Theo Mạng Ý Kiến - Phan Anh Tuấn 08-03-2006

Viết từ Hải Dương

Trong câu chuyện này tôi sẽ kể bạn nghe và bạn sẽ hiểu một trong những lý do cắt nghĩa là tại sao dân trí VN “thấp” và tại sao dân ta nghèo.

Để duy trì quyền lực thì chế độ nào chẳng tìm mọi cách tuyên truyền cho tính ưu việt của mình.

Họ đưa ra các nghị quyết, chỉ thị, pháp lệnh, luật này luật nọ để “điều hành công việc” và để… giới hạn những gì được nói, cái gì không trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Thùng rỗng ?

Ở VN thì ngoài các cái đó ra thì khẩu hiệu (KH) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ca ngợi, cổ suý và động viên mọi người hướng đến một hành động hay một suy nghĩ nào đó… KH không chỉ thường xuyên xuất hiện trên các đường phố, trên các trụ sở của từng cơ quan xí nghiệp, nhà máy, trường học, ở cấp xã, huyện và kể cả ở trong các hội trường lớn nhỏ của mọi cấp.

Chúng ta từng biết các KH rất “kêu” trong các thời kỳ chiến tranh, và cho đến nay khẩu hiệu vẫn không ngừng phát triển: “lụt thì lút cả làng, muốn cho khỏi lụt thì thiếp chàng cùng lo” “toàn thể cán bộ công nhân viên nhà máy K quyết tâm thực hiện vượt chỉ tiêu kế hoạch sản xuất năm 2005."

Bất kỳ một hội trường nào ở VN đều có khẩu hiệu: “Đảng cộng sản Việt Nam quang vinh muôn năm” (trung bình 10 triệu VND/ chiếc) Trong một lễ kỷ niệm nào đó thì ôi thôi: từng bừng mọi chỗ, mọi nơi cơ man không biết bao nhiêu là khẩu hiệu cờ hoa suốt chiều dài các con phố chính.

Một sự kiện văn hoá mang tính đặc trưng của một địa phương nào đó cũng phải lồng vào khẩu hiệu “Đảng cộng sản VN quang vinh muôn năm”. Không thể phủ nhận là khẩu hiệu có vai trò động viên lôi cuốn người ta vào làm một việc cần huy động nhiều người.

Chúng ta đã thấy hình ảnh một số công trường xây dựng người đông như kiến, trên đầu họ là đủ mọi loại khẩu hiệu. Kèm đó là tiếng loa phóng thanh đinh tai nhức óc (cổ võ động viên và các chương trình văn nghệ). Ấy là chưa kể các pano áp phích, tranh cổ động.

Nhưng một khi nó quá lạm dụng và ai ai, đâu đâu cũng giống nhau thì nó sẽ phản tác dụng, người ta không thèm để ý đến các khẩu hiệu nữa.

Một khẩu hiệu cỡ 6m X 0.75m theo giá hiện nay (chỉ tính phần cắt chữ) khoảng 40 đến 80 ngàn đồng. Một cơ quan (loại trung bình) hàng năm tốn nhiều chục triệu đồng vào việc cổ võ, đấy là chưa kể số nhân công phục vụ cho công việc (thường là chuyên trách), ngoài ra còn tiền vải băng rôn, bảng biểu… và chưa kể lực lượng huy động để treo khẩu hiệu, biểu ngữ mang tính thời vụ. Bạn thử tính xem hàng năm chúng ta tốn vào việc này bao nhiêu tiền? Có phải là một số tiền khổng lồ? Hay lại nói là tiền của Nhà nước lo gì!

Nhưng mặt trái đằng sau những khẩu hiệu trên bạn mà biết được thì mới thấy kinh hoàng! Để được một thành tích thi đua nào đó (mà đa số là không thực chất), các cơ sở phải vận động, làm hồ sơ chạy chọt các cơ quan cấp trên chuyên về thi đua khen thưởng.

Chúng ta cũng không khó gì mà không phát hiện ra một cơ quan kỷ niệm ngày thành lập của mình thế nào cũng có huân huy chương loại này hay loại kia (nó cứ “vô tình” như thế).

Đa số các cơ sở phải chọn người có tài “ngoại giao ứng xử” và “biết viết lách” để chuyên lo về vấn đề này. Cộng theo nó thì như mọi cuộc xin xỏ khác, đó là…phong bì.

Muốn được cất nhắc lên chức quan cao hơn thì ngoài thân quen, quan hệ ra nhất thiết phải đạt được hình thức khen thưởng lớn nhỏ. Thành ra các cơ quan đua nhau để có “thành tích”, và báo cáo láo cũng sinh ra từ đây.

Hậu quả

Khi đã có Đại hội, có Lễ kỷ niệm và lễ đón huân huy chương rồi thì càng tốn kém hơn. Khách thì chuẩn bị quà cáp kỷ niệm, xe pháo, công tác phí… (bằng tiền Nhà nước), chủ thì lo khâu tiếp đón rồi tiền “bồi dưỡng” (nhưng nói là tiền ăn trên đường về) thông qua lái xe hay thư ký gì đó (tất nhiên cũng bằng tiền nhà nước) Quan nào không nhận trực tiếp thì lái xe, thư ký mang về cho vợ quan. Nếu không có các thủ tục này thì chắc chắn quan trên không về, mà quan bên cạnh cũng chả sang.

Ngoài ra bạn còn phải cộng thêm vào chi phí do bao nhiêu con người khác bỏ làm việc để lo các việc phô trương hình thức trên, mà thường là phải chuẩn bị trước hàng tháng. Có khi một cơ quan nhỏ mà người ta sẵn sàng dựng cả một sân khấu lớn, tiền không là vấn đề gì!

Thế thôi vẫn chưa đủ, các khoản “hỗ trợ quảng cáo”…bởi các tạp chí tuần, tháng, báo đài, truyền hình… là không ít, mặc dù biết rằng chẳng ai thèm mua đọc.

Có chăng là vận động các cơ quan mua hộ mấy số mấy năm, đều là móc xích chằng chịt lấy nhau cả.

Cơ quan tôi thi thoảng lại có người của tạp chí về gạ quảng cáo trên trang nhất, trang hai… Các cuộc hội thảo họp hành triền miên mà chúng ta chỉ biết là sau đó chẳng hề có thay đổi gì.

Khẩu hiệu còn hiểu ở đây nữa là vô số các báo của Đảng và “thân Đảng” với số lượng phát hành lớn (bán thì rất ít người mua), thành ra cứ phân phát về các cơ quan, các tụ điểm văn hoá.

Các nước khác có hiện tượng ấy không? Xin thưa là có nhưng không phải bằng tiền của dân. Đảng nào muốn làm rùm beng thì phải tự túc lấy kinh phí!

Thật không đâu đốt tiền của dân bằng nhiều hình thức phong phú độc đáo như các chế độ độc đoán, cũng không đâu phô trương hình thức như các chế độ đó.

Người ta muốn làm gì cũng được, ai lại tiếc tiền cho các món ăn “tinh thần” bao giờ? Chúng ta chỉ biết rằng khó mà tăng lương cho người lao động vì vô số các loại chi phí mà họ luôn sẵn sàng vung ra. Người dân bị tước đoạt quyền lợi là ở chỗ đó, người ta cũng không còn nhìn thấy gì ngoài những cái hình thức trên.

Thử hỏi sao mà trình độ dân trí không thấp? Sao mà dân không nghèo? Đây mới là chuyện rất nhỏ trong vô vàn các chi phí, thất thoát của một chế độ độc đảng, với mục đích thật là ích kỷ và bảo thủ là để “bảo vệ chế độ”.

In bài này, hay gửi link của trang này cho bạn bè: