 13, 14 và 15 của Ban chấp hành trung ương khóa IX, Đại hội đảng Cộng sản Việt Nam kỳ X đã khai mạc hôm 18 tháng 4, kéo dài trong 8 ngày tại Ba Đình, Hà Nội, quy tụ 1,176 đại biểu đại diện cho 3,1 triệu đảng viên. Theo dõi các diễn tiến chuẫn bị và nhất là những thông báo của 8 ngày đại hội X, người ta thấy là CSVN có thay đổi một số hình thức tổ chức kể cả nội dung thảo luận nhưng kết quả của nó không có gì gọi là mới. Nghĩa là cách làm có thay đổi để tạo ấn tượng là lần này đảng Cộng sản Việt Nam có quan tâm đến dư luận nhưng trong thực tế thì các góp ý, đề nghị của nhiều người đã bị làm ngơ và nội dung sau chót, chỉ giữ lại những gì mà đảng Cộng sản chủ trưong mà thôi. Bài viết này có mục tiêu vạch ra những điểm gọi là thay đổi của Cộng sản Việt Nam trong lần tổ chức này và những thay đổi đó có thật sự mới hay không?

Những Thay Đổi Trong Việc Tổ Chức Đại Hội X

So với các lần tổ chức đại hội đảng trước đây, những thông báo về diễn tiến đại hội X không được nhanh chóng và quy mô so với các lần trước - nhất là đối với đại hội VIII và đại hội IX; tuy nhiên, theo dõi các diễn tiến người ta đã nhận ra ít nhất là có 4 điều thay đổi như sau:

Thứ nhất là không mời các đoàn đại biểu quốc tế tham dự.
Đây là điều thay đổi khá bất thường vì thông thường đại hội đảng là dịp các đảng tạo cơ hội để mở rộng quan hệ đối ngoại và thắt chặt tính 'hữu nghị' giữa các đảng anh em trong khuôn khổ chủ nghỉa Cộng sản. Lấy lý do là tốn kém và cần cho đại hội X tập trung thảo luận trong nội bộ nên trung ương đảng khóa IX đã quyết định không mời các đoàn đại biểu quốc tế như Lào, Trung Quốc, Campuchia, Nga, Nam Dương vân, vân... Như vậy là Cộng sản Việt Nam đã mất một dịp tuyên truyền.

Thứ hai là không tổ chức đại hội trù bị trước đại hội đảng để quyết định về nhân sự.
Đây là điều thay đổi rất nền tảng của đảng Cộng sản vì chính loại đại hội trù bị này, thành phần lãnh đạo của khóa trước chứng tỏ uy quyền lãnh đạo bằng cách lèo lái sự chọn lựa của các đại biểu theo ý muốn của mình. Dù có xung đột ý kiến về nhân sự cách mấy, đại hội trù bị sẽ là nơi giải quyết để sau cùng, tất cả nhân sự lãnh đạo trong Trung ương đảng, bộ chính trị, tổng bí thư đều quyết định trước còn đại hội chính thức thì chỉ làm nghi thức tấn phong mà thôi. Sự việc đảng Cộng sản Việt Nam bỏ hình thức đại hội trù bị là do sức ép của các đảng viên.

Thứ ba là thay đổi cách đề cử, úng cử Trung Uơng Đảng và Tổng Bí Thư.
Đây là điều thay đổi khá đặc biệt trong đại hội X về việc thiết lập danh sách bầu ủy viên trung ương đảng khóa X. Trong kỳ đại hội này, Cộng sản Việt Nam cho bầu ủy viên chính thức Trung ương đảng và ủy viên dự khuyết trung ương đảng mà họ nêu lý do là muốn chuẩn bị thành phần lãnh đạo cho các khóa tới. Ngoài ra trong việc thiết lập danh sách, Trung ương đảng sẽ đề nghị một phần và các đại biểu đề nghị một phần không theo tỷ lệ nào nhất định. Ngoài ra, lần đầu tiên sau 10 lần tổ chức đại hội, đã có 2 người xin ra ứng cử vào ban chấp hành. Rất tiếc là hai nhân sự này đều bị rớt nhưng đã làm cho nội dung bầu cử có sự thay đổi. Vì thế mà trong lần bầu cử này, Cộng sản Việt Nam đã cho lập ra hai danh sách:

Một là danh sách đề cử ủy viên chính thức có 207 người trong đó có 174 người do ban chấp hành khóa IX đề cử và 33 người do đại biểu đề cử trong đó có 2 người tự ứng cử. Từ danh sách này các đại biểu chọn ra 160 ủy viên chính thức cho trung ương đảng khóa X.

Hai là danh sách đề cử gồm 46 ứng viên để các đại biểu bầu ra 25 ủy viên dự khuyết cho trung ương đảng khóa X. Tuy nhiên khi bầu chỉ có 21 ủy viên đủ túc số quá bán thiếu 4 người phải bầu lại nhưng đại hội đã hết giờ nên ngưng ở danh sách 21 ủy viên dự khuyết.

Ngoài ra, vấn đề bầu tổng bí thư cũng có rất nhiều ý kiến đề nghị thay vì để cho ban chấp hành trung ương đảng chọn như trong quá khứ. Ý kiến thứ nhất là để cho đại hội bầu tổng bí thư một cách công khai. Ý kiến thứ ba là đại biểu cho ý kiến việc đề cử nhân sự làm tổng bí thư và sau đó sẽ trung ương đảng khóa X sẽ chọn.

Thứ tư là sự góp ý về bản dự thảo báo cáo chính trị.
Đảng Cộng sản Việt Nam tung ra trong dư luận bản dự thảo báo cáo chính trị và yêu cầu góp ý trong vòng 1 tháng. So với các kỳ đại hội trước, sự góp ý lần này khá đa dạng và đông đảo mọi thành phần tham gia, đặc biệt là có nhiều người đề nghị những thay đổi rất căn bản ví dụ ông Võ Văn Kiệt đề nghị bỏ nguyên tắc tập trung dân chủ, bỏ định hướng xã hội chủ nghĩa và bầu Tổng bí thư một cách công khai trong đại hội. Cộng sản Việt Nam cũng đã chỉ thị cho các đoàn thể trong Mặt trận tổ quốc tổ chức các cuộc hội thảo về bản báo cáo chính trị nhưng nội dung chính thức công bố đã không phản ảnh các ý kiến đề nghị.

Những Kết Quả Của Đại Hội X

Mặc dù có một số thay đổi trong cách tổ chức đại hội X, nhưng dư luận đã không chờ đợi những kết quả ngoạn mục của đại hội vì những lý do sau đây: Thứ nhất là rập khuôn hoàn toàn theo đường lối của Trung Quốc.

Đọc qua toàn bộ bản dự thảo báo cáo chính trị và bài phát biểu của ông Nông Đức Mạnh trong ngày khai mạc, một số ý niệm sau đây đã được đảng Cộng sản Việt Nam lấy từ các chủ trương của đảng Cộng sản Trung Quốc.

- Việc chấp nhận cho đảng viên tham gia vào hoạt động kinh tế, tức làm chủ các công ty là ý niệm bắt chước từ Trung Quốc. Ý niệm này được coi là vi phạm 1 trong 10 điều cấm đối với các đảng viên trong thời kỳ Cộng sản Việt Nam chính thức áp dụng mô hình kinh tế thị trường vào năm 1990. Tuy nhiên từ năm 2002, Cộng sản Trung Quốc đưa ra chủ trương là cho giới tiểu tư sản tham gia vào đảng nên mới cho đảng viên được làm chủ các công ty và trong trong các tài liệu của đảng đã gạch bỏ nhóm từ 'bọc lột' mà Mác đã đưa ra để gán ghép cho chủ nghĩa tư bản cách nay 100 năm.

- Tiến hành dân chủ xã hội chủ nghĩa để xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong việc cải cách hành chánh là một ý niệm mới cũng bắt chước từ Trung Quốc. Hai ý niệm 'dân chủ xã hội chủ nghĩa' và ' nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa' được Bắc Kinh dùng tới sau khi công bố bản Bạch Thư Về Dân Chủ tại Trung Quốc vào năm 2005. Hà Nội đã bắt chước ý niệm này nhưng lại định nghĩa như sau:

Dân chủ xã hội chủ nghĩa vừa là mục tiêu vừa là động lực của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa đảng, nhà nước và nhân dân. Đọc qua định nghĩa này không ai hiểu dân chủ xã hội chủ nghĩa là gì nhưng họ dùng nhóm từ này để mà bài bác những chỉ trích vi phạm nhân quyền, đàn áp dân chủ từ các quốc gia tự do trên thế giới.

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là nhà nước xây dựng trên cơ chế vận hành bảo đảm nguyên tắc tất cả quyền lực nhà nưóc đều thuộc về nhân dân. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp giữa các cơ quan trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Đọc qua định nghĩa này, người ta cũng không hiểu đảng Cộng sản Trung Quốc và Viêt Nam muốn gì nhưng có một điều ai cũng thấy là cả Bắc Kinh và Hà Nội không thể tiếp tục xử dụng luật rừng, để cai trị đất nước trong thời kỳ phải mở cửa chiêu dụ đầu tư ngoại quốc.

- Định nghĩa lại vai trò đảng Cộng sản Việt Nam là 'đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam: đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc'. Sự định nghĩa lại vai trò của đảng Cộng sản - thêm phần nhân dân lao động và dân tộc - cho thấy là Hà Nội đang nhập bắt đầu nhập nhằng giữa công nhân và dân tộc. Trước đây, họ tự xưng là đội tiên phong của giai cấp công nhân mà thôi và coi các thành phần khác là 'kẻ thù'. Ngày nay họ vơ cả công nhân, lao động và dân tộc vào trong đảng vì học được từ Trung Quốc chủ trương 'Tam Đại Diện' của ông Giang Trạch Dân đưa ra vào năm 2000 và được đảng Cộng sản Trung Quốc đưa vào cơ sở lý luận của đảng từ năm 2002. Chủ trương Tam Đại Diện của họ Giang cho rằng đảng Cộng sản Trung Quốc là đại diện:

1/mang lại lợi ích cho nhân dân Trung Quốc;
2/mang lại sự phát triển và tiến bộ cho đất nước;
3/mang lại sự ổn định và hòa bình cho Trung Quốc.

Thứ hai là những thay đổi nhân sự trong Trung Ương Đảng khóa X:
Trong danh sách 160 người được chọn là ủy viên trung ương đảng chính thức, có đến 67 người là bí thư, phó bí thư các đảng bộ Tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ương, quân đội chiếm 18 ghế và công an chiếm 7 ghế, trong khi số cán bộ phụ trách những bộ phận của đảng và bên nhà nước thì có số ghế gần nhau. Qua các con số này, cán bộ ở địa phương chiếm nhiều ghế nhất, kế đến là cán bộ phụ trách công an và quân đội. Trong bộ máy nhà nước, hầu hết các bộ đều có người trong ban chấp hành trung ương đảng khóa X, đặc biệt là cán bộ của 4 bộ gồm: bộ công an, bộ quốc phòng, bộ tài chánh và bộ tư pháp chiếm khá nhiều ghế. Tuy nhiên, có bốn bộ sau đây đã không có một cán bộ nào được bầu dù là được đề cử là Bộ giáo dục, Bộ y tế, Bộ ngoại giao và Bộ giao thông vận tải.

Sự kiện bộ giao thông vận tải không có người được bầu vào trung ương đảng khóa X, người ta có thể hiểu vì vụ tham nhũng PMU 18 bị khui ra vào lúc trung ương đảng khóa IX thảo luận về nhân sự; nhưng Bộ ngoại giao có nhiều người được đề cử vào trong danh sách ứng viên gồm Thứ trưởng Lê Công Phụng, Vũ Dũng, Đại sứ tại Mỹ Nguyễn Tâm Chiến, đại sứ tại WTO Ngô Quang Xuân và cả Thứ trưởng Nguyễn Phú Bình xin tự ứng cử, đã không một ai được bầu vào trung ương đảng. Kết quả này cho thấy là các đại biểu đã đánh giá thấp những công việc làm của Bộ ngoại giao trong thời gian. Ngoài ra, Bộ giáo dục và Bộ y tế là hai bộ bị đánh giá là không có khả năng và bị chỉ trích nhiều nhất trong thời gian qua, đã bị loại ra khỏi trung ương đảng.

Trong danh sách 21 ủy viên dự khuyết Trung ương đảng khóa X, đa số là những cán bộ cấp huyện ủy, thị ủy cùng với một số giáo sư đại học. Trong danh sách gọi là chuẩn bị cho thế hệ lãnh đạo mới, người ta không thấy một nhân vật nào sáng giá cho 5 hay 10 năm tới.

Thứ ba là thành phần lãnh đạo không có gì mới:
Đại Hội X đã bầu ra Bộ chính trị 14 người gồm có: 1/Nông Đức Mạnh; 2/Lê Hồng Anh (khóa XI đứng hàng thứ 9 nay vọt lên vị trí số 2 qua mặt cả Nguyễn Tấn Dũng và Nguyễn Minh Triết), 3/Nguyễn Tấn Dũng, 4/Nguyễn Minh Triết; 5/Trương Tấn Sang; 6/Nguyễn Phú Trọng; 7/Phạm Gia Khiêm; 8/Phùng Quang Thanh; 9/Trương Vĩnh Trọng; 10/Lê Thanh Hải; 11/Nguyễn Sinh Hùng; 12/Nguyễn Văn Chi; 13/Hồ Việt Đức; 14/Phạm Quang Nghị. Khuynh hướng chung của Bộ chính trị khóa X thiên về bảo thủ, đa số những người này từng là đàn em cật ruột của Đỗ Mười và Lê Đức Anh một thời gian trước đây. Chính yếu này mà ông Kiệt đã không hài lòng nên đã quyết định không dự lễ khai mạc đại hội đảng cùng với các ông Đỗ Mười, Lê Đức Anh.

Trong danh sách Bộ Chính Trị, sự kiện kiện Lê Hồng Anh vọt lên vị trí số 2 là điều bất ngờ. Trước đây Nguyễn Minh Triết đứng hàng thứ 4 sau Nông Đức Mạnh, Trần Đức Lương và Phan Văn Khải thì nay ông Triết vẫn đứng hạng 4 sau Lê Hồng Anh (Bộ công an) và Nguyễn Tấn Dũng. Thông thường thì nhân vật đứng hàng số 2 trong Bộ chính trị sẽ là chủ tịch nước nhưng trong lần này ông Lê Hồng Anh sẽ tiếp tục giữ ghế bộ trưởng công an. Điều này cho thấy là lần đầu tiên trong lịch sử đảng Cộng sản, vai trò công an được đưa lên vị trí cao trong đảng. Ngoài ra chín nhân vật mới đưa vào bộ chính trị lần này gồm các ông 1/Phạm Gia Khiêm; 2/Phùng Quang Thanh; 4/Trương Vĩnh Trọng; 5/Lê Thanh Hải; 6/Nguyễn Sinh Hùng; 7/Nguyễn Văn Chi; 8/Hồ Đức Việt; 9/Phạm Quang Nghị.

Theo tin tức thì ngày 20 tháng 5 tới đây, quốc hội Cộng sản Việt Nam sẽ nhóm họp để quyết định về các nhân sự trong guồng máy nhà nước. Sở dĩ Cộng sản Việt Nam muốn thay đổi sớm là vì muốn cho các nhân sự mới quen việc để đưa ra trình làng trong Hội nghị APEC sẽ tổ chức vào tháng 11 tới đây tại Hà Nội. Theo sắp xếp nội bộ thì ông Nguyễn Văn An sẽ từ chức quốc hội vào ngày 20 tháng 5, đưa ông Nguyễn Phú Trọng, hiện là Bí thư thành phố Hà Nội lên làm Chủ tịch, thay thế vị trí ông Trọng là ông Hồ Đức Việt, hiện là ủy viên thường vụ quốc hội lên làm Bí Thư thành ủy Hà Nội. Ông Nguyễn Tấn Dũng sẽ đưa lên thay thế ông Phan Văn Khải làm Thủ tướng và ông Nguyễn Minh Triết, Bí thư thành ủy Sài Gòn lên thay ông Trần Đức Lương làm chủ tịch nước trong khi đó ông Hồ Đức Việt, ủy viên thường trực Quốc Hội sẽ ra làm Bí Thư thành ủy Hà Nội.

Ngoài ra, nhân sự trong ban bí thư, đại hội X đã chọn ra 8 nhân sự gồm 1/Nông Đức Mạnh; 2/Trương Tấn Sang; 3/Trương Vĩnh Trọng; 4/Nguyễn Văn Chi; 5/Phạm Quang Nghị; 6/Lê văn Dũng; 7/Tòng Thị Phóng; 8/Tô Huy Rứa. Cũng giống như bộ chính trị, đa số các nhân sự trong ban bí thư đều có khuynh hướng bảo thủ. Đặc biệt Truơng Tấn Sang một nhân vật từng bị Trung ương đảng ra biện pháp kỹ luật vì liên quan đến vụ án Năm Cam, lúc Sang còn là Bí Thư Thành ủy Sài Gòn nhưng nay lại được đề cử là thường trực Ban bí thư, một trách vụ điều hành công việc đảng hàng ngày.

Kết Luận:

Qua một số những diễn tiến của đại hội, Cộng sản Việt Nam muốn tạo hai ấn tượng nơi dư luận rằng lãnh đạo Hà Nội đang cố gắng lắng nghe ý kiến và muốn tạo hình ảnh sinh hoạt dân chủ trong nội bộ. Mặc dù qua những kết quả phân tích ở trên, đảng Cộng sản Việt Nam hoàn toàn giữ nguyên chủ trương và lề lối tổ chức, vận hành không có gì thay đổi nhưng ấn tượng chung là lãnh đạo có để cho các địa phương tham gia vào tiến trình quyết định. Tuy nhiên, việc ông Nông Đức Mạnh tiếp tục ở vị trí Tổng Bí Thư và Bộ chính trị đã không dám đưa ra hai ứng viên để cho các đại biểu chọn lựa như là phương án đề nghị của các đại biểu tư những ngày đầu, cho thấy là sự tranh chấp giữa các phe nhóm còn rất gay go. Sự kiện ông Võ Văn Kiệt không tham dự ngày khai mạc đại hội đảng kỳ X và ông Nguyễn Minh Triết không lên được vị trí số 2, chứng tỏ là nhóm cởi mở cánh miền Nam đã không dành được nhiều ưu thế trong đại hội X.

Ngoài ra, qua thành phần nhân sự mới trong Trung ương đảng và Bộ chính trị, nguời ta thấy đa số ngã theo khuynh hướng bảo thủ và thiên về nội bộ. Những nhân vật lãnh đạo hiện nay không có nhiều khả năng trong các vấn đề kinh tế hay đối ngoại mà thuần về tư tưởng và tổ chức đảng. Do đó, lãnh đạo sẽ cố thủ trong lô cốt Mác Lê, thẳng tay với phong trào dân chủ hơn trong thời gian tới. Việc Cộng sản Việt Nam dự tính tách Bộ Công An làm hai bộ gồm Bộ Công an và Bộ An ninh là những toan tính dùng Bộ an ninh để đối phó các biến động chính trị trong thời gian tới. Với sự rập khuôn theo đường lối của Trung Quốc hiện nay, Cộng sản Việt Nam sẽ bị lệ thuộc ngày một nhiều hơn vào Bắc Triều, và tiếp tục đu giây với Mỹ. Đây là chính sách sẽ chỉ làm cho Việt Nam mất cơ hội phát triển toàn diện, tiếp tục tụt hậu do những toan tính sai lầm của đảng Cộng sản Việt Nam.

In bài này, hay gửi link của trang này cho bạn bè: