Phát hiện một ngôi làng cổ 3,400 tuổi ở Bắc Giang

Nguoi Viet, 6/11/02 

BẮC GIANG 05-11.- Các nhà khảo cổ học vừa phát hiện ngôi làng cổ Ðông Lâm, xã Hương Lâm, huyện Hiệp Hoà, tỉnh Bắc Giang (Phía Bắc Hà Nôi) là một làng cổ duy nhất trong thời đại kim khí có đến 3,400 năm tuổị Ngôi làng cổ này vừa được khai quật trong tháng 10 năm 2002, đã cho thấy một vùng Kinh Bắc này từ xa xưa lắm, đã là một mảnh đất văn vật. Phó giáo sư, tiến sĩ Trịnh Sinh cho biết như vậy trên tờ Lao Ðộng ngày 05/ 11/2002. Theo nhà khảo cổ này thì với diện tích khai quật 100m2, các nhà khoa học ở Bảo tàng Bắc Giang và Viện Khảo cổ học Việt Nam đã tìm thấy dấu tích một "tầng văn hoá" khá dày dặn: Từ 80cm đến 1m. Một nền đất sét vàng, rộng 3,5m, dài 4m được người xưa đắp và nện chặt, dày 4-5cm, ở giữa cái nền này lại có bếp lửa với những mảnh gốm vỡ, đất nung, tro than. Ắt hẳn đây là một cái nền nhà, từng được người xưa ngồi quây quần quanh bếp lửa hồng đặt chính giữả Hiện vật tìm được đa dạng đã giúp các nhà khoa học tái tạo được phần nào đời sống vật chất, tinh thần và cảnh quan của một thờị Ở một vị trí thuận lợi cho việc làm nông (làng cổ Ðông Lâm chỉ cách sông Cầu khoảng hơn 1km) có được nguồn nước và phù sa đem lại, người xưa (những người trồng lúa giỏi) định cư ổn định trong một thời gian dài, nên đã để lại một số lượng đồ gốm lớn và tầng văn hoá phong phụ Họ đã biết chế ra lưỡi câu bằng đồng (tìm được 4 chiếc) giống hệt lưỡi câu hiện đại: Ðầu mũi có ngạnh, cuống lưỡi
câu được uốn thành vòng móc để buộc dây câụ Việc tìm thấy chì lưới được nặn từ đất rồi nung qua lửa, đã cho thấy ngoài phương thức câu cá, họ còn biết dùng lưới đánh cá hiệu quả hơn. Cảnh quan thời đó khác nay: Nhiều rừng rậm quanh làng. Cách đây trăm năm rừng vẫn còn nhiều và đã trở thành gốc gác cho những địa danh trong vùng như Ðông Lâm, Hương Lâm, Hạc Lâm... Chính vì thế, người xưa cũng thạo săn bắn thú rừng: Các nhà khảo cổ đã tìm được 7 chiếc mũi tên
bằng đồng các loại, mũi lao bằng xương và chính những mẩu xương, mẩu sừng hươu sau khi họ ăn còn vứt đầy di chị Họ còn chế ra những viên đạn gốm, nhỏ như viên bi để thổi ống "xì đồng" trong việc bắn chim.  Người Ðông Lâm còn là những người làm gốm thành thạo, nặn ra những nồi nấu cơm, nấu canh. Họ còn "thổi
hồn" vào những vật dụng thường ngày đó bằng các hoạ tiết hoa văn đẹp mà đặc trưng là vẽ các hình sóng nước bằng một chiếc que nhiều răng hay phong cách trang trí hoa văn hình học bên trong hoặc bên ngoài miệng đồ đựng.  

Một ngành kinh tế quan trọng bấy giờ là ngành luyện kim. Ðáng chú ý nhất là chứng tích của việc đúc đồng đã tìm được ngay trong di chỉ: 3 mảnh nồi rót đồng bằng
gốm còn dính cả xỉ đồng, một mảnh khuôn đúc bằng đá cát (sa thạch), nhiều mảnh đồng vụn, xỉ đồng còn vương khắp hố khai quật. Người Ðông Lâm còn biết làm đẹp qua trang phục và trang sức. Ðã tìm được 2 chiếc dọi xe chỉ bằng gốm là bằng chứng của nghề dệt vảị Một số chiếc kim bằng đồng tìm được có ích cho nghề
dệt và khâu vá quần áọ Còn tìm được 2 chiếc khuy bằng đá ngọc hình tròn, có lỗ xuyên dây chứng tỏ người xưa đã biết tạo ra những bộ quần áo đẹp, có khuy cài, không còn ở giai đoạn mặc áo chui đầu làm bằng vỏ cây nữa, mà đã có áo bằng vải dệt. Việc tìm được những bằng chứng của nghề dệt vải và khuy đá đã cho thấy trình độ văn minh ở Việt Nam khi đó khá cao và phản bác quan điểm của sử gia phương Bắc miệt thị dân ta trong một thư tịch cổ: "Một nước toàn dân ở trần mà cũng xưng vương!". Có 8 chiếc khuyên tai và vòng tay bằng đá ngọc được chế tác tinh xảo bằng cách khoan, mài và đánh bóng rất đẹp. Những bàn mài bằng
đá ráp, những hòn đá nguyên liệu dùng cho việc làm vòng đá đầy dấu vết cưa, cắt, đẽo, gọt... có mặt khắp di chị Một loại vũ khí đặc biệt cũng được phát hiện ở đây: Chiếc qua bằng đồng có mũi nhọn, lưỡi sắc, lắp cán dài (có lẽ bởi chính loại qua như vậy đã đi vào câu thành ngữ "Can qua binh lửa" để chỉ những cuộc chiến tranh), dùng để bổ và chém. Ðây là một trong những lưỡi qua đồng sớm nhất tìm được ở nước tạ  Không phải ngẫu nhiên mà quanh làng cổ Ðông Lâm trước
đây lại tìm được 2 chiếc trống đồng Ðông Sơn đẹp. Chiếc thứ nhất tìm thấy năm 1975 ở xã Bắc Lý cách di chỉ 1km... Chiếc trống thứ hai tìm được năm 1998 ở xã
Mai Trung, cách di chỉ 5km.  Qua cuộc khai quật khảo cổ học ở Ðông Lâm, các nhà khảo cổ đã thấy được từ 3,400 năm cách đây, người Việt cổ tụ cư ở mảnh đất này liên tục, bắt đầu từ những nền văn hoá mà khảo cổ học gọi là văn hoá Ðồng Ðậu, văn hoá Gò Mun, cho đến văn hoá Ðông Sơn, kéo dài hơn 1,500 năm. Họ là tộc người đóng góp nhiều vào sự hình thành một "bộ" trong số 15 "bộ" của Nhà nước Văn Lang thời Hùng Vương như truyền thuyết còn kể lạị