Nhìn trên quyển lịch năm Gà sắp hết và năm Chó lại sắp đến, thông thường có lẽ con người có cảm mến với loài sinh vật vốn là bạn thân, và với riêng tôi tôi kỳ vọng nhiều vào năm Bính Tuất. Một giấc mơ thật sự thái bình đến với người dân Việt chúng ta.

Một anh bạn tôi sinh năm 1946, tuổi Bính Tuất, tức năm Mộc Tồn, mạng Ốc Thượng Thổ, tôi bảo anh cùng tuổi với tổng thống thứ 43 của nước Mỹ. Tổng thống George Walker Bush, Jr. sinh năm Bính Tuất 1946, cách đây gần 60 năm. Bính Tuất cũng là năm tuổi của vị cựu tổng thống thứ 42 William Jefferson Clinton. Bill Clinton có cô chó cưng (chó cái), loại mình dài labrador, màu nâu đậm chocolat. Khi ông xin nó về ông yêu cầu mọi người đặt tên cho nó (qua chương trình "Name that dog"), nhiều người đề nghị tên "Buddy", thế là tên đệ nhất chó (the First dog) có cái tên thân thiện đó. Những chẳng may khi gia đình Clinton dọn về khu vực Chappaqua, New York. Buddy bị đụng chết khi chạy băng ngang đường. Báo chí cho biết Bill Clinton thật sự đau buồn, ông đã khóc thương tiếc vì Buddy đã không còn nữa. George W. Bush cũng có một cô chó (cũng là chó cái) loại chó kiểng lông xù Scottish terriers, tên Barney, khoảng 5 tuổi, màu đen. Đệ nhất chó Barney này mỗi đầu năm được Toà Bạch Ốc tung ra khúc phim vui ngắn mang tên "Barneycam" như lời chúc mừng đầu năm.

Đầu năm Chó ta hãy nói về Chó. Tôi đọc các bài viết về Chó từ văn chương của Vũ Bằng, Tạ Xuân Thạc, Ngô Nhược Tăng, Nguyên Nguyên,... đến Nguyễn Thế Cường, Lê Thế Vinh, Nguyễn Tuân. Mỗi người kể về chó theo mỗi nét, từ sự trung thành của loài vật gần gũi với con người này đến những món ăn cầu kỳ của loài nai đồng quê hay mộc tồn cho đời mua vui. Trong bài "Thịt Cầy" của nhà văn Vũ Bằng, ông mô tả về đặc sẳn cầy tơ thịt mềm mại nghe như nhỏ dãi:

"Thật vậy, thịt cầy ở nước ta không phải là một món ăn như thịt dê, thịt lợn, nhưng nó lại còn là một niềm tin tưởng trong dân gian nữa. Vận đương xúi quẩy, ăn một bữa thịt chó vào, người ta rất có hy vọng giải đen. Đánh bạc thua liền ba đêm, này! Ăn một bữa thịt chó, có người gỡ lại hết cả tiền thua, mà lại còn được thêm là khác. Thử hỏi trong tất cả các món ăn trên thế giới có món ăn nào khả dĩ lại di chuyển được vận hạn của con người đến thế hay không? Nhưng dẫu sao, chuyện di chuyển vận hạn cũng là chuyện của tương lai huyền bí. Nói ngay đến chuyện thiết thực ở trước mắt mà chơi.

Một chiều mưa phiêu phiêu ở chốn đồng ruộng căm căm gió rét, không đi chơi đâu được, mà trải một cái chiếu lên thềm gạch ngô, đưa cay vài chén tửu, trước mặt có một mâm thịt chó làm đủ các món: chả, tái, cà ri, dựa mận, chạo, nem ... riêng cứ trông thôi, ta cũng đã thấy lòng phiêu phiêu như mở hội rồi. Thịt luộc đỏ tươi, bì vàng màu da đồng, đặt bên cạnh đĩa rau húng chó; vài dĩa riềng thái mỏng tanh; chả nướng béo ngậy, màu cánh gián; đĩa bún trắng bong nằm cạnh những bát hầm dựa mận màu hoa sim; những liễn xào nấu với chuối 'chưa ra buồng' thái con bài; những đĩa dồi tươi hơn hớn, miếng thì trắng, miếng thì hồng, miếng thì tím lợt, đôi chỗ lại điểm những nhát hành xanh màu ngọc thạch... tất cả tiết ra một mùi thơm làn lạt như mùi hoa đồng thảo lại ngồn ngộn như mùi thịt gái tơ ... xin hỏi có ai mà chịu được, không thưởng thức một hai miếng làm duyên? Người chưa ăn bao giờ ăn thử một miếng lại muốn ăn hai, còn người đã biết ăn rồi thì phải nói rằng trông thấy thịt chó mà không được ăn thì buồn bã ủ ê, nếu không muốn nói là bủn rủn chân tay, bắt chán đời muốn chết..."

Và rằng sống trên đời mà không thử đặc sản cầy tơ mềm mại là một thiếu sót lớn. Vả lại, thịt cầy theo niềm tin của giới ghiền đỏ đen có thể là vận may mắn như:

"Ta tự bảo: ờ mà, sống ở đời bất quá nhiều lắm cũng chỉ đến sáu, bảy chục năm là cùng. Mà trong sáu, bảy chục năm đó, ngày vui quá ít, lo âu, sầu não lại nhiều, thế thì tội gì lại chuốc phiền khổ vào người cho mệt! Ngả con cầy ra đánh chén!

"Sống ở trên đời, ăn miếng dồi chó,
Chết xuống âm phủ biết có hay không?"

Thôi thì được ngày nào hãy cứ biết chiều ông thần khẩu ngày ấy đã, sau ra sao sẽ liệu, ấy thế mà chưa biết chừng ăn một bữa cầy vào, cái vận mình nó lại chuyển hung thành cát, chuyển đen thành đỏ thì lại càng hay, chớ có sao đâu ?..."

Tôi đọc bài của ngòi bút Tạ Xuân Thạc cho những ý tưởng về món ăn mộc tồn như lời văn nghe chợt xao xuyến dạ dày:

"Việt Nam ta thịt chó là nguồn thực phẩm khá phổ thông, mà ăn thịt chó thì phải có củ riềng mới là đúng cách. Thật đúng như vậy vì thịt chó mà không có riềng đi kèm thì còn gì là vị thịt chó nữa! Ta hãy coi trích đoạn lời kể của tác giả TXT trong bài “Xực Cẩu Điệu Nghệ” dưới đây:

"... Tôi đang tính gắp thì Lão cản lại bảo khoan hãy gắp thịt vào bát vội mà hãy lấy một lát riềng thái mỏng, vài lá mơ bỏ vào bát sau đó kẹp với miếng thịt và chấm nhẹ vào bát mắm tôm. Ăn theo từng động tác như thế mới ngon. Mà thật vậy, miếng thịt nướng thơm lừng có chút vị cay nồng nồng của riềng, vị hơi chát của lá mơ đệm thêm vị mằn mặn của mắm có pha chút chua của chanh và vị cay của ớt thấm dần trong miệng làm hơi đau hai bên mang tai vì sự kích thích khẩu vị..."

Đó là trích đoạn tác giả nói về củ riềng, phải ăn kèm với thịt chó thì mới ngon, mà cả ca dao Việt Nam cũng nhắc đến củ riềng:

"Con gà cục tác lá chanh
Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi
Con chó khóc đứng khóc ngồi
Mẹ ơi đi chợ mua tôi đồng riềng”
(Ca dao)

Tại Việt Nam, thịt chó hiện nay là một nguồn thịt chính yếu, nó không khác gì thịt heo, bò, gà cung cấp thịt cho thị trường hằng ngày. Các nhà hàng bán thịt chó quảng cáo rằng có đến những chín món, vậy mà xem ra vẫn còn thua nước Đại Hàn vì thịt chó ở nước này họ chế biến  làm ra những hàng trăm món hay hơn nữa, như vậy chứng tỏ VN còn thua xa Đại Hàn về món “cẩu xực”. 

Tại nước ta mặc dầu chưa có một cơ quan nào có con số thống kê chính xác về lượng thịt chó được tiêu thụ mỗi ngày, nhưng chỉ riêng ở Sài Gòn thì theo lời một chủ lò giết mổ chó ở khu Bùi Phát, quận 3, quả quyết con số đó phải trên 1,000 con một ngày, hay hơn con số đó nữa. Việc mua bán, kinh doanh thịt chó nghiễm nhiên trở thành một nghề như bao nghề khác, thế nhưng vấn đề quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm đối với thịt chó dường như không có ai làm. Vì thế mà chó già, chó bệnh, chó bị đánh bả chết (giết bằng thuốc độc), chó bị ghẻ lở, bị lác “khô”, lác “ướt”... đều được “phù phép” thành cầy tơ..."

Thật ra Việt Nam không phải là nơi duy nhất hạ mộc tồn, mà Đại Hàn và Trung Hoa là hai nơi bị các hội đoàn bảo vệ súc vật lên án từ lâu. Trong bài xã luận từ Viện Kỹ Thuật Illinois, bà Merry M. Merryfield cho biết hàng ngàn năm qua xã hội Đại Hàn là nơi mà dân chúng vẫn dùng thịt chó như một loại thịt phổ thông. Ngược dòng lịch sử tại vùng bắc Á châu, sách Samachon trong năm 145 trước Công Nguyên tại Trung Hoa thịt chó được xử dụng như nguồn thực phẩm, trong các triều của nhà Thanh và nhà Minh những người giàu có ăn thịt chó vì tin tưởng chó là vị thuốc tốt cho sức khỏe con người. Còn tại Nhật Bản thuở xưa người ta tìm loại chó có màu đỏ để giết lấy thịt vì loại chó này vốn chứa vị thuốc bổ dưỡng. Còn tại Đại Hàn trong triều đại mà vua Chosun trị vị thì người dân thuở dó rất tin tưởng thịt chó rất ngon và bổ dưỡng, điều này tạo thông lệ cho nhiều nơi mà ngày nay thiên hạ vẫn ăn thịt chó rất tự nhiên.

Trong bài viết "Món "Mộc tồn" trong văn hoá ẩm thực Hàn Quốc" trên net cho bài viết khá lý thú. Xin trích một phần của bài viết như sau:

"Mỗi năm người Hàn Quốc giết tới 1 triệu con chó để thoả mãn món khoái khẩu này. Thịt chó đã trở thành "mỹ vị" trên bàn ăn của tuyệt đại đa số dân chúng. 92% đàn ông và 68% phụ nữ Hàn Quốc ở tuổi trưởng thành khi được phỏng vấn đã cho rằng thịt chó là một trong những món ăn ngon nhất đối với họ. Thế nhưng vì món mộc tồn này mà giải World Cup tổ chức vào tháng 6/2002 ở Hàn Quốc/Nhật Bản phải gặp trắc trở. Một số tổ chức bảo vệ động vật quốc tế đã vận động và gây sức ép để buộc chính phủ Hàn Quốc ra lệnh cấm ăn thịt chó. Lý do họ đưa ra là: ăn thịt chó là hành vi ngược đãi chó - một loài vật nuôi, bạn của con người. Sự việc đã trở nên rắc rối khi FIFA cũng đứng về phía những người bảo vệ động vật để gây sức ép với chính phủ Hàn Quốc. Đòi hỏi này của FIFA và những người bảo vệ động vật đã bị dân chúng Hàn Quốc phản đối mạnh mẽ. Họ cho rằng: ăn thịt chó là nét văn hoá ẩm thực của Hàn Quốc cần phải được bảo vệ, không việc gì phải khuất phục trước áp lực của người ngoài."

Tại sao người Hàn Quốc thích thịt chó ?

"Theo các kết quả thống kê, thịt chó là thức ăn được sử dụng nhiều thứ tư ở Hàn Quốc, sau thịt lợn, thịt bò và thịt gà. Người Hàn Quốc đã nuôi chó để giết thịt từ nhiều thập kỷ nay, cũng như nuôi ngựa và lợn. Thịt chó trở nên quen thuộc với người Hàn Quốc vì nó đem lại cho họ nguồn protein mà họ thiếu vì họ không thể giết ngựa một cách tràn lan do con vật này có tầm quan trọng đặc biệt đối với công việc đồng áng."

Thịt chó cản trở thể thao:

"Những người bảo vệ động vật cho rằng, ăn thịt chó là không thể chấp nhận được vì chó là một loại động vật gần gũi với con người. Nhưng lập luận này rất thiếu sức thuyết phục đối với đông đảo người dân Hàn Quốc bởi họ cho rằng như vậy cũng không nên ăn thịt gà hoặc lợn bởi những con vậy này cũng được nuôi như gia súc.

Ngay ở Hàn Quốc, thói quen ăn thịt chó không phải lúc nào cũng được ủng hộ tuyệt đối. Vào những thời điểm nhất định, khi cần phải nâng cao thể diện quốc gia vì một lý do quan trọng mang tầm quốc tế, thói quen ăn thịt chó của người Hàn Quốc cũng gặp phải những hạn chế nhất định. Trong thời gian diễn ra thế vận hội 1988 ở Seoul, chính phủ Hàn Quốc đã yêu cầu các chủ nhà hàng bán thịt chó tạm thời đóng cửa hoặc di chuyển sang các khu phố xa trung tâm. Với việc hàng trăn ngàn khách du lịch sẽ đến Hàn Quốc để dự World Cup 2002, một lần nữa những tranh cãi xung quanh món mộc tồn lại trở nên hết sức sôi nổi, thậm chí có phần căng thẳng..."

Thịt chó vốn bổ dương <?>:

"Tuy nhiên, nếu ghé vào bất cứ của hàng thịt chó nào ở Seoul và nói chuyện với ông chủ cửa hàng hoặc những thực khách đang say sưa thưởng thức một thực đơn toàn những món thịt chó, bạn sẽ nhận được những lời khẳng định như đinh đóng cột rằng thói quen ăn thịt chó bắt nguồn từ Trung Quốc và đã du nhập vào Hàn Quốc từ hàng trăm năm nay. Sự phổ biến của các món ăn chế biến từ thịt chó một phần còn do Hàn Quốc là một dân tộc đặc biệt quan tâm đến sức khoẻ mà thịt chó lại được coi là một món ăn bổ dưỡng. Niềm tin này cũng bắt nguồn từ Trung Quốc. Ý thức về vị trí độc tôn của người đàn ông trong xã hội Hàn Quốc cũng góp phần làm cho thịt chó trở thành món ăn đặc biệt trong ẩm thực của người Hàn. Phần lớn những người thưởng thức thịt chó là đàn ông và tương truyền, món ăn này có tác dụng đặc biệt đối với việc tăng cường sinh lực cho người đàn ông trong chuyện chăn gối. Theo một trong những cuốn sách mà Hải thượng Lãn Ông, ông tổ của y học phương Đông để lại, thịt chó được coi là một vị thuốc quý: có tác dụng tốt đổi với lục phủ ngũ tạng, thúc đẩy tuần hoàn máu, tăng cường khả năng sinh lý ở nam giới ... và nhìn chung là là bồi bổ rất tốt cho cơ thể. Theo quan niệm của người Hàn Quốc, thịt chó có tác dụng giải nhiệt mùa hè và giúp cơ thể tăng sức đề kháng với các loại bệnh dịch..."

Súp truyền thống Boshintang - Bổ Nội Tạng:

"Ở Hàn Quốc, thịt chó thường được chế biến thành một món xúp có tên gọi là boshintang mà người dân nơi đây cho rằng rất bổ dưỡng cho sức khỏe. Món súp này hội tụ gần như tất cả các vị của các món súp truyền thống của Hàn Quốc, như món doenjang hay súp kim chi. Khác biệt duy nhất là trong món súp này có thịt chó. Những người bảo vệ món này cho biết khi ăn, một số người cảm thấy như họ bị lừa bởi vị của món thịt này rất giống với thịt ngựa. Trong khi đó, tập tục ẩm thực của người Hàn Quốc là phải cho người ăn biết họ đang ăn thịt gì. Hơn nữa, thịt chó lại rất thơm ngon và bổ dưỡng, và giúp bổ sung năng lượng cho một người đang phải chịu cái nóng khủng khiếp của mùa hè. Thịt chó, theo một số người ủng hộ, bao gồm các enzyme mà trong cơ thể con người cũng có. Hơn nữa, thịt chó rất giống với thịt người, khiến cho nó trở nên khó tiêu hoá. Theo họ, đây chính là điều khiến thịt chó có khả năng phục hồi năng lượng cho người ăn. Dù nguồn gốc của việc ăn thịt chó như thế nào, phần lớn người Hàn Quốc hôm nay tin tưởng một cách nhiệt thành rằng đây là một món ăn bổ dưỡng vô cùng hiệu quả. Trong đơn thuốc điều trị, nhiều bác sĩ Hàn Quốc đã chỉ định việc sử dụng thịt chó cho bữa ăn hàng ngày để phục hồi sức khỏe cho các bệnh nhân sau phẫu thuật hoặc tăng cường sinh lực cho các bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo."

Thịt chó là liều thuốc không cần toa bác sĩ:

"Tất cả những yếu tố trên khiến cho người Hàn Quốc ngày càng ưa chuộng thịt chó. Xét về mức độ tiêu thụ phổ biến, thịt chó từ vị trí thứ tư đã tiến lên vị trí thứ ba trong những năm gần đây trong xã hội Hàn Quốc và hiện nay người Hàn ăn nhiều thịt chó hơn là thịt bò. Người Hàn Quốc cũng hiểu rất rõ rằng, nhiều nước trên thế giới không chấp nhận thói quen ăn thịt chó của họ. Tuy nhiên, trên khắp đất nước nhỏ bé này vẫn có tới 6000 cửa hàng bán thịt chó và cùng với một số đông đàn ông thường xuyên đến thăm các cửa hàng này, còn rất nhiều người coi thịt chó như một thức thực phẩm bổ dưỡng hoặc thậm chí như một thức thuốc bổ và sử dụng chúng theo đơn thuốc của bác sĩ."

Trong bài "Văn hóa Mộc tồn" của tác giả Nguyễn Cường mổ xẻ những yếu tố chó trong xã hội Việt Nam được trích dẫn như sau:

"Dân Việt mình chỉ biết nuôi chó kể từ khi người Pháp qua cai trị chiếm đóng Việt Nam làm thuộc địa mà thôi! Nói rõ hơn, dân Việt biết nuôi chó là nhờ công của mấy ông Thông ông Phán thời đầu thế kỷ 20, muốn bắt chước người Pháp nuôi chó để vừa có vẻ là “quý tộc”, vừa báo động hay “hùa” khi có khách lạ vào nhà. (Ngay cả sau thời Pháp thuộc, nhiều nhà ở Việt Nam có con gái xinh đẹp, vẫn còn thích gắn vào trước cổng nhà tấm bảng “Coi chừng Chó dữ” để thị uy với mấy cậu con trai hàng xóm, mặc dù chỉ nuôi chó Nhật lùn, nhỏ bằng con mèo!) Tuy nhiên, cũng vì giống chó sinh sôi nẩy nở quá mau lẹ nên mới xảy ra tình trạng lạm phát chó, rồi lan truyền dần xuống đến tận các làng mạc xa xôi ở khắp nơi. Và có lẽ cũng vì vậy mới phát sinh ra cái món ăn thịt chó, sẽ giải thích sau trong bài viết này.

Trước thế kỷ 19, các giống chó nhà chưa xuất hiện ở Việt Nam! Bằng chứng là trong sử sách của Đại Việt trước đó không hề thấy nói về chó được nuôi như loài gia súc và sống chung với chủ trong nhà. Trong cung điện Vua chúa không thấy nói đến việc nuôi chó dù là chó cảnh. Cụ thể hơn, vào thời đó có lẽ dân Việt chỉ biết chó qua văn chương Hán học. Các danh từ về chó có trong thơ văn như “Khuyển mã” hay “Sài lang”, là nói về các loài Chó Sói (Wolf) hay Khuyển (Hyena) hung dữ xấu xí đáng ghét, không phải là loài chó nhà hiền lành thông minh và đẹp như sau này. Trong các sách truyện đời xưa, khi dùng từ “quân cẩu trệ” là muốn ám chỉ sự nhục mạ đối tượng. Đó là bằng chứng văn hóa Á châu rất ghét, nếu không nói là khinh bỉ loài chó!

Một lập luận khác có phần chính xác hơn để giải thích lý do tại sao loài chó nhà chỉ mới xuất hiện ở Việt Nam từ khi người Pháp sang. Theo đúng sử liệu, thật sự các giống chó nhà được huấn luyện thuần thục đã theo chân các nhà truyền giáo và thủy thủ người Âu trên các thương thuyền cập bến vào Trung Quốc và Việt Nam từ thế kỷ 17, thời kỳ Trịnh - Nguyễn phân tranh. Nhưng dân Việt thời bấy giờ còn quá nghèo đói, miếng ăn còn chưa có thì còn đâu cho chó ăn. Riêng với giới quan lại hay nhà Nho thời bấy giờ vì do ảnh hưởng Trung Hoa từ văn hóa Khổng-Mạnh, chuyện nuôi chó trong nhà không phù hợp với phong tục dân gian, nên đã không có cơ hội tồn tại được. Khách đến nhà mà bị chó sủa hay nhảy chồm vào người, thì chắc bị coi là “đại thất lễ”, xúc phạm khó tha thứ được đối với những người được giáo dục từ cửa Khổng sân Trình. Chưa nói đến chuyện chó có tật làm bậy, nhất là phóng uế bừa bãi!. Do đó, có thể dám chắc là các giống chó nhà của Việt Nam sau này, đều có xuất xứ từ nước ngoài đem vào, và chỉ xuất hiện vào khoảng hậu bán thế kỷ 19. Trong thi ca văn chương Việt Nam, có lẽ chữ “Cẩu” đầu tiên xuất hiện trong bài thơ tả cảnh hai ông quan chữi nhau của Cao Bá Quát làm vào thời vua Tự Đức. Điều dễ hiễu là vì trước đó, các nhà khoa bảng Việt chưa biết hay không dám làm thơ văn để chữi nhau như sau này.

Nguồn gốc của Văn Hóa Mộc Tồn, có thể nói mà không sợ sai lầm, cũng giống như tất cả các món ăn nhậu “đặc sản” cầu kỳ khác ở Việt Nam như uống máu rắn, ăn tay gấu, óc khỉ, v.v. chỉ có thể xuất phát từ một nguồn duy nhất: Trung Quốc. Nếu ai còn thắcmắc không tin, thì xin đọc các tài liệu nói về buổi tiệc Xuân ly kỳ của bà Từ Hi Thái Hậu, khoản đãi các sứ thần nước ngoài cách đây hơn một trăm năm. Nên nhớ là các đầu bếp Trung Hoa đã nổi tiếng trên thế giới nhờ câu nói bất hủ sau: Bất cứ con vật nào cũng có thể ăn được, nếu biết cách nấu! Món thịt chó cũng không thể nằm ngoài ý nghĩa câu nói trên. Thông thường, một thói quen hay hành động về văn hóa nào mà đại đa số đều chấp nhận hay đồng ý trong sự tự do lựa chọn mà không bị áp bức, thì dám chắc rằng cơ hội để làm đúng hay sẽ cho kết quả tốt nhiều hơn là xấu. Ngược lại, nếu việc ăn thịt chó không những không được hưởng ứng mà còn bị chống đối bởi hơn 90% dân số trên thế giới, thì có lẽ chúng ta cần phải xét lại câu hỏi và tìm hiểu thêm: Liệu rằng việc ăn thịt chó trên thực tế có lợi hay có hại, và hậu quả như thế nào? Không biết ngoài vấn đề tình cảm, những người chống đối có còn có thêm được lý do nào khác không ? Nếu chịu tìm hiểu, lập luận bênh vực cho việc ăn thịt chó còn có quá nhiều sơ hở và bỏ qua một số những chi tiết khá quan trọng.

Thứ nhất, chó nhà là loài thú thông minh nhất trong các giống thú vật kể cả các loài khỉ vượn. Đúng ra, loài khỉ gần nhất với con người về cấu trúc thể xác, nhưng vì không được huấn luyện và sống chung với người cả ngàn năm như Chó nhà. Loài chó nhà khôn như thế nào thì hầu như ai cũng đã từng biết hay nghe thấy rồi. Nhưng đặc biệt người viết muốn nói trong bài này là khả năng đánh hơi cùng với một trí nhớ về mùi rất nhậy vượt xa hơn cả con người. Trong rất nhiều trường hợp, người chủ cũ đi xa vài năm trở về. Chó vẫn nhận ra ngay nhờ đánh hơi và nhớ được mùi, trước cả khi người trong nhà nhận diện ra khách quen!

Kế đến như đã nói về nguồn gốc, trải qua cả ngàn năm hay hàng trăm thế hệ được sống chung với người, trong từng tế bào di truyền của các loài chó nhà đã được khắc ghi hình ảnh và mùi riêng. Con người đối với loài chó nhà, vừa là “sinh vật” sống chung đáng tin cậy, mà cũng là ân nhân nuôi dưỡng hay cho ăn. Nên nhớ là những loại chó nhà hầu như đều mất hết khả năng săn mồi hay tự kiếm ăn lấy, và chắc sẽ chết sau một thời gian nếu không có ai nuôi cho ăn. Đã có nhiều trường hợp nói về chó “trung thành” xảy ra khi người chủ qua đời. Do chó đánh hơi được mùi riêng của thân xác người chủ, hay áo quần tẩm liệm trong quan tài, nên theo ra nghĩa địa nằm chờ cho ăn, thường là chó già đã theo chủ lâu năm, yếu đuối và bệnh tật, và không may là bị đói lạnh rồi kiệt sức chết luôn theo chủ!”.

Chó là loài thú vật thông minh nhất nhờ sống bên cạnh loài người, nên nếu muốn so sánh tình cảm của loài chó nhà, có thể nói là gần giống như của đứa bé khoảng 2 hay 3 tuổi. Một đứa trẻ lên hai tuy chưa biết cha mẹ là ai cả, nhưng sẽ bám theo người nào cho ăn, ôm ấp và vuốt ve tạo ra những cảm gíác tốt cho nó. Biết vui mừng khi gặp mặt người quen, cũng như biết buồn khi bị quở mắng. Tương tự như vậy cho loài chó. Tất cả những tình cảm sơ đẳng nói trên có được là do nhờ con người huấn luyện, giúp cho não bộ của loài chó nhà phát triển khá nhiều so với các giống thú vật khác, và nhất là nhờ có một trí nhớ quá tốt về tài đánh hơi hay nhớ mùi.

Chó không bao giờ bỏ chủ. Nếu chủ gặp gian nguy, chó gan dạ liều mình cứu chủ. Vì chủ, nhiều con chó đã xả thân. Khi chủ chết, nhiều con chó ra mộ nhịn ăn chết theo chủ, đó là chuyện thường xảy ra. Cổ kim đông tây đều có những con chó như vậy. Đó là những tấm gương tình nghĩa lay động lòng con người.

Trong bài viết "Dog Hero of the Year" đăng trong báo Dog in the News cho thấy nhiều trường hợp thật cảm động khi loài chó xả thân cứu chủ của chúng.

Chó cứu chủ đả chiến với gấu:

Bà Bonnie Pankiw cùng con chó Queenie, loại labrador lông vàng, 9 tuổi, dạo chơi trong công viên Gatineau, vùng Lac Meech, tỉnh Quebec, Canada, một con gấu đen to lớn hung dữ đến tấn công bà, chó Quenie nhào ra cứu chủ phản công chống lại con gấu, một hồi sau gấu bỏ chạy vào rừng. Bà Pankiw nói nếu không có con Queenie thì có lẽ bà bị con gấu xé xác rồi.

Chó cứu chủ phản công cá sấu:

Một buổi chiều nọ bà Ruth Gay cư ngụ tại Úc đi bộ và trượt chân té xuống bờ sông sau nhà, bà bị một con cá sấu tấn công, bà kêu la cầu cứu, con chó tên Blue của bà nhảy xông vào tử chiến với cá sấu cứu mạng bà. Nó lôi bà vào bờ xong chạy về nhà dẫn con gái bà ra bờ sông. Bà Ruth được đưa đi điều trị vết thương ở mặt và vai tại bệnh viện, chó Blue cũng bi thương sau cuộc phản công cá sấu được điều trị các thương tích do cá sấu gây ra.

Chó cứu chủ chết trôi trên sông:

Ông Ray Fogg trong một chuyến đi săn vịt trời tại vùng Glenburn, Maine. Ông Ray trượt chân trên chiếc ca nô rớt xuống bờ biển bắc Đại Tây dương vào mùa đông cuối năm, dù ông có đeo phao nhưng với nhiệt độ 4 độ C nước biển lạnh cóng làm ông bất lực khi cố gắng bơi, ông bèn gọi con chó Patty, loại labrador lông vàng, bạn đồng hành còn lại trên ca nô, chó Patty nhanh nhẹ nhảy xuống biển bơi đến gần ông níu đuôi nó và cả hai hướng vào bờ an toàn. Ông Ray thoát chết và nói đùa với bạn bè là trước đây ông cứ tưởng cái đuôi của Patty chỉ dùng để quét bụi trên mặt bàn phòng khách mà thôi. Điều ngạc nhiên không thể ngờ được trong cuộc sống.

Chó cứu chủ lâm bệnh bất ngờ:

Một bệnh nhân tại Kerhonkson, New York, tên Marci Snead mang các chứng bệnh như tiểu đường, phong thấp và sơ cứng gân cốt. Một hôm bà đi bộ thì chứng đường huyết giảm làm bà té ngã khiến đầu đập trên đường, bà Marci bị bất tỉnh nhân sự, chó Neo, loại Siberian husky đi cùng thấy chủ mình bị lâm nguy, nó vội chạy vào tòa nhà gần nhất sủa ra hiệu cầu cứu. Sau đó xe cứu thương đến đem bà đi chữa trị. Bà Marci bình phục và tỏ lòng biết ơn chó Neo cứu mạng.

Chó cứu chủ thoát tai nạn hoả hoạn:

Gia đình của Larry và Chris Stevens cùng hai cháu nhỏ Justin và Devan sinh sống tại thành phố Hubbards, tỉnh Nova Scotia, Canada đã thoát nạn trong một vụ hỏa hoạn thiêu rụi nhà họ. Lửa phát hỏa do điện chạm vào giữa đêm khuy khi cả gia đình đang say ngủ. Con chó Indy, loại Weimaraner nhỏ đánh hơi được lửa, nó báo động đánh thức cả gia đình tìm cách thoát ra ngoài. Đứa con nhỏ Devan kẹt trong phòng riêng khi cửa sổ phòng của cháu bị nổ bể toang vì cột điện ngã, Indy can đảm xông vào phòng trong bóng đêm khi dẫn theo người cha Larry vào bế Devan ra khỏi phòng. Gia đình Stevens vui sướng khi được chú chó nhỏ can đảm và trung thành đã cứu mạng họ.

Chó cứu chủ thì còn nhiều vô số, trong bài viết giới hạn tôi xin dừng bút ở đây để cho lời sau cùng của bài viết.

*

Xuyên qua nhiều trường hợp mà loài chó sống với con người trong tình bạn đầy ơn nghĩa như vậy thì dựa vào cả hai yếu tố, tình và lý, hay xét về khía cạnh luật pháp và đạo đức, chuyện hành hạ chó hay thậm chí ăn thịt chó đã được các xã hội văn minh coi là hành động vô nhân như bài xã luận viết bởi sinh viên đại học Illinois đã nói ở phần trên. Cô đào Bridgitte Bardot rất tích cực trong sứ mạng bảo vệ súc vật, cô công kích nặng nề nạn ăn thịt chó do con người cổ xúy. Bài viết này tác giả xin trình bày các dữ kiện hai chiều và để dành phần nhận định cá nhân tùy mỗi người. Xin chúc tất cả quý vị một năm Bính Tuất 2006 đầy hạnh phúc và an bình cho mỗi người chúng ta nói riêng, cũng như cho quê hương Việt Nam mến yêu nói chung. 

Hoàng Tiểu Ca

In bài này, hay gửi link của trang này cho bạn bè: