Giao Chỉ San Jose, Jul 13, 2004

Cali Today News - Tháng 5-1954, Pháp kéo cờ hàng tại Điện Biên Phủ. Bộ đội Việt Minh kéo quân bao vây đồng bằng sông Hồng. Số phận binh đoàn của Pháp tại Bắc Việt đếm được từng tuần lễ. Hội nghị Geneve về Đông Dương họp ráo riết mỗi ngày. Pháp muốn hòa bình bằng mọi giá để cứu vãn trận thua cuối cùng tại Hà Nội. Phe cộng sản Việt Nam cũng e ngại nếu kéo dài Mỹ nhảy vào can thiệp. Nga và Tàu muốn cầm chân cộng sản Việt Nam. Tại Geneve Thụy Sĩ hai bên hội nghị đang bàn về ngưng bắn da beo trên toàn cõi Đông Dương.

Đột nhiên ngày 9 tháng 6-1954 đại diện Việt Minh là Tạ Quang Bửu đặt thẳng vấn đề trong buổi gặp gỡ riêng với Pháp. Ông mở tấm bàn đồ Đông Dương ra chỉ vùng châu thổ sông Hồng và nói: Chúng tôi phải có những chỗ này, một thủ đô, một hải cảng.

Phái đoàn Pháp xững sờ vì đây là lần đầu phía đối phương không đặt vấn đề đòi hỏi đất miền Nam và miền Trung Việt Nam. Tạ Quang Bửu cho biết cần thảo luận riêng chứ không thể đưa ra hội nghị 9 phe tham dự bàn công khai.

Và chính đây là giây phút mà việc chia đất nước làm hai miền được manh nha từ phía Việt Minh.

Tuy nhiên, phe Việt Nam dân chủ Cộng Hòa do Việt Minh lãnh đạo không muốn đưa ra chính thức để tránh bị lên án là chủ trương chia đôi đất nước, bỏ rơi miền Nam.

Ngày 12 tháng 7-1954, thủ tướng Pháp Mendes France và ngoại trưởng Mỹ John Foster Dulles gặp nhau với sự hiện diện của ngoại trưởng Anh là ông Anthony Eden. Tấm bản đồ Đông Dương lại được trải ra. Mọi người bàn trước để rồi còn thảo luận với đối phương là sẽ cắt đôi nước Việt Nam ở chỗ nào. Phía Việt Minh đòi chia đôi tại vĩ tuyến 13 khoảng giữa Quy Nhơn và Nha Trang gần Tuy Hòa. Pháp đề nghị cắt tại vĩ tuyến 18 giữa Đồng Hới và Hà Tĩnh ở chỗ Đèo Ngang.

Sau cùng vào ngày 20 tháng 7-1954, với áp lực mạnh mẽ của Trung Cộng đã thỏa hiệp riêng với Pháp, cộng sản Việt Nam phải chấp nhận vĩ tuyến 17 tại phía Bắc Quảng Trị. Phe Quốc Gia Việt Nam hoàn toàn không có tiếng nói trong hội nghị.
Đất nước chia cắt kể từ ngày đó đến nay đã 50 năm. Theo sự thỏa hiệp của hiệp định Geneve, sau khi miền Nam tập kết ra Bắc và miền Bắc di cư vào Nam thì hai miền sẽ liên lạc với nhau bằng hình thức các bưu thiếp do ủy hội quốc tế đảm trách.

Theo tác giả Lê Xuân Khoa sưu tầm và ghi lại trong cuốn Việt Nam 1945 – 1995 thì tổn thất chiến tranh Việt Pháp như sau: Quân đội Liên Hiệp Pháp chết và mất tích 94,581. Trong số này có cả 18,714 người của các quốc gia Đông Dương. Phía Việt Minh không có con số chính thức công bố. Nhưng ước lượng vào khoảng hơn 250 ngàn bộ đội hy sinh. Đồng thời cũng không có con số tổn thất của riêng phe Việt Nam quốc gia. Có thể ước lượng 15 ngàn quân nhân.

Sau hiệp định Geneve, trong việc sưu tầm tài liệu cho bảo tàng viện tại San Jose, chúng tôi có được một tấm hình lịch sử. Về buổi lễ đón tiếp tàu chở di cư vào Sài Gòn.

Tấm hình chụp đồng bào có vẻ đa số là công giáo của các họ đạo đã vào Nam trong các chuyến trước bây giờ được tập hợp đón người đến sau. Đồng bào đứng sát bờ sông Sài Gòn phía sau là Hotel Majestic. Phía bên phải tấm hình có một ban quân nhạc.

Chúng tôi cũng có một tấm bưu thiếp gửi từ Hà Nội vào Sài Gòn. Người gửi là Cao Nhân địa chỉ số 11 Liên Trì Hà Nội đề ngày 15-10-1959. Người nhận là cháu Cao Mộng Hùng số 33 Trần Quý Cáp, nhận Sài Gòn, ngày 5-12-1957. Mặt sau của tờ bưu thiếp ghi chuyện gia đình, thông báo tin tức, chúc mừng sức khỏe, có sự hướng dẫn và chỉ được viết trong các dòng kẻ sẵn.

Hai tài liệu này hiện nay trở thành di sản Geneve 54 của Viện Bảo Tàng Thuyền Nhân và Việt Nam Cộng Hòa tại San Jose.

Quý vị muốn tìm hiểu thêm, hoặc có các di sản muốn biếu tặng cho lịch sử mai sau xin liên lạc với chúng tôi. Trên thế giới hiện nay, chúng tôi là nơi duy nhất thành lập bảo tàng viện để sưu tầm, phân loại lưu trữ, trưng bày các di vật để trả lời một câu hỏi cho thế hệ tương lai: Tại sao chúng ta rời bỏ quê hương. Xin chân thành cảm tạ.

Giao Chỉ San Jose 2004