...nhiều người mong Hank Paulson chủ trương vực giá đồng đô la. Thực ra, ông chưa hẳn là người quyết định giá cả mà là thị trường. Mỹ kim sẽ tụt giá nếu Mỹ còn nhập siêu nặng và Hoa Kỳ ngưng tăng lãi suất...

Tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush đã bổ nhiệm ông Henry "Hank" Paulson làm Tổng trưởng Ngân khố Hoa Kỳ thay thế ông John Snow vừa đệ đơn từ chức hôm 30 tháng Năm. Qua cuộc trao đổi sau đây cùng kinh tế gia Nguyễn Xuân Nghĩa, Diễn đàn Kinh tế kỳ này xin tìm hiểu về nhân vật sẽ cầm đầu ngành tài chính Mỹ và từ đấy có thể ảnh hưởng đến kinh tế thế giới như thế nào. Tiết mục chuyên đề này sẽ do Việt Long thực hiện hầu quý thính giả.

- Hỏi: Thưa ông Nguyễn Xuân Nghĩa, Hoa Kỳ sắp có một Tổng trưởng Ngân khố mới và tin ấy lập tức được dư luận và các thị trường thế giới từ Âu sang Á về tới Hoa Kỳ bàn tán rất nhiều. Vì vậy, chúng tôi xin đề nghị là trong chương trình tuần này, chúng ta sẽ trao đổi về ông Hank Paulson, người vừa được Tổng thống Hoa Kỳ bổ nhiệm vào chức vụ Tổng trưởng Ngân khố, tức là Tổng trưởng Tài chính tại các nước khác. Ông Paulson này là người thế nào?

- Ông Henry "Hank" Paulson năm nay đúng 60 tuổi, hiện đang là Chủ tịch kiêm Tổng quản trị CEO của hệ thống ngân hàng đầu tư tài chính Goldman Sachs, một tổ hợp lâu đời, có uy tín và thành công nhất trên thị trường tài chính Hoa Kỳ. Ông xuất sắc tốt nghiệp Cử nhân Văn chương rồi qua Đại học Harvard lấy Cao học về Kinh doanh, ở nhà gọi là Thạc sĩ Kinh doanh, vào năm 1970. Vừa ra trường, ông làm chuyên viên trong bộ Quốc phòng rồi Phủ Tổng thống Mỹ cho tới năm 1974. Sau đấy, trong 32 năm liên tục, ông làm nhân viên cho tập đoàn Goldman Sachs qua nhiều cấp từ thấp lên cao cho đến ngày nay.

Nếu được Quốc hội phê chuẩn, ông Paulson sẽ bỏ một công việc có mức lương và phúc lợi hàng năm được ước lượng từ 30 đến 40 triệu Mỹ kim để nhận lãnh một công việc khó khăn hơn, với mức lương khoảng 200 ngàn Mỹ kim một năm và rất nhiều chuyện nhức đầu…

- Hỏi: Vì sao lại như vậy và đâu là những chuyện nhức đầu ông Paulson này có thể gặp?

- Câu hỏi ấy thưa ông khiến ta nhìn vào một khía cạnh văn hoá rồi chính trị của Hoa Kỳ. Nói chung, các phần tử ưu tú của xã hội Mỹ thường hoạt động trong tư doanh là nơi họ có tự do thi thố tài năng và chỉ đi vào chính trị vì trước tiên là sự say mê chính trị, và sau đấy, trường hợp của ông Paulson chẳng hạn, vì lý tưởng. Khi Tổng thống khẩn khoản mời và hình như là mời nhiều lần, thì ông ta không thể từ chối, đành trở thành công bộc, dù cao cấp vẫn là công bộc.

Về chuyện nhức đầu thì đầu tiên, ông phải ra điều trần trước Quốc hội để đại diện dân chúng biết rõ về mình hơn. Đây là nơi ông phải tuyên thệ khai đúng sự thật chứ không thể nói sai. Lúc ấy, cuộc đời và sự nghiệp của ông, cho tới các quyết định hay phát biểu trong quá khứ, sẽ được Quốc hội và báo chí, dư luận, mổ xẻ, kiểm chứng, phê phán khen chê.

Kế tiếp, một vấn đề đến nay vẫn còn nhạy cảm tại Việt Nam, ông phải khai báo tài sản hay quyền lợi của mình nếu được yêu cầu. Ông Paulson là doanh gia xuất sắc và là nhà đầu tư cá thể có nhiều cổ phần nhất trong tập đoàn Goldman Sachs, với trị giá được ước lượng là hơn 690 triệu Mỹ kim. Kể từ khi nhậm chức, tài sản ấy sẽ được quản lý ra sao để khỏi có mâu thuẫn về quyền lợi, thí dụ như lấy quyết định thiên lệch trong bộ Ngân khố hầu làm lợi cho công ty Goldman Sachs hay cho cá nhân? Vì vậy, trước khi nhậm chức, ông Paulson phải giải quyết các vấn đề pháp lý và tài chính để có sự cách ngỡ giữa quyền lợi riêng và công vụ, kể cả bán hết cổ phiếu để khỏi liên hệ gì đến doanh nghiệp cũ. Những đòi hỏi như vậy không hề xảy ra tại Việt Nam và vì vậy, chuyện tham nhũng hay hối mại quyền thế mới dễ xảy ra, từ đảng ra tới chính quyền và doanh nghiệp nhà nước…

- Hỏi: Bây giờ, ta nói đến chuyện công vụ. Trách nhiệm của Tổng trưởng Ngân khố là gì?

- Trước tiên và trên nguyên tắc, Tổng trưởng Ngân khố là một loại cố vấn trưởng cho Tổng thống, tức là nhân viên tham mưu chính cho người lãnh đạo để đề nghị các chính sách cần thiết về kinh tế tài chính cho quốc gia, rồi thực thi các chính sách đó nếu được áp dụng. Những địa hạt liên hệ có thể là đối nội và đối ngoại về kinh tế tài chính lẫn thuế khoá.

Đồng thời, là một loại ủy viên tài chính của quốc gia, vị Tổng trưởng cũng có trách nhiệm về phát hành tiền tệ, thay mặt chính phủ quản lý các khoản nợ của quốc gia, quản lý các quỹ An sinh Xã hội và Trợ cấp Y tế, làm Thống đốc đại diện cho Hoa Kỳ trong các định chế tài chính và ngân hàng quốc tế.

- Hỏi: Về trường hợp của ông Paulson thì ông có những gì đặc biệt hơn các Tổng trưởng Ngân khố trước?

- Ông Paulson có thể sẽ giữ vai trò quan trọng hơn hai vị tiền nhiệm trong chính quyền. Tự bản thân, Tổng thống Bush có vẻ thiên về giới tiểu doanh và quần chúng bình thường, ít chú trọng tới giới lãnh đạo thị trường Wall Street. Ông còn bị phê phán là tín nhiệm các cố vấn riêng về kinh tế hơn là Tổng trưởng Ngân khố nên hai vị tiền nhiệm của ông được coi là thiếu trọng lượng trong Nội các, chỉ có nhiệm vụ giải trình ưu điểm của chính sách kinh tế mà thôi.

Bây giờ, ông Bush đã mời một khuôn mặt sáng giá của Wall Street và dường như còn hứa hẹn là sẽ coi ông Paulson là một tiếng nói có trọng lượng trong Nội các nên dư luận tin là Tổng trưởng Ngân khố mới sẽ có nhiều ảnh hưởng hơn.

- Hỏi: Đó là về phần quan điểm của Tổng thống Hoa Kỳ, về phần ông Paulson, ông này có những đặc điểm gì về khả năng và cá tính để có những ảnh hưởng quyết định hơn?

- Tập đoàn Goldman Sachs có một tập quán là làm việc trong tinh thần tập thể và sẵn sàng tham gia công quyền khi được kêu gọi. Nhiều vị lãnh đạo từng làm Tổng trưởng, Cố vấn Kinh tế bên Tổng thống, Nghị sĩ hay Thống đốc và vẫn có nếp dung dị khi hợp tác với người khác, với các cơ chế khác. Tôi thiển nghĩ rằng ông Paulson cũng có tinh thần ấy.

Ngoài ra, và đây là một đặc điểm đáng chú ý, là ông Paulson là người quả đoán, dám chấp nhận rủi ro và lấy những quyết định táo bạo. Cũng nhờ vậy mà Goldman Sachs đã thành công lớn về doanh lợi nếu so sánh với các tổ hợp đồng nghiệp kia. Mà Hoa Kỳ quả thật là đang cần những quyết định táo bạo nhưng cần thiết về kinh tế dù đang đạt mức tăng trưởng rất cao…

- Hỏi: Bây giờ chúng ta mới đi vào phần tìm hiểu về những thách đố đang chờ đợi vị tân Tổng trưởng Ngân khố. Theo như ông phân tách thì đâu là những vấn đề kinh tế khiến Hoa Kỳ phải có những quyết định ông gọi là táo bạo?

- Hoa Kỳ là đệ nhất siêu cường thiếu phương tiện tài trợ sự giàu mạnh của mình trong lâu dài vì tiết kiệm ít, tiêu thụ nhiều. Ngoại thương bị nhập siêu nặng khiến trương mục vãng lai bị thiếu hụt đến 6% tổng sản lượng GDP, bình quân một ngày kinh doanh phải thu vào từ ngoại quốc khoảng ba tỷ Mỹ kim. Tình trạng ấy không thể kéo dài.

Bên trong, ngân sách bị bội chi vì chi nhiều hơn thu trong khi ấy, cơ cấu dân số thay đổi do người ta sống thọ hơn sau tuổi lao động làm ngân khoản tài trợ hưu bổng thiếu hụt dần và quỹ an sinh xã hội sẽ có ngày phá sản. Đã thế, tiến bộ khoa học kỹ thuật còn gia tăng chi phí bảo dưỡng y tế. Ngân sách bị thiếu hụt tất nhiên sẽ không đủ tài trợ những yêu cầu ấy và mức sống dân chúng sẽ sa sút trong một tương lai không xa. Dù có thể chỉ làm Tổng trưởng trong thời gian chưa đầy hai năm, ông Paulson cũng phải góp phần giải quyết vấn đề ấy.

- Hỏi: Nhưng một Tổng trưởng Ngân khố thực ra không có toàn quyền phải không? Ông ta không quyết định về chính sách tín dụng hay tiền tệ vì đấy là trách nhiệm của một cơ chế độc lập là ngân hàng trung ương. Ông ta cũng không quyết định về chính sách thuế khoá và lại có lập trường ủng hộ việc giảm thuế của chính quyền ông Bush. Trong hoàn cảnh ấy, một Tổng trưởng Ngân khố có thể làm được những gì hoặc đề nghị những gì lên lãnh đạo?

- Đầu tiên, ông ta có thể nhờ uy tín của mình mà đem lại niềm tin tưởng cho thị trường Hoa Kỳ và thế giới, và đây cũng đã là một yếu tố đáng kể. Đối với nạn bội chi ngân sách, dù là người ủng hộ giảm thuế vì khi được nhẹ thuế người dân làm ăn dễ dàng hơn, nhờ đó chính phủ vẫn thu được nhiều thuế hơn, ông Paulson có thể cũng hiểu là Hoa Kỳ phải sửa lại thói quen tiêu thụ và chính quyền cần nói ra vài ba sự thật cho công chúng biết. Là người dám nói dám làm, ông ta có thể nói ra điều ấy với thượng cấp, quốc hội và quốc dân để thúc đẩy việc cải tổ.

- Hỏi: Ông nói tới vài ba sự thật về kinh tế, đó là gì?

- Nếu không tăng thuế thì phải giảm chi, thế thì giảm những gì và ai sẽ bị thiệt? Một là tăng thuế trên những người đang lao động thì sẽ gặp phản tác dụng kinh tế vì thuế cao là người ta không muốn làm thêm. Hai là giảm chi cho những người cao niên ở tuổi về hưu thì bất công vì họ đã một đời đóng góp vào quỹ an sinh đến khi về già thì lợi tức hưu bổng lại bị cắt. Ba là giảm dần phúc lợi cho lớp người tương đối trẻ và còn sung sức lao động, đồng thời kéo dài một cách tiệm tiến tuổi về hưu là giải pháp tạm ổn hơn cả nhưng tất cũng gây phản ứng.

Sau khi tái đắc cử năm 2004, Tổng thống Bush có đề nghị kế hoạch cải tổ hệ thống An sinh Xã hội mà cuối cùng lại đành buông. Với một Tổng trưởng Ngân khố mới là người có uy tín, chính quyền của ông Bush có thể nghĩ đến việc thuyết phục quốc dân về việc cải cách khi dám nói ra sự thật. Cuối cùng, dù ưa giảm thuế, ông Paulson cũng là người quan tâm đến việc bảo vệ môi sinh. Có lẽ ông sẽ là người đề nghị vài biện pháp tăng thuế trên các loại sinh hoạt gây ô nhiễm, tức là dùng thuế làm khí cụ chi phối thói quen sinh hoạt và tiêu thụ của dân chúng. Đây là một số vấn đề đang được dư luận Mỹ nhắc tới nhân việc bổ nhiệm Tổng trưởng mới.

- Hỏi: Câu hỏi sau cùng, trong địa hạt quốc tế, sau khi đã có nhiều kinh nghiệm về Trung Quốc ông Paulson có thể có những quyết định gì mà thị trường thế giới cần quan tâm theo dõi?

- Goldman Sachs đầu tư mạnh vào Trung Quốc và ông Paulson là người am hiểu Hoa lục, từ 1990 đến nay ông đã 70 lần qua thăm viếng Trung Quốc và tiếp xúc với lãnh đạo Bắc Kinh và còn là Chủ tịch Sáng lập của Hội đồng Tư vấn cho Phân khoa Kinh tế Kinh doanh của Đại học Thanh Hoa. Tuy nhiên, dù có dày kinh nghiệm, ông không toàn quyền quyết định về mọi việc liên hệ tới Trung Quốc, chỉ có khả năng thuyết phục cao vì am hiểu tình hình đôi bên.

Cũng cần nói thêm là chẳng phải vì đã từng làm ăn tại Trung Quốc, ông Paulson sẽ tất nhiên có lập trường thân Bắc Kinh, thí dụ như về chính sách ngoại hối của Trung Quốc. Ngày xưa, chủ của ông là chủ đầu tư, ngày nay, chủ của ông là dân Mỹ và ông sẽ thi hành chính sách của chính quyền, dưới sự giám sát của Quốc hội và dư luận báo chí, nhất là xu hướng bảo hộ.

Sau cùng, Á châu rất quan tâm đến trị giá đồng Mỹ kim so với tiền Á và nhiều người mong là Hank Paulson sẽ chủ trương vực giá đồng đô la. Thực ra, ông chưa hẳn là người quyết định về giá cả mà là thị trường. Mỹ kim sẽ tụt giá nếu Mỹ còn bị nhập siêu nặng và Hoa Kỳ ngưng tăng lãi suất, các nước sẽ phải ứng phó với việc ấy dù bất cứ ai là Tổng trưởng Ngân khố Mỹ.

In bài này, hay gửi link của trang này cho bạn bè: