Theo Đàn Chim Việt - Trọng Kim - 07-06-2006

DCVOnline: Theo nguồn tin BBC ngày 6/06/2006, Tòa phúc thẩm Paris đã bác đơn kháng cáo của Vietnam Airlines và buộc hãng này phải y án sơ thẩm, bồi thường cho nguyên đơn là luật sư Maurizio Liberati một số tiền là 5,2 triệu euro, tương đương 6 triệu USD (107 tỷ đồng Việt Nam)… Vụ việc này kéo dài từ năm 1991 liên quan tới việc Vietnam Airlines ký hợp đồng chỉ định công ty Falcomar của Ý làm đại diện tại thị trường Ý. Và theo luật sư Maurizio Liberati, nguyên đơn, thì ông này có làm một số công việc cho Vietnam Airlines trong khoảng thời gian từ 9/1991 đến 12/1992. Tới năm 1994, ông Liberati đã đưa đơn kiện lên toà án Roma yêu cầu công ty Falcomar và Vietnam Airlines thanh toán khoản tiền lên tới khoảng nửa triệu Euro. Năm 1994, thông qua đại sứ quán Ý tại Hà Nội, tòa án Roma đã gửi giấy triệu tập Vietnam Airlines để dự phiên xử nhưng đại diện hãng này đã không có mặt và phiên xử vẫn diễn ra theo luật pháp Ý. Tới tháng 3/2000 Tòa án Roma phán quyết Việt Nam phải bồi thường cho luật sư Ý 4,3 triệu euro. Mãi cho tới tháng 5/ 2002, cũng là thời điểm hết hạn kháng án, Vietnam Airlines mới nhận được thư của luật sư Liberati gửi trích bản án và yêu cầu phải trả tiền. Tháng 2/2004 Vietnam Airlines nhận được thông báo của Uỷ ban đòi nợ và tịch biên của Pháp báo phong toả số tiền 1.3 triệu euro tại tài khoản ngân hàng BSP Pháp để thanh toán phán quyết của toà án Roma, kèm theo quyết định của tòa phúc thẩm Paris xác nhận số tiền HK Việt Nam phải trả tính cả lãi xuất phát sinh là gần 5,2 triệu euro. Tuy nhiên lúc đó lãnh đạo Vietnam Airlines tuyên bố hãng sẽ đề nghị chính phủ cho tiếp tục vụ kiện và thuê hai hãng luật danh tiếng của Pháp và Ý để kháng cáo tại tòa phúc thẩm Paris.

Nguyễn Xuân Hiển, đã lên đường đi “công tác dài ngày” nhưng có thể ông vẫn “không thích và chưa thích” Nguồn: DCVOnline

Hồi đầu tháng Ba năm 2005, Bộ Tư Pháp đã được chính phủ Việt Nam chỉ định giúp Vietnam Airlines trong vụ kiện này. Tuy nhiên ngày 9/3/2006, tòa phúc thẩm Paris đã bác đơn của Vietnam Airlines và buộc hãng này phải trả tiền bồi thường mà so với phiên sơ thẩm đã tăng tới một triệu euro, cộng thêm phí luật sư và tiền lãi. Các báo trong nước nói Vietnam Airlines đã chấp thuận thanh toán và tổng giám đốc hãng này, ông Nguyễn Xuân Hiển, đã lên đường đi “công tác dài ngày”, có lẽ để giải quyết vụ việc. Toà án Pháp khuyến cáo, nếu phía Việt Nam không thanh toán theo hạn định thì toà sẽ buộc phải ra lệnh phong toả tài khoản của Vietnam Airline, xoá bỏ văn phòng của Vietnam Airline tại Paris và có những biện pháp cứng rắn khác nếu cần.

Như thế là, vì sự tắc trách, ấu trĩ trên sân chơi thương mại thế giới của những người có trách nhiệm trong Vietnam Airline, tiền của nhà nước – tức là tài sản của nhân dân – đã bị mất một cách phi lý. Trong khi hàng chục triệu người ở nông thôn, vùng cao đang thiếu ăn thiếu mặc, tiền bạc của quốc gia không cánh mà bay từ tham nhũng, ăn cắp/bòn rút các công trình, sắm trang trại, xe hơi đắt tiền, chơi gái "chân dài"... đến cá độ bằng đô la bạc triệu và bây giờ thì lấy tiền dân trả giá cho sự ngu dốt.

Các phương tiện thông tin đại chúng của Việt Nam trong những ngày vừa qua cho hay Vietnam Airlines đang bị thanh tra về nghi ngờ sai phạm về tài chính, trong công tác tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ cũng như “có vấn đề” qua thương vụ mua máy bay Boeing 777.

Tiếp theo vụ thua đau của Vietnam Airline, chúng ta theo dõi vụ án Trịnh Vĩnh Bình qua bài của ông Trọng Kim, Chủ nhiệm báo Ngày Nay, tiếp theo loạt bài mà DCVOnline đã giới thiệu hồi năm ngoái. Vụ án này được xử đúng vào lúc Việt Nam có thể gia nhập WTO.

Tòa án quốc tế về đầu tư sẽ xử nhà nước CHXHCNVN Nguồn: emiewt.ee

Đúng vào dịp Hà Nội có thể được chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào cuối năm nay thì vụ án Trịnh Vĩnh Bình kiện nhà nước Việt Nam trước tòa án quốc tế về đầu tư sẽ được xử ở Thụy Điển (Sweden). Năm ngoái, số tiền đòi bồi thường khoảng trên 100 triệu USD nhưng nguồn tin riêng của Ngày Nay cạnh vụ án cho hay số tiền trên nay đã tăng lên ít nhất 150 triệu USD và còn có thể hơn dựa trên những định giá mới của phía luật sư Mỹ đại diện cho ông Bình.

Việc này theo giới quan sát quốc tế sẽ ảnh hưởng tới hình ảnh kêu gọi đầu tư của Việt Nam khi bước vào sân chơi quốc tế WTO trong khi cái ung nhọt của vụ án cướp đoạt đầu tư kéo dài từ nhiều năm nay chưa giải quyết xong. Ông Bình, một doanh nhân gốc Hòa Lan (The Netherlands) đem ba triệu USD về VN làm ăn, thành công và sau đó vì đụng chạm tới nhóm quyền lực “đen” công an ở Vũng Tàu nên không những bị mất hết cơ nghiệp, tài sản đầu tư lên tới gần 30 triệu USD mà còn bị án tù 11 năm sau khi bị tạm giữ tới 18 tháng.

Mặt khác, qua nhiều lần lên tiếng nặng nề trong quá khứ, nguồn tin Ngày Nay ở Amsterdam cho hay chính phủ Hoà Lan sẽ đặt trở lại vấn đề đòi hỏi Hà Nội phải giải quyết vụ án Trịnh Vĩnh Bình, một công dân Hòa Lan

Một diễn tiến đáng ghi nhận là một luận án tiến sĩ sắp được đệ trình tại đại học Luật khoa ở Den Haag, Hòa Lan mà theo tin của đặc phái viên Ngày Nay ở Amsterdam thì sau đó, luận án trên (trình bày rõ ràng trường hợp đầu tư của ông Trịnh Vĩnh Bình ở VN dựa theo một Hiệp ước ký kết giữa Hoà Lan và VN năm 1994) sẽ được in thành sách gồm ba thứ tiếng Hoà Lan, Anh, Pháp và sau đó sẽ có cả bản Việt ngữ. Theo giới quan sát ở Hòa Lan, cuốn sách trên vẽ ra bức hình đen tối về đầu tư ở VN trong đó các vấn đề bảo vệ đầu tư với luật lệ quốc tế được bảo đảm bởi hiệp ước giữa hai nước đã thua cả các lệ làng, luật rừng qua sự lộng hành của các viên chức địa phương được giới chức công an bảo vệ. Trong trường hợp ông Bình, nguồn công an đã dẫn lên tới tận thượng tầng ô dù, ở cấp thứ trưởng.

Cũng cần nhắc lại, vào giữa năm ngoái, khi Ngày Nay đưa ra vụ ông Bình đứng kiện Việt Nam trước toà án quốc tế, tổ hợp luật sư nổi tiếng của Mỹ Covington Burling ở Hoa Thịnh Đốn (Washington) đã đảm nhận việc này. Tổ hợp luật trên đã chính thức đưa vấn đề ra từ cuối năm 2003 nhưng mọi dàn xếp với phía VN không đạt kết quả nên phía ông Bình mới chính thức nộp đơn kiện vào hồi tháng 5, 2004 trước tòa án trọng tài quốc tế thuộc Liên Hiệp Quốc chuyên giải quyết vấn đề tranh chấp liên hệ tới các đầu tư quốc tế. Phía chính quyền Việt Nam thì đã thuê tổ hợp luật sư có tiếng của Pháp Glide Loyrette Rouel ở Paris, có văn phòng ở Hà Nội, đại diện. Đặc phái viên Ngày Nay Nguyễn Văn Huy ở Paris có tiếp xúc với tổ hợp trên nhưng họ đã không chịu nói gì về các vấn đề liên hệ tới vụ án, theo yêu cầu của phía Hà Nội.

Ngày Nay được biết, sau khi ông Bình đóng tiền ký qũy tới 150 ngàn USD thì phía nhà nước VN cũng đã đóng số tiền như vậy.

Theo nguồn tin của Ngày Nay cạnh vụ án thì phía ông Bình đã nạp đơn khởi tố đòi bồi thường (statement of claim) từ cuối tháng 10 năm ngoái. Đáng lẽ phía VN phải trả lời (phản biện đơn khiếu tố, defense statement of defence) vào đầu năm nay nhưng xin gia hạn và đã vừa gửi tới tòa vào ngày 15 tháng 5 vừa qua. Nguyên đơn có hai tháng để phản bác và sau đó tới phía VN trả lời một lần nữa.

Ngày Nay cũng được biết, đáng lẽ toà quốc tế sẽ nhóm xử vào tháng 9 năm nay nhưng nay được dời tới tháng 12, 2006 đúng vào dịp VN có thể đã biết tin có được chính thức nhận vào WTO hay không. Địa điểm tòa nhóm xử vẫn là thủ đô Stockholm của Thụy Điển.

Điểm căn bản trong vụ ông Bình là ông đã đem tiền về Việt Nam đầu tư theo sự khuyến khích của chính phủ Hòa Lan sau khi nước này và Việt Nam ký kết một thương ước về đầu tư. Tổ hợp Luật sư Mỹ đã đại diện ông Bình dựa trên điều 9 của bản Hiệp ước giữa Hòa Lan và Việt Nam liên hệ tới việc “phát huy và bảo vệ đầu tư” ký kết vào năm 1994. Đại diện phía VN ký vào hiệp ước trên lúc đó là ngoại trưởng Nguyễn Mạnh Cầm.

Kẹt giữa hai làn đạn

Trịnh Vĩnh Bình, Việt kiều đầu tư Nguồn: Ngày Nay

Vấn đề của ông Trịnh Vĩnh Bình, qua sự điều tra và theo dõi của Ngày Nay từ 10 năm qua là điển hình cho trường hợp các nhà đầu tư về Việt Nam bị kẹt giữa làn đạn của hai phe bảo thủ và đổi mới dù chỉ là đổi mới kinh tế. Chính Thủ tướng Phan Văn Khải vào tháng 5/1998 cũng đành bó tay trước áp lực của phía công an lên tới Bộ Chính trị để triệt hạ ông Bình sau khi thấy ông thành công lớn trong địa hạt xuất cảng thủy sản và địa ốc, mặc dù ông Khải biết rõ là đụng tới ông Bình là trực tiếp va chạm tới chính phủ Hòa Lan, một nước đang có nhiều hỗ trợ và viện trợ cho Việt Nam.

Ông Trịnh Vĩnh Bình, sinh năm 1947 ở miền Nam VN, là một thương gia rất thành công ở Hòa Lan, được báo chí Hòa Lan ca ngợi như một điển hình của sự hội nhập vào mạch chính của người Việt tị nạn. Từ một thuyền nhân (1976) đến Hòa Lan tay trắng ông Bình học lại và tốt nghiệp đại học, nhập tịch Hòa Lan và gia nhập đảng chính trị của Hòa Lan (đảng Dân Chủ Tự Do cầm quyền thời cuối thập niên 80), được báo chí Hòa Lan gọi là “vua chả giò”.

Đầu thập niên 90, ông Bình đã nghe theo chính sách "Đổi Mới kinh tế" của Hà Nội qua sự vận động của tòa đại sứ VN ở Paris (Pháp) và sau khi theo đoàn doanh nghiệp Hòa Lan về thăm VN để thăm dò khả năng đầu tư, ông đã quyết định bán công ty chả giò ở Hòa Lan để đem hơn 3 triệu USD (2,328,250 USD tiền mặt và 96 ký vàng) về VN đầu tư làm ăn.

Ông Bình đã thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn Tín Thành xuất cảng nông hải sản tại thành phố Sài Gòn và công ty cổ phần Bình Châu có nhà máy hải sản đông lạnh ở Vũng Tàu, mua một số nhà đất tại tỉnh Bà Rịa – Vũng Tầu và thành phố Sài Gòn để phục vụ cho việc đầu tư sản xuất của mình.

Ông Bình đã sử dụng môt số vốn khá lớn để trồng rừng, nghiên cứu thí nghiệm để nuôi tôm với gần hai trăm mẫu ở Bà Rịa – Vũng Tầu và Côn Đảo tạo công ăn việc làm cho trên 500 công nhân; xây dựng cơ sở chế biến hải sản xuất khẩu với sản lượng chiếm 35% tổng sản lượng đánh bắt của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tầu; xây dựng khách sạn 10 tầng tại thành phố Sài Gòn và còn nhiều dịch vụ công nghiệp khác.

Tại Việt Nam: đụng công an là sạt nghiệp

Vấn nạn chính của ông Bình cũng như nhiều nhà đầu tư khác bị kẹt ở VN là vấn đề phép vua thua lệ làng. Ông Bình dù được sự khuyến khích, thậm chí có hỗ trợ bởi các nhà lãnh đạo CSVN "đổi mới cấp tiến", muốn mở rộng thị trường VN ra trước thế giới nhưng trong việc điều hành hàng ngày, ông đã đụng chạm tới thứ "quyền lực đen" như người trong nước thường gọi, của phe công an địa phương. Theo điều tra của Ngày Nay, ông Bình đã bị công an làm khó dễ từ cuối năm 1996. Ông bị giam giữ bởi cơ quan an ninh điều tra PA 24. Đến cuối năm 1998 thì việc giam giữ trở thành quản thúc tại gia, sau bị đưa ra tòa lãnh án tù.

Theo tài liệu Ngày Nay có trong tay, đã có những bằng chứng cho thấy vụ án ông Bình đã được đưa lên tới thượng từng lãnh đạo của nhà nước Cộng Sản Việt Nam lúc bấy giờ. Nhưng với sự bao che của cấp chỉ huy cao cấp nhất của ngành công an, vụ án đã không được giải quyết theo luật pháp hiện hành ở Việt Nam dù chính thủ tướng Phan Văn Khải đã ra lệnh "xem xét lại" trường hợp của ông Bình, nghĩa là không nên đem ra xử trước toà án.

Ngày 13/5/1998, sau khi xem hồ sơ vụ án Trịnh Vĩnh Bình, ông Khải đã có bút phê gửi tới Bộ Trưởng Bộ Công An Lê Minh Hương như sau: "Anh [ông Hương - NN] chỉ đạo Công An Bà Rịa Vũng Tàu xem lại trường hợp anh Trịnh Vĩnh Bình. Thủ tướng Hòa Lan đã đặt vấn đề, tôi đã hỏi trực tiếp một số đồng chí lãnh đạo tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu anh Bình không có lỗi đến mức phải xử, do anh dựa vào người trong nước bị họ lừa gạt, làm bậy”.

Tướng Lê Minh Hương đã chuyển ý Thủ tướng Khải qua ông Thứ trưởng Nguyễn Khánh Toàn đề nghị giải quyết theo ý ông Khải... Nhưng ông Nguyễn Khánh Toàn [hiện nay giữ chức Thứ trưởng thường trực bộ Công An] không hiểu vì lý do gì mà tới ngày 20-5-98 lại tổ chức phiên họp liên ngành giống như phiên họp 3/5/98 và lần này ông Toàn càng gay gắt với vụ án hơn và quyết tâm xử vụ án cho bằng được...

Mặt khác, vẫn theo nguồn tin trên, với sự hỗ trợ khác của ông Trần Đình Hoan, chánh văn phòng Bộ Chính trị để đưa ra văn bản số 822 ngày 23/6/98 mang danh nghĩa chỉ đạo của Bộ Chính trị cho vụ án, nghĩa là quyết xử vụ ông Bình theo chiều hướng định sẵn của phía công an.

Kết quả là với hai tội danh được dàn lên và do vu cáo, (hoạt động đầu tư bất hợp pháp và hối lộ viên chức chính quyền), ông Trịnh Vĩnh Bình đã bị xử án 11 năm tù và phạt vạ 480 lượng vàng và 6.2 tỷ đồng. Tất cả tài sản của ông Bình dầu tư ở VN bị tịch thu.

Theo các chi tiết của luật sư đại diện ông Bình đưa ra trong vụ kiện trước toà quốc tế thì "căn cứ trên lời vu cáo của một người tên Trịnh Hiền Thanh ngày 4 tháng Mười hai năm 1996, và mặc dầu vu cáo này sau đó đã được y cải chính rồi rút lại, ông Trịnh Vĩnh Bình đã bị giam giữ và bị cáo buộc ba tội trạng có liên hệ đến hoạt động đầu tư của ông". Luật sư của ông Bình cũng nêu lên qua lá thư gửi nhà cầm quyền VN hồi cuối năm 2003 thì:

"Thật sự, sự vô tội của ông Trịnh Vĩnh Bình bây giờ có thể được chứng minh một cách dứt khoát. Ngày 24 tháng Sáu năm 2002, tên Trịnh Hiền Thanh đã thú nhận bằng văn bản với nhà chức trách Việt Nam là y đã vu khống tố cáo ông Trịnh Vĩnh Bình về những hành động mà do đó ông bị xét xử. [Ngày Nay được biết ông Thanh, mới chết cách đây hai năm vì những biến chứng của bệnh tiểu đường] Căn cứ trên lời thú nhận đã bạch hóa mình như vậy, ông Trịnh Vĩnh Bình đã dấn mình vào trong một cuộc tranh đấu dài để rửa sạch tên tuổi của mình. Ông đã tiếp xúc với nhiều viên chức tư pháp và nhân vật đảng ở Việt Nam, đã kêu gọi sự can thiệp ngoại giao của chính phủ Hòa Lan và đã nhận được sự ủng hộ của các ủy viên thuộc Quốc hội Âu Châu. Tất cả những người được nghe trình bày sự việc của ông Trịnh Vĩnh Bình, kể cả Thủ tướng Phan Văn Khải, đều nhìn nhận có sự bất công trong vụ này; mặc dầu vậy, tài sản của ông Trịnh Vĩnh Bình chưa được hoàn trả và ông chưa được phục hồi danh dự”.

Trong việc kiện nhà nước Việt Nam trước tòa án quốc tế về đầu tư, ông Bình, qua luật sư của ông thì ông đã "thực thi quyền lợi của mình như một nhà đầu tư Hòa Lan tại nước VN Cộng Hòa XHCN dựa theo Hiệp ước đầu tư giữa Hòa Lan và Việt Nam".

Bất lợi cho Việt Nam

Theo giới quan sát chính trị những sự kiện được đưa ra trong việc ông Bình kiện nhà nước VN trước tòa án quốc tế đã cho thấy không có một bảo đảm nào cho việc đầu tư dài hạn vào VN. Một số nhà đầu tư người Việt ở Mỹ từng ra vào VN đều cho hay trường hợp bị trắng tay như ông Bình không phải là hiếm nhưng trên các qui mô nhỏ hơn và thường không được bảo vệ bằng các luật lệ ký giữa hai nước như ông Bình. Mặt khác không phải ai cũng có khả năng tài chánh để đưa nhà nước VN ra tòa quốc tế. Người thay thế ông Khải trong tương lai chắc chắn sẽ là phó thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.

Theo một nguồn tin đặc biệt của Ngày Nay từ trong nước, chính ông Dũng trong chức vụ Phó thủ tướng, ngay sau phiên xét xử sơ thẩm vụ ông Bình tại Vũng Tầu cho tới gần đây, đã nhiều lần đưa ra phản ứng kể cả ở trong Bộ chính trị, là cần xem xét lại vụ Trịnh Vĩnh Bình vì ông cho là trong vụ này đã không có công bằng.

Giới quan sát cho rằng, trước việc VN sắp vào WTO và nay cờ đã đến tay, liệu tân thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ có mạnh tay giải quyết xong cái “ung nhọt” vụ án Trịnh Vĩnh Bình để chứng tỏ là VN sẽ theo con đường trong sáng và bảo vệ đầu tư để thu hút các doanh nhân người Việt hải ngoại về đầu tư lâu dài ở Việt Nam hay không?

Houston, 25/05/2006

In bài này, hay gửi link của trang này cho bạn bè: