Vào trung tuần tháng Ba năm 2005, để kịp tưởng niệm 30 năm vượt thoát khỏi chế độ CSVN, một phái đoàn hơn trăm người Việt hải ngoại đã tổ chức một cuộc hành hương qua đảo Galang ở Nam Dương và Bidong ở Mã Lai. Ðây là hai hòn đảo được coi như bến bờ tự do đầu tiên mà những chiếc thuyền vượt biên mong manh tấp vào trong hai thập niên 1975 - 1985. Ðây cũng là nơi chôn vùi thân xác những người chết đói, chết khát hoặc chết đuối ngay trước khi tàu của họ cập được vào đảo.

Mục đích chuyến đi của phái đoàn khi đó là để cầu nguyện cho hương hồn những người bỏ mình trên đường vượt biên bằng những nghi lễ tôn giáo đồng thời viếng thăm những nấm mộ vô chủ trên hai đảo hoang vu này và dựng lên trên mỗi đảo một đài tưởng niệm những thuyền nhân không may mắn.

Nhưng đến cuối tháng 5/05 thì tấm bia tưởng niệm trên đảo Galang của Nam Dương bị đục bỏ theo lệnh chính quyền địa phương. Ðiều này phát xuất từ lời yêu cầu chính thức của phía CSVN, nhân danh quốc gia đang có bang giao chính thức với nước này.

Tấm bia tưởng niệm thuyền nhân trên đảo Bidong của Mã Lai cũng không thoát khỏi số phận mong manh vì bộ ngoại giao CSVN cũng chuyển lời đề nghị tương tự với bộ ngoại giao bản xứ. Tin này đã gây xúc động và phẫn nộ đối với người Việt trong và ngoài nước. Cộng đồng người Việt khắp nơi đã lên án hành động bất nhân của Hà Nội, đồng thời cũng đã gửi thư phản đối đến chính quyền Mã lai và Nam Dương.

Ngay từ những ngày đầu tiên nhận được tin này, cộng đồng người Việt tại hải ngoại đã lập tức lên tiếng để kịp thời ngăn chận hành động vô nhân này. Nhiều tổ chức và đoàn thể cũng như lãnh đạo tinh thần các tôn giáo cũng đã lên tiếng, cổ động mọi giới đồng hương hãy viết thư cho chính phủ Mã Lai và Nam Dương để tạo áp lực chung, hầu giữ lại một biểu tượng cho người Việt nói riêng, và lý tưởng tìm tự do của nhân loại nói chung.

  Sự lên tiếng của chính giới Hoa Kỳ và Úc

Ngày 17/6/2005, luật sư Nguyễn Hoàng Dũng, thành viên Ủy Ban Á Châu Và Thái Bình Dương tại Tòa Bạch Ốc, cũng là thành viên trong phái đoàn Việt kiều Mỹ-Úc về thăm lại Bidong hồi đầu năm nay - cho biết, ông đã gửi ngay một lá thư phản kháng cho chính quyền Mã Lai yêu cầu rút lại lệnh này. Luật Sư Dũng từng tỵ nạn tại Pulau Bidong từ cuối năm 1979 đến đầu năm 1980.

Ngày 22/6/05, nữ dân biểu Loretta Sanchez tại tiểu bang California, đã gởi văn thư cho ngoại trưởng Mã Lai, yêu cầu tái xét quyết định đục bỏ tấm bia thuyền nhân trên đảo Bidong. Bà nói tấm bia tưởng niệm thuyền nhân là biểu tượng thiêng liêng của tự do, ghi dấu lịch sử vượt biên của người Việt trên đường đi tìm tự do, và cũng là biểu tượng lòng tri ân từ những người vượt biển sống sót đối với chính phủ Malaysia đã cưu mang họ trước kia.

Ngày 23/6/2005, bà Thị Trưởng Margie L. Rice đã gửi thư cho Ðại Sứ Mã Lai Sheikh Abdul Khalid và Ðại Sứ Nam Dương Soemadi Brotodiningrat để phản đối chính phủ hai quốc gia này về việc họ phá hủy những bia tưởng niệm thuyền nhân, do thuyền nhân Việt Nam dựng lên tại Pulau Bidong (Mã Lai) và Pulau Galang (Nam Dương).

Bà Margie L. Rice viết : "Tôi viết thư này gửi đến quí chính phủ để đề nghị quí vị ngưng việc phá hủy các bia tưởng niệm cuộc tranh đấu của dân tộc Việt Nam ... Những người sống sót của các trại nói trên đã dựng lên các bia tưởng niệm này chính là để ghi lại những gian nguy mà họ phải đương đầu trong khi theo đuổi giấc mơ hằng ấp ủ là được sống trong một chế độ dân chủ."... "Tôi hiểu rõ, rằng chính phủ Việt Nam đã yêu cầu quí vị phá hủy những bia tưởng niệm đó. Tuy nhiên, tôi tin rằng đây không phải là một vấn đề chính trị phải được các chính phủ giải quyết, mà hoàn toàn là một vấn đề nhân đạo. Những bia tưởng niệm này tượng trưng cho giấc mơ cùng những khát vọng của hàng trăm ngàn người tị nạn đã đánh đổi mạng sống, vượt biển đi tìm tự do. Nhiều người đã bỏ mạng và ít người còn được nhớ đến, ngoại trừ trong tâm tư những người thân trong gia đình cùng bạn bè của họ. Bia tưởng niệm này là một kỷ vật nhỏ nhoi để bày tỏ lòng tôn kính, nhưng là điều quan trọng và thiêng liêng trong tâm hồn những người tị nạn trước đây"...

Ngày 8/7, tại Sydney, ông Michael Hatton, dân biểu liên bang vùng Blaxland đã lên án mạnh mẽ hành động vô nhân đạo của CSVN đã áp lực chính quyền Mã Lai và Indonesia đập phá bia tưởng biệm những thuyền nhân VIệt Nam đã bỏ mình trên đường tìm tự do. Ông khẳng định CSVN là một chế độ luôn mang lại những khổ đau cho người dân.

  Biểu tình tại Los Angeles

Sáng 18/7/2005, hơn 300 đồng bào thuộc các quận hạt Los Angeles, Orange và San Diego đã tập trung với rừng cờ và biểu ngữ, yêu cầu chính phủ Indonesia dựng lại đài tưởng niệm những người đã chết trên đường vượt biển tìm tự do.

Trong lúc đoàn biểu tình tuần hành trên đường thì đại diện Việt Nam vào tiếp xúc với lãnh sự quán trình thỉnh nguyện thơ và trưng dẫn hình ảnh bảng tưởng niệm người chết trên Biển Ðông đã bị đục khỏi tượng đài. Sau khoảng nửa giờ, ông Andrew Karnadi, Ủy Viên Thông Tin và Nghi Lễ (Information & Protocol Officer) và, ông Hangiro, Phó Lãnh Sự Indonesia tại Los Angeles đã ra chào đón trực tiếp với đoàn biểu tình. Phó Lãnh Sự Hangiro nói : "Sau khi tiếp kiến nhiều vị đại diện cộng đồng Việt Nam trong mấy ngày qua, chúng tôi đã phúc trình về Bộ Ngoại Giao Indonesia về mối quan tâm của người Việt Nam trước sự việc tháo gỡ bảng lưu niệm trên đảo Galang. Chính phủ Indonesia cho biết, tấm bảng tưởng niệm đã bị phá hoại ngoài ý muốn của nhà chức trách Indonesia. Chúng tôi đang nghiên cứu để tái xây dựng tượng đài một cách trang trọng hơn". Sau lời tuyên bố của Phó Lãnh Sự Hangiro, đoàn biểu tình đã hoan hô rầm rộ. Ðại diện cộng đồng Việt Nam cám ơn quyết định mau chóng của chính phủ và Bộ Ngoại Giao Indonesia và bày tỏ sự phấn khởi của cộng đồng Việt Nam. Ðại diện đoàn biểu tình còn cho biết, cộng đồng Việt Nam sẵn sàng chi trả tất cả mọi phí khoản trong việc tái phối trí đài tưởng niệm này.

Từ Lãnh Sự Quán Indonesia, đoàn biểu tình di chuyển đến Tổng Lãnh Sự Quán Malaysia cũng tại Los Angeles. Ðại diện đoàn được nhân viên tổng lãnh sự quán tiếp và người này cho biết đến nay đài tưởng niệm vẫn còn nguyên. Họ đã nhận được thỉnh nguyện thư và tiếp xúc với nhiều nhân sĩ của cộng đồng Việt Nam. Tuy nhiên, việc duy trì đài tưởng niệm này nằm ngoài thẩm quyền của tổng lãnh sự và họ đã phúc trình hỏa tốc về cho chính phủ Malaysia, yêu cầu đáp ứng nguyện vọng của người Việt Nam hải ngoại.

  Tiếp tục vận động trong những ngày sắp tới

Sau cuộc vận động thắng lợi tại Los Angeles, đồng bào các nơi khác cũng tiếp tục vận động tại Pháp (ngày 30/7) và nhiều nước khác để báo động cùng thế giới những áp lực vô nhân đạo của chính quyền CSVN và buộc nhà cầm quyền Hà Nội phải ngưng ngay những áp lực này.

Ngày 7/7/05, ông Trần Ðông ở Úc, người đã tổ chức chuyến viếng thăm của phái đoàn người Việt hải ngoại vào tháng 3 trước đây đã cùng một số Việt kiều khác trở qua Bidong để vận động chính quyền địa phương ở Batam của Nam Dương cho phép xây lại bia tưởng niệm trên đảo Galang, đồng thời tìm cách bảo vệ tấm bia thứ hai trên đảo Bidong không bị triệt hạ.

Theo lời trình bày của ông Trần Ðông, chuyến đi này dẫn tới hai quyết định : một là thành lập Ủy Ban Bảo Vệ Di Tích Người Tị Nạn, hai là tổ chức một chuyến thăm viếng khác đến Galang và Bidong vào tháng 8/2005. Trong chuyến đi này, mọi người sẽ cầu nguyện cho đồng bào tử nạn trên biển nhân mùa Vu Lan, đồng thời trình thỉnh nguyện thư yêu cầu duy trì bia ghi ân và tưởng niệm thuyền nhân mà người Việt nước ngoài dựng lên ở Galang và Bidong.

Ngoài ra, nhằm huy động một cách hữu hiệu sự vận động của đồng bào hải ngoại cũng như sự hỗ trợ của những người bạn ngoại quốc cùng chia sẻ mối quan tâm này, một số tổ chức và đoàn thể người Việt tại nhiều nước trên thế giới sẽ thực hiện một trang WEB mang tên www.vitudo.com (Vì Tự Do) sẽ chính thức hoạt động kể từ ngày 1/8/2005. Các tổ chức này cũng kêu gọi đồng bào khắp nơi hãy góp phần vào việc bảo vệ, tái thiết, và lập thêm bia hay tượng ở nhiều nước, và tổ chức cuộc trưng cầu ý kiến quy mô để chọn Ngày Tỵ Nạn Việt Nam để cùng nhau hàng năm tưởng niệm những người đã nằm xuống trên con đường đi tìm tự do.