Theo Đàn Chim Việt - Hoàng Duy - 25-05-2006

Tin tức từ báo chí trong nước cho biết, cho đến chiều ngày 24/05/2006, cơn bão Chanchu (báo chí Việt Nam gọi là cơn bão số 1) đã cướp đi 27 sinh mạng, làm cho 17 tàu bị chìm. Và chắn chắn con số này sẽ tiếp tục gia tăng vì ngoài khơi vẫn còn 4 tàu đánh cá cùng với 103 ngư dân hiện chưa liên lạc được. Đã tròn 1 tuần kể từ khi cơn bão ập vào các đánh cá của Việt Nam nhưng hiện nay, vẫn không có được một tin tức gì của 4 tàu đánh cá trên, khả năng sống sót của 103 ngư dân trên tàu hiện rất mong manh.

Báo Tuổi Trẻ sáng ngày 24/05 có đăng bài Thời sự & suy nghĩ: “Không thể đổ lỗi cho ngư dân” của giáo sư – tiến sĩ Đinh Văn Ưu (khoa khí tượng thủy văn và hải dương học - Trường Đại học Khoa học tự nhiên – Đại học quốc gia Hà Nội). Bài viết cũng đã phản bác lại quan điểm đổ lỗi cho ngư dân của trung tướng Nguyễn Đức Soát, phó chủ tịch Ủy ban Tìm kiếm cứu nạn, cho rằng: “Rõ ràng là bà con ngư dân ta rất chủ quan”. Tác giả bài viết đã khẳng định: “Từ ngày 11-5-2006 trên mạng điện tử quốc tế đã có bản đồ dự báo đường đi của cơn bão Chanchu: khi đến gần kinh tuyến 115 độ đông sẽ đổi hướng về phía Bắc, vậy mà bốn ngày sau (15-5) các thông tin của VN vẫn còn dự báo “bão sẽ di chuyển theo hướng giữa Tây - Tây Bắc và Tây Bắc”.

Bão Chanchu — Nguồn: foxnews.com

Trên trang mạng điện tử của Hội sinh viên Nhật bản, tiến sĩ Ngô Đức Thành, nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Viện Khoa Học Công Nghiệp, Đại Học Tokyo cũng cho rằng: “Hướng đi của bão số 1 lẽ ra đã có thể được dự đoán đúng”. Theo anh, hướng đi của cơn bão rõ ràng là hướng Bắc kể từ ngày 14/5 chứ không phải là Tây - Tây Bắc như đã được dự báo. Kết luận trên được đưa ra dựa trên kết quả tính toán bằng mô hình máy tính cho phép dự báo trước 3 ngày, thậm chí 10 ngày”. Nếu như những thông tin dự báo trên Internet được các cơ quan có trách nhiệm ở Việt Nam cập nhật kịp thời và thông báo cho các tàu đánh cá ngoài khơi chắn chắn sẽ không xảy ra thảm họa do cơn bão Chanchu gây ra.

Trong khi ngư dân Việt Nam bị thiệt hại rất nặng nề thì ngư dân Trung Quốc không phải hứng chịu một tổn thất nào do cơn bão này gây ra nhờ vào hệ thống xác định tự động (AIS) do Cơ quan An toàn hàng hải thiết lập. Hệ thống này được xem như ngọn “hải đăng số” trên biển và chính nó đã giúp ngư dân Trung Quốc “bình yên vô sự”.

Đường đi của cơn bão Chanchu được các chuyên gia dự báo thời tiết đánh giá là rất kỳ lạ. Thế nhưng đường đi của nó đã nằm trong dự đoán của các trung tâm dự báo khí hậu quốc tế. Ngay từ ngày 12/05, các trung tâm dự báo khí hậu toàn cầu của hải quân Mỹ, Nhật Bản, Hồng Kông và các trang dự báo thời tiết của các mạng Yahoo, CNN, BBC... đều dự báo đường đi của cơn bão Chanchu là sẽ bẻ ngoặt lên hướng Bắc để tiến vào Trung Quốc. Và đến ngày 14/05 tất cả đều khẳng định rằng cơn bão sẽ tiến về phía Trung Quốc. Trong khi đó thì ở ngoài khơi, ngư dân Việt Nam lại nhận được tin tức dự báo thời tiết: bão di chuyển theo hướng giữa Tây - Tây Bắc và Tây Bắc, nghĩa là sẽ tiến vào đất liền. Chính vì tin tưởng vào hệ thống dự báo thời tiết của Việt Nam nên các đoàn tàu đánh cá đã “né” bão bằng cách chạy lên hướng Bắc, nghĩa là chạy thẳng về phía Trung Quốc. Không một ngư dân Việt Nam nào nghĩ rằng tàu của họ sẽ phải đối mặt với gặp bão ở đó.

Một vấn đề dư luận tại Việt Nam đang quan tâm đó là: nếu như các trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Việt Nam kiểm chứng với các nguồn thông tin dự báo thời tiết miễn phí trên Internet thì chắc chắn rằng sẽ không để xảy ra tình trạng dự báo sai lầm, gây thiệt hại một cách nghiêm trọng.

Điều cho đến lúc này không thể lý giải được là vì sao trên mạng Internet có rất đầy đủ các thông tin về đường đi của cơn bão Chanchu trước khi thảm họa trên biển xảy ra đến 3 ngày thế nhưng thông tin bão đổi hướng được phát ra quá muộn màng, chỉ có 24 tiếng trước khi cơn bão ập tới các đoàn tàu đánh cá. Rõ ràng là hệ thống dự báo thời tiết của Việt Nam “có vấn đề” một cách trầm trọng.

Điều đáng nói ở đây chính là việc cho đến thời điểm này vẫn không có một cơ quan chức năng hay một quan chức nào ở Việt Nam đứng ra nhận trách nhiệm trong vụ việc này. Ban chỉ huy phòng chống bão lụt thì đổ lỗi cho Tổng cục Khí tượng Thủy văn trong việc thông tin sai về cơn bão. Ban chỉ huy phòng chống bão lụt - tìm kiếm cứu nạn Đà Nẵng lại nói rằng: “Không biết có tàu cá của dân mình đang ở trong vùng bão đi qua”. Ủy ban Tìm kiếm cứu nạn lại đổ lỗi cho ngư dân: “Rõ ràng là bà con ngư dân ta rất chủ quan”. Câu hỏi trách nhiệm thuộc về ai vẫn đang được các cơ quan chức năng “đá qua đá lại” và hậu quả cuối cùng vẫn do các ngư dân hứng chịu. Dư luận trong nước đang hướng sự quan tâm và chú ý về những thiệt hại do cơn bão gây ra. Câu hỏi trách nhiệm đang được dư luận chờ đợi các quan chức của bộ máy nhà nước Việt Nam trả lời rõ ràng.

Một vấn đề khác cần được đặt ra là sau khi cơn bão xảy ra, các chuyên gia trong ngành khí tượng thủy văn mới lên tiếng về trình độ lạc hậu của thông tin dự báo khí tượng – thủy văn. Giáo sư – tiến sĩ Đinh Văn Ưu nhận định: “Có thể nói những thông tin dự báo khí tượng - thủy văn và hải văn trên các phương tiện thông tin đại chúng của Việt Nam hiện nay chỉ đạt trình độ của các nước tiên tiến cách đây 40 - 50 năm”.

Đây cũng là chuyện thường thấy ở Việt Nam khi một thảm họa xảy ra thì mới có người dám lên tiếng vạch ra sự yếu kém của cả bộ máy quan liêu ở Việt Nam. Khi đó thì bộ máy đó mới “tỉnh giấc” và chợt nhận ra rằng sự yếu kém trong công tác quản lý, điều hành, dự báo của mình.

Những thảm họa như cơn bão Chanchu vừa qua là một bài học kinh nghiệm đắt giá, nhưng tiếc là bộ máy quan liêu học hoài nhưng không thuộc nổi. Và kết quả cuối cùng là người dân Việt Nam vẫn luôn sống trong nỗi lơ sợ không biết tai họa sẽ ập xuống đầu mình bất cứ lúc nào.

Kết quả mô hình chạy ngày 14/05 cho thấy hướng đi của cơn bão sẽ là hướng Bắc có thể tham khảo qua bản đồ sau đây:

Bản đồ khí tượng: áp suất mực nước biển dọc duyên hải Việt Nam ngày 14-17/5/2006 — Nguồn: hydro.iis.u-tokyo.ac.jp

So sánh dự báo diễn biến của cơn bão Chanchu của các trung tâm dự báo thời tiết quốc tế và Việt Nam:

12/05: Các trung tâm dự báo khí hậu toàn cầu của hải quân Mỹ, Nhật Bản, Hồng Kông và các trang dự báo thời tiết của các mạng Yahoo, CNN, BBC... đều dự báo đường đi của cơn bão Chanchu là sẽ bẻ ngoặc lên hướng Bắc để tiến vào Trung Quốc

14/05: Lộ trình được cập nhật rõ ràng hơn: bão số 1 đang hướng về phía bắc (khu vực giữa đảo Hải Nam và Đài Loan).

Chiều 15/05: Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương vẫn dự báo trong 24 giờ tới, bão số 1 di chuyển theo hướng giữa tây tây bắc và tây bắc mỗi giờ đi được từ 7 đến 12 km.

Đêm 17/05: Đến sáng 18-5: đoàn tàu đánh cá Việt Nam chìm trong cơn bão.

18/05: Ban chỉ huy phòng chống bão lụt và tìm kiếm cứu nạn Đà Nẵng mới biết có đoàn tàu đánh cá Việt Nam gặp bão

Sáng 19/05: Công điện khẩn của Việt Nam mới được công bố.

Sài Gòn, 24/05/2006

Copyright © 2006 DCVOnline

In bài này, hay gửi link của trang này cho bạn bè: