Theo Đàn Chim Việt - Trọng Kim - 07-03-2006

phỏng vấn giáo sư Phạm Văn Thuyết (*)

 

Trẻ ăn xin — Ảnh AP/Greg Baker

HOUSTON (NN) – Giáo sư Phạm Văn Thuyết, một chuyên viên tư vấn của Ngân Hàng Thế Giới (World Bank), đưa ra cái nhìn cho năm Bính Tuất 2006 theo đó kinh tế Việt Nam muốn duy trì sự tăng trưởng cần phải có “chính sách phù hợp” trong đó “cần có chính sách mở rộng khu vực tư hơn nữa”, giải thể bớt các công ty quốc doanh. Mặt khác, Việt Nam cũng cần phải cải tổ hơn nữa “không khí đầu tư” để sửa soạn hội nhập toàn cầu.

Giáo sư Thuyết, hiện đang có mặt tại Việt Nam từ Tết Nguyên Đán qua đã dành cho Ngày Nay cuộc phỏng vấn đặc biệt qua điện thoại viễn liên. Giáo sư Thuyết cho rằng các cuộc đình công hiện nay ở VN chưa đủ qui mô để ảnh hưởng tới đầu tư ngoại quốc nhưng vì lạm phát gia tăng nên cuộc sống đắt đỏ tạo mức chênh lệch giầu – nghèo. Theo ông Thuyết, VN khó có thể theo kịp Trung Quốc về tăng trưởng vì thiếu nền móng công nghiệp và VN đã phát triển kinh tế nhưng “không đi đôi với cải thiện đời sống xã hội”.

Trước ngưỡng cửa hội nhập toàn cầu qua các tổ chức WTO, AFTA (Khu vực Mậu dịch ĐNÁ), Việt Nam cần phải cải tổ hơn nữa “không khí đầu tư” mà quan trọng nhất là khung pháp lý, bớt tham nhũng, hạ thuế hải quan, hạ giá sản phẩm... để đủ sức cạnh tranh với hàng hóa ngoại quốc.

Thế nhưng, những thay đổi kinh tế có kéo theo các hậu quả chính trị hay không? Giáo sư Thuyết đã không trả lời thẳng vào vấn đề mà cho rằng “kinh tế tư bản càng phát triển thì các đòi hỏi tự do chính trị sẽ không tránh được” và “Diễn biến hòa bình” mà nhà nước CSVN thường lo ngại “tiềm ẩn ngay trong sự lựa chọn kinh tế thị trường và quyết định hội nhập kinh tế thế giới.”

Dưới đây là trích đoạn nguyên văn cuộc phỏng vấn Gs Phạm Văn Thuyết dành cho nhà báo chủ nhiệm Ngày Nay.


Trọng Kim: Chính phủ Việt Nam loan báo năm vừa qua 2005, kinh tế VN đã tăng trưởng ở mức 8.4%. Xin giáo sư cho biết ý kiến.

Giáo sư Phạm Văn Thuyết: Đây là một mức tăng trưởng rất cao, và sự tăng trưởng này đã do hoạt động mạnh mẽ ở các lãnh vực xây dựng, phát triển viễn thông và du lịch. Ngành xây dựng và công nghiệp hiện nay đã chiếm trên 40% của tổng sản lượng quốc gia. Nếu có chính sách phù hợp, mức tăng trưởng cao có thể được duy trì trong tương lai. Năm ngoái và cả năm nay, du khách đến Việt Nam nhiều, một phần vì sự cảm nhận Việt Nam có vẻ an toàn hơn những nước khác trong vùng, không có nạn khủng bố, không bị thiên tai ở các vùng du lịch. Ngành xây dựng đã hoạt động rất mạnh, một phần vì các nhà đầu tư dự đoán Việt Nam sẽ vào được WTO năm nay 2006, và hoạt động kinh tế sẽ tiếp tục gia tăng. Mức cam kết đầu tư ngoại quốc cũng gia tăng hơn nhiều năm trước, một phần cũng do nhận định Việt Nam có ổn định chính trị: về vấn đề này ta nên hiểu cách nhìn của giới đầu tư ngoại quốc khác với cách nhìn của người Việt Nam, những thiếu thốn về tự do ngôn luận cho người Việt Nam, tự do tôn giáo và ngay cả các vi phạm nhân quyền cũng không quan trọng đối với nhà đầu tư ngoại quốc, điều cần đối với họ là không có biểu tình, đình công và các xáo trộn xã hội khác.

Trọng Kim: Ông vừa nói, “nếu có chính sách phù hợp, mức tăng trưởng cao có thể được duy trì trong tương lai”. Xin ông nói rõ hơn về “chính sách phù hợp”, phải chăng chính sách hiện nay chưa đáp ứng đúng?

Gs Thuyết: Vấn đề chính là làm sao duy trì mức phát triển cao. Mức phát triển cao đã do một phần quan trọng là sự phát triển ngành xây dựng. Kinh tế học từ chương của Pháp có câu “Quand le bât iment va, tout va”, ngành xây dựng mà phát triển thì mọi thứ đều phát triển. Nhưng muốn như thế thì cần có chánh sách thích hợp để có các ngành khác phát triển theo. Điều này ở Việt Nam có nghĩa là cần có chính sách mở rộng khu vực tư hơn nữa, đặc biệt là các xí nghiệp trung bình. Điều thứ hai là Quốc doanh, rồi đây trong giữa năm nay các xí nghiệp quốc doanh cũng như tư doanh sẽ phải cạnh tranh với hàng hóa của ASEAN (và sau này của Mỹ và Âu châu sau WTO). Hiện việc tư nhân hóa quốc doanh đã rất chậm, vậy chính sách thích hợp là hãy để những công ty quốc doanh nào không cạnh tranh được thì cho giải thể, không nên níu kéo ở lại trong sở hữu nhà nước. Điều này cũng giúp mở rộng hộ khu vực tư vốn có khả năng cạnh tranh lớn hơn quốc doanh.

Trọng Kim: Việt Nam hiện đang có các cuộc đình công, một hiện tượng lạ trong chế độ XHCN, lan rộng từ Nam nay ra tới Bắc. Ông nhận định ra sao?

Gs Thuyết: Tôi không nghĩ đình công là mối lo ngại với nhà đầu tư ngoại quốc, vì ở Việt Nam đình công vẫn còn lẻ tẻ, và các đòi hỏi của nghiệp đoàn vẫn còn khiêm tốn.

Trọng Kim: Trong bối cảnh phát triển, năm qua có sự kiện kinh tế gì không thuận lợi?

Gs Thuyết: Mức lạm phát đã tăng hơn những năm trước, giá cả tăng ở mức hơn 8%. Đây chưa phải là mức báo động, tuy nhiên cũng làm cho đời sống đô thị đắt đỏ hơn những năm trước. Vấn đề thứ hai là phát triển đã không đi đôi với cải thiện đời sống cho người nghèo: mức chênh lệch giầu nghèo đã mỗi năm một gia tăng. Một điểm khác là thị trường bất động sản gần như không hoạt động, lý do là giá bất động sản tính theo giá vàng đã tăng vọt lên vì giá vàng tăng lên: Ở VN có thói quen mua bán nhà cửa tính theo “cây” (theo lượng vàng), khi giá vàng lên cao thì số tiền bỏ ra để mua vàng thanh toán lên cao, mặc dù giá nhà tính theo lượng vàng không thay đổi.

Trọng Kim: Một giới chức Việt Nam (ông Bộ trưởng Kế hoạch Đầu tư Võ Hồng Phúc) có nói Việt Nam sẽ có thể tăng trưởng với mức cao hơn cả Trung Quốc, giáo sư nghĩ sao về nhận định này

Gs Thuyết: Nền móng công nghiệp (industrial base) của Việt Nam hãy còn chưa vững như Trung Quốc, cho nên đạt tới mức phát triển cao như Trung Quốc (hơn 9% mỗi năm) và giữ mức này trong nhiều năm như Trung Quốc là điều khó. Ngoài ra trong cuộc phát triển kinh tế, không phải chỉ có mức tăng trưởng cao là đủ, điều quan trọng là chất lượng của sự phát triển, nghĩa là phát triển phải có kết quả nâng cao đời sống của mọi người, nhất là người nghèo. Ở VN phát triển kinh tế đã không đi đôi với cải thiện đời sống xã hội. Thêm nữa, một mức phát triển quá cao thường sẽ kèm theo một mức lạm phát cao, và điều này càng làm cho đời sống của người nghèo càng khó khăn.

Trọng Kim: Xin giáo sư cho biết ý kiến về triển vọng của kinh tế VN trong năm Bính Tuất 2006

Gs Thuyết:Tình hình kinh tế năm 2006 sẽ tùy thuộc vào ba yếu tố:
1. Nếu VN vào được WTO thì sự phát triển có thuận lợi hơn, trước hết là ngành may mặc sẽ không bị giới hạn xuất khẩu vì quota và thuế nhập khẩu của Mỹ và nhiều nước Âu Châu. Hiện công nghiệp may mặc của VN đang bị khó khăn vì các lý do trên. Lẽ tất nhiên khi là thành viên của WTO, thì VN cũng sẽ phải chấp nhận cạnh tranh với hàng nhập khẩu của gần hết mọi nước trên thế giới.

2. Năm 2005, đầu tư ngoại quốc vào VN đã tăng trên 20%, các nhà đầu tư đã bắt đầu trở lại VN với tính cách thăm dò. Nếu VN có quyết tâm cải thiện không khí đầu tư thêm nữa, trong đó quan trọng nhất là cải thiện khung pháp lý, bộ máy hành chánh, và bớt tham nhũng thì có hy vọng khuyến khích thêm đầu tư ngoại quốc.

3. Nghiêm trọng nhất là vấn đề VN phải thực hiện trong năm nay các cam kết với khu Mậu Dịch Tự Do Đông Nam Á (AFTA) mà VN là thành viên. Năm 2006 là năm thử thách then chốt, vì là năm mà thuế hải quan của VN phải hạ xuống còn 5% (thay vì hiện nay có nhiều thuế suất cao hơn 5%, ví dụ 30%, 50%, 100%, vv.). Với thuế suất thấp này, hàng của các nước ASEAN sẽ nhập vào VN, và nếu hàng nội địa VN có đủ phẩm chất và giá hạ thì VN sẽ qua được thử thách, và sẽ trở nên một nền kinh tế mạnh và tiếp tục phát triển, nếu không sẽ rơi vào tình trạng suy thoái. Khó khăn chính vẫn là khu vực quốc doanh sản xuất kém hiệu năng, số xí nghiệp quốc doanh vẫn còn nhiều và phần nhiều chưa được tái cấu trúc để có thể cạnh tranh với sản phẩm của ASEAN hay của thế giới. Rất có thể một số xí nghiệp quốc doanh sẽ phải giải thể hay phá sản nếu không sống được trong sự cạnh tranh với hàng hóa của ASEAN. Để chuẩn bị cho sự cạnh tranh với hàng của ASEAN vào VN trong năm nay, một vài xí nghiệp liên doanh và đầu tư nước ngoài đã bắt đầu hạ giá sản phẩm, ví dụ ngoài điện thoại di động đã giảm giá, vài loại xe hơi của Toyota ráp tại VN đã giảm giá khá nhiều mấy ngày sau Tết tiếp theo là xe hơi Ford ráp tại VN cũng đã giảm giá tuần lễ trước. Sẽ còn nhiều mặt hàng giảm giá từ nay cho đến cuối năm.

Trọng Kim: Giáo sư có nghĩ rằng các sự kiện trên sẽ có hậu quả chính trị?

Gs Thuyết: Việc VN gia nhập WTO cùng với Hiệp Định Thương Mại Mỹ Việt, và việc thi hành các cam kết với AFTA sẽ đẩy Việt Nam càng xa khỏi xã hội chủ nghĩa, càng sát hơn với kinh tế tư bản vì VN sẽ phải tuân thủ các điều kiện mà các định chế này đòi hỏi. Đây là một thử thách đầy bất trắc cho chế độ chính trị về lâu về dài. Kinh Tế Tư Bản càng phát triển thì các đòi hỏi tự do chính trị sẽ không tránh được. “Diễn Biến Hòa Bình” mà nhà cầm quyền VN lo ngại đã không phải do các lực lượng thù địch gây ra, mà tiềm ẩn ngay trong sự lựa chọn kinh tế thị trường và quyết định hội nhập với kinh tế ghế giới.

22/2/2006

In bài này, hay gửi link của trang này cho bạn bè: