Theo Đàn Chim Việt - Tâm Khánh Nam - 04-07-2006

Ngày 4 tháng 7 năm 2006, khắp nơi trên nước Mỹ từ thành phố đến thị xã tràn nhập những cuộc diễu hành, đốt pháo bông, và những buổi liên hoan thịt nướng ngoài trời (barbecues). Người dân tổ chức ngày sinh nhật thứ 230 của Hoa Kỳ (1776-2006), ngày Lễ Độc Lập mà người ta quen gọi là "The Fourth of July". Dân Mỹ có đủ lý do để ca tụng ngày lập quốc vì nó là một nước văn minh, hùng mạnh, tự do, và dân chủ. Hơn bốn năm sau kể từ ngày nước Mỹ bị tấn công (11/9/2001), những bài diễn văn trong các buổi lễ bớt đi các câu chuyện nhạt nhẽo, nhưng tập trung nhiều vào mục đích chính ý nghĩa của ngày lễ lập quốc. Người Mỹ muốn gây dựng lại tinh thần đoàn kết trong thời kỳ danh dự của đất nước bị tổn thương.

Vài ý nghĩa trong bản Tuyên Ngôn Độc Lập

John Hancock

Ngày Lễ Độc Lập mang một ý nghĩa thật quan trọng. Nó không đơn thuần chỉ là một ngày lễ, mà là biểu hiện nền tảng và ý nghĩa của Hoa Kỳ từ khi lập quốc. Trong suốt hơn hai trăm ba mươi năm qua, kể từ khi bản Tuyên Ngôn Độc Lập được đọc trước công chúng vào ngày 8 tháng 7 năm 1776, tại thủ đô đầu tiên của Hoa Kỳ là Philadelphia, Pennsylvania (1775-1789). Rất nhiều người, cả giới trí thức và dân lao động không ai tường tận hết những chi tiết của bản tuyên ngôn bất hủ mà tác giả là ông John Hancock, cùng với tất cả các đại diện của mười ba tiểu bang đầu tiên của Hoa Kỳ đã ký tên. Tuy nhiên, ít người kể cả người nước ngoài, không ai không biết đến lời mở đầu của đoạn thứ văn thứ hai của bản tuyên ngôn này: “Chúng tôi khẳng định một chân lý hiển nhiên rằng mọi người sinh ra đều bình đẳng, rằng Đấng Tạo Hoá đã ban cho họ những quyền tất yếu bất khả xâm phạm, trong đó có Quyền Sống, Quyền Được Tự Do và Mưu Cầu Hạnh Phúc.” (We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness.) (1)

Danh từ độc lập được tuyên bố trong bản tuyên ngôn là sự xác định quyền sống, quyền tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc. Quyền sống có nghĩa là mỗi một cá nhân có quyền độc lập riêng cho bản thân trong đời sống, đời sống của người đó là của chính riêng họ, không thuộc quyền của người khác sử dụng nếu thấy thích hợp. Quyền tự do có nghĩa là quyền tự do hành động, hành động theo sự phán xét của cá nhân. Không phải quyền tự do chĩa súng vào đầu của một người nào đó ép buộc người ta thi hành mệnh lệnh của kẻ khác. Và quyền được mưu cầu hạnh phúc có nghĩa là mỗi cá nhân có thể theo đuổi niềm hạnh phúc riêng, sự nghiệp riêng, bạn bè, và sở thích riêng. Con người không phải tồn tại để làm công cụ phục vụ mục đích của kẻ khác. Tuyên Ngôn Độc Lập của Hoa Kỳ còn là một bản cáo trạng về tội của Vua nước Anh và cũng là nền tảng căn bản để xây dựng chính quyền. Nhưng niềm kiêu hãnh nhất của người Mỹ trong hơn hai trăm năm qua vẫn là quyền bình đẳng, quyền sống, quyền được tự do và mưu cầu hạnh phúc của mỗi công dân được luật pháp bảo vệ.

Cách nhìn của người Mỹ

Đối với một số đông người Mỹ, “The Fourth of July”, không chỉ là cơ hội nghỉ ngơi, quảng cáo thương mại, mua sắm, liên hoan, diễu hành, hay chỉ là một ngày lễ thông lệ hàng năm. Họ muốn mang ý nghĩa của từ “độc lập” vào ngày Lễ Độc Lập cuả Hoa Kỳ. Nước Mỹ, trong cách nhìn của nhiều quốc gia nó vẫn là biểu tượng niềm hy vọng của những con người còn đang bị áp bức trên thế giới. Những người Mỹ ái quốc ưu tư vì trên đà tư bản chủ nghĩa, người ta ngày càng bị các nhà lãnh đạo kéo rời họ ra khỏi ý nghĩa thực sự của Ngày Độc Lập, một triết lý đã hình thành Liên Hiệp Quốc Hoa Kỳ. Ngày nay, chúng ta vẫn thường nghe các nhà chính trị, trí thức, và giới truyền thông nói đến thời đại của "sự phụ thuộc lẫn nhau”, và độc lập là một việc lỗi thời. Hơn thế nữa, người ta xem quyền được sống, tự do, và mưu cầu hạnh phúc là điều tất nhiên. Đôi khi người ta xem độc lập trong chính trị không phải là yếu tố chính. Nó nằm trên một nền tảng quan trọng của sự độc lập khác: độc lập trong ý trí của con người. Khi con người có khả năng tự suy nghĩ cho chính mình và có nguyên tắc riêng cho đời sống, họ có thể làm cho nền độc lập chính trị xảy ra khi cần thiết.

Cũng có đa số dân Mỹ coi “The Fourth of July” là cơ hội cho họ đi mua hàng hạ giá. Họ coi việc đi liên hoan, vẽ mặt, hoá trang, diễu hành, dự đại nhạc hội, xem đốt pháo bông, và tham gia nhiều hình thức giải trí khác nhau là những điều quan trọng cần phải có trong ngày Lễ Độc Lập. Tóm lại, ý nghĩa độc lập thật sự trong cái nhìn của người Mỹ ngày nay chắc khác hẳn với 230 năm về trước: trông cậy vào sự phán đoán và ý kiến của cá nhân. Người ta không muốn hy sinh tâm trí cho chính quyền, nhà thờ, quốc gia, hay kẻ lân cận. Quyền tự do độc lập dẫn đến chủ nghĩa cá nhân là điều tất yếu .

Suy tư của người Việt về ngày Lễ Độc Lập

Gần hai triệu người Việt tỵ nạn cộng sản ở hải ngoại, nhất là ở Hoa Kỳ, dù không thông hiểu hết lịch sử và sự hình thành của các Tiểu Bang Hoa Kỳ, nhưng ai cũng biết ngày “July 4th”. Một ngày nghỉ lễ là cơ hội cho những người Việt tha phương gặp cố tri, bạn bè họp mặt, và cùng nhau hàn quyên tâm sự, tiệc tùng. Cũng như đa số người Mỹ, người Việt tại Hoa Kỳ coi ngày "The Fourth of July" chỉ là một ngày lễ theo thông lệ, không hơn không kém. Người ta cũng đi mua sắm, liên hoan, tắm biển, và có khi tham gia các cuộc diễn hành trong cộng đồng Á Đông ở thành phố. Với nhiều người Việt tại Mỹ, họ tìm thấy niềm vui và vinh dự khi được dự phần trong việc kỷ niệm ngày Quốc Khánh, nơi mà họ được thừa hưởng quyền độc lập, tự do và mưu cầu hạnh phúc. Bên cạnh họ, cũng nhiều người Việt khác mang tâm thức trở về nguồn và nặng lòng cho dân tộc. Với những người này, ngày Lễ Độc Lập của Hoa Kỳ gợi nên sự xót xa và nỗi buồn không nguôi.

Cũng tuyên ngôn, cũng độc lập nhưng thiếu tự do

Người Việt cũng yêu chuộng độc lập, tự do dân chủ và ao ước có quyền bình đẳng, quyền sống, quyền mưu cầu hạnh phúc như hàng trăm triệu người Mỹ. Biết được lòng khát vọng độc lập, tự do của người dân, ông Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh trong bản Tuyên Ngôn Độc Lập của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà tại quảng trường Ba Đình ngày 2 tháng 9 năm 1945. "Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thể xâm phạm được, trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc". Và nó cũng vang lên thật hào hùng và làm xúc động lòng người. (2) Thế nhưng, đã hơn sáu thập niên từ ngày giành được độc lập (1945- 2006), hơn ba thập niên (1975-2006) kể từ ngày chính quyền Việt Nam đã "vẹn tròn lãnh thổ", hơn tám mươi triệu người dân vẫn chưa biết đến thế nào là quyền sống. Người ta phải tìm mọi cách rời khỏi quê hương để mưu cầu hạnh phúc, liều mình vượt đại dương để tìm lấy tự do, và phải chịu tù đày khi đòi hỏi dân chủ. Nền độc lập của đảng cộng sản đẩy người Việt rời quê hương để chạy chốn sự nghèo đói, lạc hậu, và chế độ độc tài. Người Việt tỵ nạn trên đất người được sống cuộc đời cho chính họ, họ không bị coi là của riêng của một chính quyền hay của một đảng phái nào. Với người dân còn lại trong nước, độc lập, tự do và mưu cầu hạnh phúc chỉ là những mỹ từ dùng trong lý thuyết và giáo dục, hay còn gọi là bánh vẽ của chế độ.

Người dân Hoa Kỳ coi sự độc lập là nền tảng khai quốc, là di sản của tổ tiên họ để lại. Đối với họ, gìn giữ sự độc lập và ý nghĩa của nó trong ngày Lễ Độc Lập, không phải chỉ vì nó là một di sản, mà nó còn là lẽ phải và sự công bằng. Lễ Độc Lập của Hoa Kỳ giúp ta hiểu thêm ý nghĩa thật của sự độc lập. Người dân có quyền độc lập thật sự khi chính họ có được quyền sống, quyền tự do, và quyền mưu cầu hạnh phúc. Chỉ độc lập về chính trị hay độc lập của một chính quyền đảng phái thì chỉ là một chiêu bài của áp bức, và chuyên chế của một chế độ độc tài, nó kìm hãm con người trong sự nghèo nàn và lạc hậu. Trong bất cứ thời đại nào, xã hội nào, quyền sống, quyền tự do, và quyền mưu cầu hạnh phúc không phải tự nhiên mà có. Người ta phải đánh đổi bằng một giá nào đó mới có được: có khi phải trả bằng những cuộc đấu tranh đầy gian thử thách với tính mạng của nhiều người ngã xuống . Ngày Lễ Độc Lập không chỉ dành riêng cho người dân Hoa Kỳ, mà là lời nhắn cho những dân tộc đang còn thiếu tự do, bị áp bức và mất quyền làm người.

Copyright @ DCVOnline 2006

In bài này, hay gửi link của trang này cho bạn bè: