Những thành quả nào Việt Nam đã đạt được trong năm 2005 và những
gì đang chờ đón Việt Nam ở năm 2006? Ðó là nội dung cuộc phỏng vấn giữa
Ban Việt Ngữ chúng tôi và ông Klaus Rohland, Giám Ðốc Quốc Gia Của Ngân
Hàng Thế Giới ở Việt Nam. Cuộc phỏng vấn do Nguyễn Khanh thực hiện.
Những thành quả trong năm 2005
Nguyễn Khanh: Với cái nhìn của một chuyên gia, những thành quả nào được
ông chọn là đáng chú ý nhất mà Việt Nam đã gặt hái được trong năm vừa
qua?
Ông Klaus Rohland: Trong năm 2005, Việt Nam đã đạt được nhiều thành quả
vượt bực về kinh tế. Mức phát triển tiếp tục tăng thật tốt, đạt đến kỷ
lục 8,4% và cũng chính là thành quả của kế hoạch kinh tế vĩ mô và của
các chương trình cải cách xã hội mà Chính Phủ Việt Nam cho thực hiện.
Tỷ lệ người nghèo ở Việt Nam giảm thật nhanh, 10 năm trước có tới 60%
người Việt sống trong cảnh nghèo, bây giờ con số chỉ còn 20%. Nói
chung, đó là những thành quả tốt đẹp cho tất cả mọi người dân Việt Nam,
và chúng ta đánh giá cao cũng như hoan nghênh những điều đó.
Nguyễn Khanh: Nhưng bên cạnh chuyện GDP tăng 8,4% thì vào cuối năm,
phúc trình của chính phủ Việt Nam cho thấy chỉ số giá tiêu dùng cũng
tăng 8,4%. Ông có lo âu về con số đó không?
Ông Klaus Rohland: Không, tôi không lo âu về con số đó. Nếu nhìn thẳng
vào vấn đề, chúng ta sẽ thấy những nguyên nhân dẫn việc chỉ số giá tiêu
dùng ở Việt Nam tăng. Những lý do đó là giá dầu tăng gây ảnh hưởng cho
cả thế giới, và Chính Phủ Việt Nam cũng như các chính quyền khác đều
không thể làm gì được; cạnh đó là chuyện cúm gia cầm khiến giá thực
phẩm ở Việt Nam tăng nhanh và ảnh hưởng rất lớn đến chỉ số tiêu dùng
hàng năm.
Trước đây, ai cũng dự đoán mức lạm phát tại Việt Nam ở khoảng 5 hoặc
6%, nên con số 8,4% quả là một con số to, nhưng với những trở ngại về
giá dầu, giá thực phẩm, thì đó không phải là con số đáng lo âu, không
phải là nền kinh tế của Việt Nam đang gặp trở ngại. Chắc chắn không
phải như thế.
Chuẩn bị cho năm 2006
Nguyễn Khanh: Đầu tháng trước, tại Hội Nghị Nhóm Tư Vấn Các Nhà Tài Trợ
Cho Việt Nam được tổ chức ở Hà Nội, ông nói Việt Nam phải bước vào thế
hệ đổi mới thứ hai. Trong năm 2006 liệu Việt Nam đã sẵn sàng để bước
vào một giai đoạn đổi mới mà ông kêu gọi hay chưa?
Ông Klaus Rohland: Trước hết tại hội nghị nhóm tư vấn, tôi kêu gọi Việt
Nam phải hoàn tất điều mà chúng ta gọi là đợt cải cách đầu tiên, tức là
phải hoàn tất những cải cách về kinh doanh, cổ phần hóa, tư nhân hóa xí
nghiệp quốc doanh, phải cải cách hệ thống tài chánh ngân hàng cho tốt
hơn, cải tổ hệ thống hành chánh công quyền.
Ðó là những chương trình cải cách đang được thực hiện, và khi nói đến
đợt cải cách thứ nhì, chúng ta đừng vội nghĩ là đợt cải cách đầu tiên
đã hoàn tất, mà cần sử dụng nó làm bàn đạp để tiến vào giai đoạn ha,
bằng những cải cách không ngừng nghỉ.
Với trường hợp của Việt Nam, chúng tôi không chỉ nhìn vào những điều sẽ
được thực hiện trong năm 2006, mà chúng tôi nhắm vào kế hoạch dài hạn
là 2010.
Chẳng hạn trong thời gian tới, không chỉ xây dựng trường học mà
phải xây dựng được một hệ thống giáo dục có nền tảng, có giá trị; không
chỉ cung cấp dịch vụ y tế, mà còn phải tiến đến mục tiêu có chương
trình bảo hiểm y tế cho người dân Việt Nam.
Chính Phủ Việt Nam cũng phải nghĩ đến việc khi tiến vào kinh tế thị
trường, phải giải quyết làm sao với những người bị thất nghiệp, tức
phải có chương trình bảo hiểm thất nghiệp để giúp những người không may
mất việc làm.
Những cải cách này các nước công nghiệp đã làm cả trăm năm trước đây,
và là những điều Việt Nam cần để mắt tới. Thế giới bây giờ chuyển động
rất nhanh, nên để ý đến càng sớm càng tốt. Ðó là ý nghĩa của điều mà
chúng tôi gọi là đợt cải cách thứ hai của Việt Nam.
Những điểm quan trọng nhất
Nguyễn Khanh: Ông mới đưa ra một danh sách dài những điều Việt Nam phải
làm cho mốc đến là năm 2010. Trong danh sách đó, theo ông, những điểm
nào là điểm quan trọng nhất mà Việt Nam phải thực hiện để tiếp tục tiến
bước?
Ông Klaus Rohland: Trước hết, Việt Nam phải tiếp tục mọi nỗ lực để gia
nhập WTO. Gia nhập WTO có nghĩa là Việt Nam phải thực hiện những cải
cách mà chính Việt Nam muốn làm và cần làm, đồng thời tạo cơ hội để
Việt Nam hội nhập và được hưởng những quyền lợi của nền kinh tế toàn
cầu.
Thứ nhì là cải cách tài chánh và ngân hàng, thành lập ngân hàng trung
ương độc lập không lệ thuộc vào chính phủ, cổ phần hóa các ngân hàng
thương mại mà chính phủ đang quản lý, chấm dứt hẳn chi phối của nhà
nước với các ngân hàng thương mại. Ðó là những điểm quan trọng nhất.
Ngoài ra như tôi đã nói, Việt Nam cần tiếp tục các chương trình cải
cách xã hội, đảm bảo lợi nhuận đến tay người nghèo và cải tổ giáo dục
trên địa bàn cả nước. Ðó là những công tác thật quan trọng cho Chính
Phủ Việt Nam.
Liệu Việt Nam có làm được hay không? Trong 10, 15 năm qua, Việt Nam
chứng tỏ cho mọi người thấy quyết tâm của họ, chẳng hạn như chúng ta
thấy Việt Nam đã thành công về mặt kinh tế, nhưng Việt Nam vẫn phải
tiến hơn nữa và phải tiếp tục tiến. Tôi nhớ câu tục ngữ: nếu không bơi,
chính bạn sẽ chết chìm.
Việc gia nhập WTO
Nguyễn Khanh: Nói đến chuyện gia nhập WTO, ông cũng rõ là Việt Nam đã
cố gắng nhưng không thành công trong năm 2005. Năm 2006 thì sao? Ông
thấy liệu Việt Nam có trở thành hội viên WTO trong năm nay không?
Ông Klaus Rohland: Việt Nam có nhiều triển vọng trở thành hội viên WTO
trong năm 2006. Ông cũng rõ điểm chính là Việt Nam phải hoàn tất thương
thuyết với 5 nước gồm Honduras, Mê-Hi-Cô, Australia, New Zealand và Hoa
Kỳ. Những cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn và dù là tất cả đều là những
vòng đàm phán đầy sôi nổi nhưng tôi vẫn lạc quan cuối cùng mọi chuyện
sẽ xong để Việt Nam gia nhập WTO nội trong năm nay. Nhưng cũng theo
quan điểm của tôi thì đừng bao giờ đặt ra thời điểm bắt buộc phải hoàn
tất đàm phán, vì điều đó không hay.
Nguyễn Khanh: Chúng ta đã bước vào năm 2006. Nhìn lại năm cũ 2005, ông
có thể cho chúng tôi biết kỷ niệm nào đáng nhớ nhất của ông ở Việt Nam
được không?
Ông Klaus Rohland: Đối với tôi, chuyện đáng ghi nhớ nhất trong những
năm vừa qua là có cơ hội cùng với Ngân Hàng Thế Giới giúp Việt Nam tiếp
tục phát triển, tiếp tục đạt thành công về kinh tế và phát triển xã
hội. Ðó là những điều tất cả chúng tôi ở đây đều hãnh diện và rất vui
mừng trông thấy kết quả như mình mong ước.
Nguyễn Khanh: Xin cám ơn ông Rohland. Chúc ông và tất cả các bạn trong
văn phòng đại diện Ngân Hàng Thế Giới ở Hà Nội một năm mới thật nhiều
may mắn.