In bài này
Hội nhập kinh tế có làm hại cho sức phát triển kinh tế Việt Nam hay
không? Cuộc tranh luận đang sôi nổi này trong nội bộ Đảng CSVN chắc
chắn sẽ ảnh hưởng tới hướng đi trong nhiều năm tới của Việt Nam, không
chỉ riêng về kinh tế mà có thể ảnh hưởng cả mặt xã hội, văn hóa, vân
vân...
Một
chuyên gia kinh tế Hà Nội, cũng là một cán bộ cao cấp, đã bênh vực cho
hội nhập kinh tế, trấn an các thành phần trong nội bộ đảng CSVN qua bài
trả lời phỏng vấn trên tờ Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn, đăng trên Tiền
Phong hôm 1-1-2006 như sau.
“Chưa thấy ai mất khi hội nhập
Nguyên
Trưởng đoàn đàm phán Hiệp định Thương mại Việt - Mỹ Nguyễn Đình Lương
cảm thấy đáng tiếc khi có không ít người chỉ nói đến những mặt trái của
hội nhập hơn là những cơ hội mà nó mang lại.
Hỏi: Ông đón nhận thông tin Việt Nam chưa gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2005 thế nào?
-
Ngay từ đầu năm ngoái, tôi đã khẳng định rằng mục tiêu vào WTO cuối năm
2005 khó hoàn thành vì có vẻ như chúng ta chưa sẵn sàng. WTO là một cơ
chế mở, ai đủ tiêu chuẩn thì vào, không phải là chuyện ai xin ai cả.
Thực
ra tôi không bất ngờ. Muốn hội nhập thành công mà chốt quan trọng là
gia nhập WTO, trước hết phải thấy được cơ hội to lớn để chấn hưng đất
nước từ việc hội nhập ấy. Nhưng đáng tiếc, theo tôi, hiện vẫn có không
ít người thường nói đến những mặt trái của hội nhập hơn là những cơ hội
mà nó mang lại. Điều tôi lấy làm tiếc là từ lâu, nghị quyết của Đảng đã
khẳng định "toàn cầu hóa là sự phát triển khách quan" chứ không phải là
một sự lựa chọn, nhưng có vẻ như chúng ta đã chưa chuẩn bị tốt để đón
lấy sự phát triển khách quan ấy.
Trong hơn 10 năm qua, chúng ta
đã gia nhập ASEAN, tham gia AFTA, ký Hiệp định Thương mại (BTA) với Mỹ,
nhưng thế giới ngày nay quan niệm hội nhập tức là phải gia nhập WTO và
chơi theo luật chơi của tổ chức này. Không thể nói hội nhập thành công
mà lại không phải là thành viên của WTO.
Hỏi: Gia nhập WTO là
cái đích mà chúng ta đã phấn đấu trong 10 năm qua, nhưng phải chăng
chúng ta không thể vào WTO bằng mọi giá?
- GDP của chúng ta mới
đạt khoảng 40 tỷ USD, bằng 0,33% GDP toàn thế giới. Toàn cầu hóa là sự
phân chia lợi ích không đồng đều giữa các nước, trong đó nước giàu được
hưởng nhiều, nước nghèo được ít.
Trong bối cảnh ấy, chúng ta là
nước nghèo, vì vậy miếng bánh cũng rất khiêm tốn. Nhưng quan trọng hơn
là nếu không có miếng bánh nhỏ ấy thì không có gì cả và vẫn không qua
khỏi cơn đói. Theo tôi, chúng ta phải có được miếng bánh nhỏ để thoát
khỏi cơn đói đã, và theo thời gian, miếng bánh sẽ to dần lên.
Đài
Loan, Hàn Quốc lúc khởi nghiệp cũng có những lợi ích rất khiêm tốn,
nhưng nhờ chắt chiu mà đã có được nhiều lợi ích như hôm nay. Mặt khác,
theo tôi, trong thế giới hiện nay không có chuyện ta được hết. Phải có
mất mát thì mới được và được từ ít đến nhiều chứ không ai được nhiều
ngay từ đầu cả.
Đáng tiếc là chúng ta lúc nào cũng sợ mất mà
nhiều khi lại không biết mất cái gì, vậy nên thiếu tự tin, thiếu quyết
đoán và bỏ lỡ nhiều cơ hội đáng tiếc. Có lẽ để biết xem cái mất của
chúng ta có lớn không, cần phải có những nghiên cứu nghiêm túc xem
những điều kiện của các nước mới gia nhập WTO trong thời gian tới gần
đây có cao hơn so với chúng ta không.
Hỏi: Có người lý giải, sở dĩ chúng ta chưa sẵn sàng vào WTO là do cần thêm thời gian để các doanh nghiệp chuẩn bị. Ông nghĩ sao?
-
Theo tôi, đó là một nhận thức sai về kinh tế thị trường. Doanh nghiệp
trên thế giới hay ở Việt Nam cũng vậy, chỉ có thể trưởng thành trong
môi trường cạnh tranh.
Không có cạnh tranh, doanh nghiệp sẽ tự
thoái hóa và trở thành gánh nặng cho xã hội. Triết lý của kinh tế thị
trường là nó bắt mọi người, cũng như doanh nghiệp không ngừng sáng tạo,
không ngừng cạnh tranh để tồn tại. Nếu chúng ta cứ đóng cửa nuôi doanh
nghiệp thì các doanh nghiệp sẽ vẫn mãi ở trong tình trạng yếu kém.
Thực
tế cho thấy có những nền kinh tế càng có cạnh tranh cao, có độ hội nhập
càng lớn thì càng sản sinh ra doanh nghiệp lớn. Trong nước cũng vậy
thôi, TP.SG, Hà Nội là những nơi có thị trường cạnh tranh khốc liệt hơn
các tỉnh khác nhưng đó vẫn là hai địa chỉ hấp dẫn trong kinh doanh của
các doanh nghiệp so với các địa phương khác. Càng chần chừ, càng để lâu
thì điều kiện hội nhập càng cao, càng khó.
Trong lĩnh vực này,
nên nhìn sang Trung Quốc. Nước này có quy mô kinh tế lớn và nguy cơ
"mất" chắc là nhiều hơn Việt Nam, nhưng họ đã dùng hội nhập, dùng sức
ép của WTO để chấn hưng đất nước. Chỉ ba năm sau khi gia nhập, Trung
Quốc đã thúc giục một loạt nước trong khu vực ký các hiệp định thương
mại tự do (FTA) vì nhận ra rằng càng mở cửa ra bao nhiêu thì càng mang
đến sự thịnh vượng bấy nhiêu.
Hỏi: Nhưng nếu không có sự chuẩn bị kỹ, hội nhập một cách thiếu tính toán có thể sẽ xảy ra đổ vỡ?
-
Tôi có điều kiện đi ra nước ngoài nhiều và thấy rằng phần lớn các quốc
gia có nền kinh tế mở, hội nhập vào kinh tế thế giới, không có nước nào
nghèo cả.
Còn về sự đổ vỡ, cũng cần xem đó là những đổ vỡ của
ai. Đặc điểm của kinh tế thị trường mà cả nhân loại đều thừa nhận và
sống chung với nó là phá sản. Chỉ có kinh tế bao cấp, kế hoạch hóa mới
không thừa nhận điều đó. Ngay cả ở Mỹ, châu Âu hay Nhật Bản thì hằng
ngày vẫn có các doanh nghiệp nộp đơn xin phá sản.
Phá sản có thể
làm đổ vỡ một hoặc một vài doanh nghiệp, nhưng lại làm cho cả nền kinh
tế phát triển. Phá sản cũng là sự sáng tạo mới. Hội nhập có thể làm một
số doanh nghiệp Việt Nam phá sản, cái đó đúng nhưng đó chỉ là sự đổ vỡ
cục bộ, còn cả nền kinh tế thì sẽ phát triển và các nhà hoạch định
chính sách phải tạo điều kiện cho một nền kinh tế phát triển chứ không
phải tạo điều kiện cho một hay một vài doanh nghiệp phát triển.
Hiện nay ở trong nước, không phải mọi lúc, mọi chỗ, mọi người đều thừa nhận điều đó. (Theo Thời báo kinh tế Sài Gòn)”
Theo
lời một nhà quan sát hải ngoại, cuộc tranh luận này thực sự không có gì
mới mẽ, nhưng việc một số báo nhà nứơc đưa ra trong số báo Tân Niên đã
cho thấy tầm mức gay gắt của cuộc tranh luận này -- nhất là khi một số
cơ quan an ninh liên tục hô hào coi chừng “diễn biến hòa bình,” và lời
một quan chức mấy tuần trứơc kêu gọi là VN “không nên gia nhập WTO bằng
mọi giá.”
Đây có thực là cuộc tranh luận hay không? Theo lời một
doanh gia thường xuyên từ Quận Cam về VN nhận xét, thực sự các chuyên
gia không còn tranh luận gì nữa, vì nhu cầu hội nhập ai cũng thấy là
cần thiết, duy chỉ có các cán bộ lãnh đạo CSVN mới kiếm cớ tranh luận,
chỉ là để chia phe đánh phá nhau.
In bài này