Theo Đàn Chim Việt - Hà Văn Thùy - 01-07-2006
Không biết từ bao giờ nhiều người nghĩ và nói rằng người Việt Nam
là dân tộc bị Hán hóa. Tại sao vậy? Có thể vì thấy người Việt giống
người Hán nên từ xa xưa ông bà ta cho rằng, mình là nước nhỏ, lại bị đô
hộ hàng nghìn năm bởi một nước lớn dân đông vậy hẳn là bị Hán hóa đứt
đuôi. Không gì bằng thói quen, các thế hệ Việt cứ hồn nhiên truyền nhau
thế. Ðiều mê tín đó sang thế kỷ khoa học còn được một số học giả thực
dân bồi đắp. Nhưng đó là quan niệm sai lầm do chưa hiểu quá trình hình
thành dân tộc Việt. Một sự ngộ nhận kéo dài không chỉ của người Việt mà
cả của giới sử học nước ngoài.
Nói một cách chính xác khoa học thì người Việt đã trải qua quá trình
Ðông Nam Á hóa. Nhà nhân chủng học hàng đầu của Việt Nam Nguyễn Ðình
Khoa tổng kết: "Thời đại Ðá Mới, cư dân trên lãnh thổ Việt Nam thuộc
hai đại chủng Australoid và Mongoloid cùng các loại hình hỗn chủng giữa
chúng cộng cư với nhau, trong đó có Indonesien và Melanesien là hai
thành phần chủ yếu. Sang thời Ðồng-sắt, người Mongoloid đã là thành
phần chủ thể trong khối cư dân Việt Nam, người Australoid mất dần đi
trên đất nước này, hoặc do thiên cư hoặc do đồng hóa."(1)
Như vậy là, vào thời đại vua Hùng, dân cư nước ta có sự chuyển hóa mạnh
từ hai loại hình Indonesien và Melanesien sang loại hình Mongoloid
phương Nam hay còn gọi là loại hình Ðông Nam Á. Thời đại vua Hùng kết
thúc vào năm 257 TCN nên chí ít thì quá trình Ðông Nam Á hóa hoàn tất
trước thời An Dương vương. Khoa nhân chủng học dựa vào so sánh hình
thái sọ người Việt cổ, đã xác nhận: Việc chuyển hóa sang nhóm loại hình
Ðông Nam Á diễn ra vào thời Ðồng- sắt và rộng khắp Ðông Nam Á, từ lục
địa tới hải đảo. Sau cuộc chuyển hóa, nhóm loại hình Ðông Nam Á trở nên
thành phần chủ đạo trong dân cư Ðông Nam Á. Sự chuyển hóa này diễn ra
khắp Ðông Nam Á, cả những nước chẳng hề bị người Hán chiếm đóng dù chỉ
một ngày, là bằng chứng hùng hồn phủ nhận việc người Việt bị "Hán hóa".
Tuy nhiên cho đến những năm 80 thế kỷ trước, nhân chủng học chưa xác
định được nguyên nhân sự chuyển hóa này: không hiểu là do di dân hay do
đồng hóa? Ðấy chính là câu hỏi thách đố khoa nhân chủng học không chỉ
của Việt Nam mà cả thế giới.
Tới năm 1998 thì điều này được sáng tỏ nhờ công trình của J.Y Chu và đồng nghiệp (2)
cùng công trình của Bing Su, Jin Li và nhiều người khác dựa trên công
nghệ gene phát hiện ra nguồn gốc người Việt. Từ những nghiên cứu này
cho ta cơ sở tìm lại sự chuyển hóa về mặt nhân chủng của người Việt
diễn ra như sau:
Khoảng 3-4 vạn năm trước, ngưới Bách Việt thuộc chủng Indonesien và
Melanesien có mặt khắp lưu vực sông Hoàng Hà và Dương Tử. Khoảng thiên
niên kỷ thứ III TCN, người Hán thuộc chủng Mongoloid phương Bắc sống du
mục ở vùng Thiểm Tây, Cam Túc vượt Hoàng Hà vào chiếm đất của người
Việt. Một bộ phận dân Bách Việt chạy xuống phương Nam, còn phần lớn ở
lại chung sống với quân xâm lấn. Tại đây có sự hòa huyết giữa người Hán
và những người Indonesien, Melanesien tạo ra sắc dân Hán phương Nam
thuộc nhóm loại hình Ðông Nam Á. Trải hàng ngàn năm, sau khi bình định
xong lưu vực Hoàng Hà, người Hán vượt Dương Tử lấn tiếp đất của người
Việt. Quá trình tranh chấp dài này cũng dẫn đến việc lai giống giữa
người Mongoloid phương Nam với người Việt và chuyển hóa phần lớn người
Việt sang nhóm loại hình Ðông Nam Á. Ðến cuối thiên niên kỷ thứ II TCN,
do xung đột dữ dội với người Hán, một bộ phận lớn người Bách Việt (lúc
này đã chuyển hóa thành nhóm loại hình Ðông Nam Á) tràn xuống lục địa
cũng như hải đảo Ðông Nam Á. Những người này do số đông, đã lai giống
với người Indonesien, Melanesien tại chỗ làm chuyển hóa đại bộ phận dân
cư Ðông Nam Á cổ sang nhóm loại hình Ðông Nam Á. Sự kiện này đưa tới
kết quả là vào thời đại Ðồng-sắt, chủng Mongoloid phương Nam chiếm vị
trí chủ đạo trong thành phần dân cư phía Nam Trung Hoa, Nhật Bản, Triều
Tiên và Ðông Nam Á. Yếu tố Australoid bị đẩy lùi. Chứng cứ của quá
trình hóa Ðông Nam Á này ta từng bắt gặp trong những hang động thời
Phùng Nguyên có xương người Indonesien, Melanesien lẫn với xương người
Mongoloid phương Nam táng chung. Di chỉ khu mộ táng Mán Bạc Ninh Bình
là chứng cứ thuyết phục nhất: Các nhà khảo cổ người Việt, người Nhật và
người Úc phát hiện khu mộ táng với 30 di cốt của người Australoid cùng
người Mongoloid phương Nam có tuổi C14 khoảng 2000 năm TCN. Tiến sĩ M.
Oxenham của Ðại học Quốc gia Úc cho rằng, những di cốt trên ở vào thời
kỳ chuyển hóa của người Việt cổ thành nhóm loại hình Ðông Nam Á. Ðó là
quá trình người Việt chủng Mongoloid phương Nam từ lưu vực sông Dương
Tử trở về lai giống với người Việt thuộc chủng Australoid, làm phai
nhạt yếu tố Australoid trong cộng đồng dân cư Ðông Nam Á mới.(3)
Tới đây, điều nghi ngờ của giáo sư Nguyễn Ðình Khoa được minh định:
Việc chuyển hóa về nhân chủng của cư dân Ðông Nam Á từ Australoid sang
Mongoloid vừa do di dân vừa do đồng hóa.
Như vậy, có thể kết luận: việc chuyển hóa đại bộ phận dân cư nước ta
sang nhóm loại hình Ðông Nam Á là do khối người Việt từ phía nam Trung
Quốc di cư trở về lai giống với người Việt tại chỗ. Việc này cơ bản
hoàn tất khoảng 2000 năm TCN.
![]() |
| Bản đồ nhân chủng Ðông Nam Á |
![]() |
| Sơ đồ hình thành dân cư Đông Á |