WTO là tổ chức thương mại thế giới, tức thuộc phạm vi thế quyền. Còn
tôn giáo thuộc phạm vi thần quyền. Thần quyền thế quyền phải tách bạch
theo quan niệm chánh trị đương đại của Tây Phương, trả lại cho César
những gì thuộc César, trả lại cho Chúa những gì thuộc Chúa. Nên đặt vấn
đề tôn giáo Việt Nam với việc Hà Nội và Washington đã thỏa thuận trên
nguyên tắc về WTO nghe có vẻ nghịch lý. Nhưng phân tích hoàn cảnh thực
tiễn và tiến trình dân chủ hóa Việt Nam trong thời Việt Nam Cộng Hòa và
hiện tình Việt Nam dưới sự thống trị của CS, cho thấy vấn đề tư do tôn
giáo Việt Nam là một trong những trở ngại lớn trong bang giao và giao
thương giữa Washington-- Hà Nội và đặc biệt trong vấn đề Mỹ thỏa thuận
cho Hà Nội vào WTO. không như lý thuyết và kinh điển chánh trị học Tây
Phương.
Chẳng
những Washington mà Hà Nội đều bối rối. Cán bộ cao cấp trong ngoại giao
của CS Hà nội từng nói quốc kỳ nền vàng ba sọc đỏ của Việt NamCH và vấn
đề nhân quyền trong đó có tự do tôn giáo là trở ngại trung tâm trong
bang giao Hà Nội- Washington. Trong thỏa thuận WTO, vấn đề tôn giáo
Việt Nam có thể là một trở ngại cho thỏa thuận trên nguyên tắc Hà Nội
gia nhập WTO. Phía Hà Nội, chuyên viên kinh tế Tiến sĩ Lê đăng Doanh,
Trưởng phái đoàn VC đàm phán WTO với Mỹ, Ô Trương đình Tuyển cũng đã
hơn một lần bày tỏ mối lo sau xa, vấn đề tư do tôn giáo sẽ gây khó khăn
cho Hà Nội. Kể cả Đại sứ Mỹ bên cạnh Hà Nội, Ô Michael Marine cũng nói
cái khó khăn đó.
Cái khó khăn đó xuất phát từ việc vấn đề tự
do tôn giáo Việt Nam đã đi vào và trở thành một vấn đề lớn trong Quốc
Hội Mỹ từ lâu rồi. Số dân biểu nghị sĩ đấu tranh cho tư do, dân chủ,
nhân quyền Việt Nam tuy ít nhưng là những nhà lập pháp năng động, nhiều
sáng kiến và lão luyện trong kỹ thuật nghị trường. Còn các nghị sĩ dân
biểu ủng hộ bang giao, giao thương, cho Hà Nội vào WTO tuy nhiều nhưng
chỉ để bụng, e ngại mất phiếu không dám công khai nói ra vì giá trị tư
do, dân chủ, mà người Mỹ gốc Việt đang đấu tranh vẫn là niềm tin truyền
thống lập quốc của Mỹ. Chính miệng TT Bush cũng hơn một lần nói, nơi
nào người dân đứng lên vì dân chủ, Mỹ sẽ đứng bên cạnh. Nên số dân biểu
ủng hộ cuộc đấu tranh của người gốc việt nếu thấy không cản trở được đa
số đồng viện thông qua qui chế thương mại bình thường vĩnh viễn cho Hà
nội ( xưa gọi là điều kiện tối huệ quốc, tiếng Anh viết tắt là PNTR),
quí vị này có thể chiếu nội qui sinh hoạt của Viện, dùng hàng chục cách
đặt vấn đề tiên quyết. Không đồng ý đưa vấn đề cấp PNTR cho Hà Nội vào
nghị trình đây cho đến tháng 8, với lý do còn quá nhiều vấn đề quan
trọng Quốc Hội cần phải giải quyết trước khi hết nhiệm kỳ. Không được
thì đặt vấn đề tiên quyết khác xin ngưng thảo luận, ngưng biểu quyết
với nhiều lý do như cần tìm hiểu thêm, cần Hành Pháp giải trình, yếu tố
mới xuất hiện, v,v và v.v. để lăng trì thủ tục, cho đến hết khóa họp
tháng 8. Không có qui chế thương mại bình thường vĩnh viễn do Quốc Hội
cấp coi như Hà nội không có vé lên tàu WTO do Hành Pháp Mỹ dẫn đến. Lúc
đó hy vọng Hà Nội vào WTO trong năm 2006, trước khi TT Bush đến Hà Nội
dư phiên họp thượng đỉnh, sẽ trở thành thất vọng lớn vì hầu hết các dân
biểu và một phần ba nghị sĩ phải lao mình vào con đường tái tranh cử
tháng 11.
Cái lắt léo tế nhị nghị trường đó, nhứt định quí vị
lãnh đạo tinh thần các tôn giáo độc lập ở trong nước biết. Ô Lê quang
Liêm là một tham mưu trưởng cho Tướng Ba Cụt từng đương đầu với CS, sau
ra làm sĩ quan cấp tá cho Đệ nhứt Cộng hóa, làm dân biểu lập hiến và
lập pháp cho Đệ nhị Cộng hòa và quyết tâm ở lại giữ giềng mối cho đạo
Đức Thầy để lại trong gọng kềm CS, ai chớ người như Ông Hội Trưởng Lê
quang Liêm này thì thừa biết cái lắt léo đo. Ông cùng anh em đồng đạo
PGHH đang nhắm thần tiễn vào cái gót Achille đó của CS Hà Nội trên
đường đi vào WTO.
Những nhà quan sát và phân tích chánh tri
Việt Nam theo sát tình hình tin rằng không phải vô tình mà xảy ra những
"sự cố" tôn giáo ngoài ý muốn của CS Hà Nội trong thời điểm bang giao
Hà nội--Washingtonrất nhậy cảm này. Vụ hàng chục nhân sĩ PGHH tuyệt
thực, vụ hàng trăm tín đồ PGHH bị CS đàn áp không cho làm Đại Lễ 18
tháng 5 kỷ niệm ngày Đức Huỳnh Giáo Chủ khai sáng nền đạo PGHH. Rúng
động hải ngoại. Hầu hết các đài quốc tế có chương trình tiếng Việt đều
loan tải. Đài RFA do Quốc Hội Mỹ tài trợ đi sát với tình hình Việt Nam
nhứt, cho biết, "Giáo hội Trung ương Phật Giáo Hòa Hảo Thuần Túy Việt
Nam kêu gọi tối hậu yêu cầu công luận cứu nguy và giữ mạng sống của 16
tín đồ tuyệt thực đã qua hết ngày thứ 9 và hiện sức khỏe họ đang nguy
ngập. Cuộc tuyệt thực của 16 tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo bắt đầu ngày 30
tháng 5 vừa qua và tất cả đều đến tập họp tại nhà ông Nguyễn Văn Thơ,
hội trưởng ban trị sự Phật Giáo Hòa Hảo tỉnh Đồng Tháp.Theo thông báo
khẩn của giáo hội Phật Giáo Hòa Hảo từ trong nước thì, trong số 16 tín
đồ tuyệt thực đã có 5 người ngất xỉu.Lý do chính dẫn tới quyết định
tuyệt thực tập thể là 16 tín đồ này bị công an đánh đập vô cớ hồi tháng
5 vừa qua tại huyện Lấp Vò. Ngoài ra còn có 7 tín đồ khác bị xử án nặng
nề chỉ vì đã tham gia vận động cho quyền tự do tôn giáo.
"Tin
tức từ một số tín đồ từ Miền Tây cũng cho hay là nhà cầm quyền địa
phương tìm cách ngăn cấm Phật Giáo Hòa Hảo Thuần Túy tổ chức đại lễ 18
tháng 5 âm lịch, tức là ngày 13 tháng 6 tới, để kỷ niệm 67 năm Đức
Huỳnh Giáo Chủ khai sáng nền đạo.Mọi liên lạc giữa đài chúng tôi với
ông Nguyễn Văn Thơ ở Đồng Tháp cùng một số chức sắc trong vùng, đều
không thực hiện được.Tuy nhiên qua cuộc trao đổi ngắn với một cô gái ở
gần nơi diễn ra cuộc tuyệt thực, cô bé với lời thì thầm cho phóng viên
Ban Việt Ngữ chúng tôi biết, là cuộc tuyệt thực còn kéo dài và dường
như sức khỏe của 16 tín đồ đang lâm nguy."
Ở ngoại quốc, đặc
biệt là ở thủ đô Hoa Thịnh Đốn ( Mỹ), bác sĩ Nguyễn Quốc Quân, bào
huynh của Bs Nguyễn đan Quế, là người có nhiều tương quan thân mật với
nhiều nhà lập pháp Mỹ, đã "lên tiếng ủng hộ cuộc đấu tranh ôn hòa của
giáo hội Phật Giáo Hòa Hỏa thuần túy Việt Nam." Mạng lưới Nhân quyền
Việt Nam cũng thế. Các tôn giáo và đoàn thể đấu tranh cho tư do tôn
giáo, tự do dân chủ nhân quyền Việt Nam đều xúc động. Ông Nguyễn văn
Cội, phát ngôn viên của Ban Trị sư Trung ương của Giáo Hội do Ô Liêm
làm Hội trương chạy theo cây kim đồng hồ kêu cứu và kêu cứu. Nhứt định
vấn đề tuyệt thực của 16 tín đồ PGHH và hành động CS đàn áp PGHH không
cho làm lễ khai sáng đạo, không thể không tới tai những nghị sĩ, dân
biểu Mỹ.
Trong đấu tranh không ai luận thành hay bại. Không
thành công thì cũng thành nhơn như vị Anh hùng Nguyễn thái Học nói.
Việc tuyệt thực, chịu đói, chịu đau roi vọt, dùi cui , bá súng mà người
tín đồ PGHH đang chịu đựng --, và có thể có người lấy lửa hồng thấp
sáng niềm tin như Bà Nguyễn thị Thu không chừng vì ai biết được khi CS
lùa những người tu hiền vào thế cùng -- cầu Trời Phật, xin Đức Thầy
đừng để chuyện ấy xảy ra. Đó là những hy sinh, những đóng góp của anh
chị em PGHH cho tư do tôn giáo và tư do, dân chủ, nhân quyền Việt Nam
nhơn dịp Hà Nội- Washington thỏa thuận về WTO. Vì không có những đóng
góp như vậy, chuyện lớn khó thành. Và như HT Quảng Độ thường nói giao
thương với CS mà không đạt vấn đề tự do, dân chủ, nhân quyền Việt Nam
là giúp phương tiện cho CS kềm kẹp người dân Việt.