Click the image to open in full size.


. Sinh năm 1946.
. Tại Yên Thái, nay thuộc phường Bưởi, quận Tây Hồ- Hà Nội.
. Năm 1966, ông bắt đầu có tác phẩm in trên báo với bút danh Vũ Liên Châu, nhưng năm 1969 th́ nghỉ viết v́ nhiều lư do.
. Năm 1994, ông viết trở lại với nhiều bút danh: Vũ Mai Hoa Sơn, An Thái, An Thọ, Vũ Ngọc Tiến… Các tác phẩm kư, phóng sự, điều tra, truyện ngắn, phê b́nh tiểu luận đăng nhiều trên các báo ở TW, HN, Tp HCM (Văn Nghệ, Văn Nghệ Trẻ, Người Hà Nội, Văn Sài G̣n, Tia Sáng, Tuần Tin Tức…).và khoảng gần 100 kịch bản, lời b́nh cho các phim tài liệu truyền h́nh. Có một thời gian ông làm Thư Kư Ṭa Soạn cho tạp chí Thế Giới Vi Tính- PCWorld Việt Nam Sêries B (Chính sách và ứng dụng CNTT).

* GIẢI THƯỞNG VĂN HỌC , BÁO CHÍ :

- Giải thưởng ở 2 cuộc thi Kư- Phóng sự do báo Văn Nghệ và Hội Nhà Văn tổ chức năm 1996- 1997 & 2002- 2003
- Nhiều Giải thưởng báo chí khác ở TW và địa phương

* TÁC PHẨM ĐĂ XUẤT BẢN :

- Cố nhân Tập truyện ngắn (NXB Hà Nội, 1997)
- Mười hai con giáp Tập truyện ngắn (NXB Hà Nội, 1998)
- Tội ác và sám hối Tập truyện ngắn (NXB Công an nhân dân, 1999)
- Những truyện ngắn về t́nh yêu (NXB Thanh Niên, 2001)
- Khói mây Yên Tử Tiểu thuyết lịch sử (NXB Văn hoá thông tin, 2001; NXB Kim Đồng tái bản 2002)
- Quân sư Đào Duy Từ Tiểu thuyết lịch sử (NXB Kim Đồng, 2002)
- Giao Châu tụ nghĩa Tiểu thuyết lịch sử (NXB Kim Đồng, 2002)
- Câu lạc bộ các tỷ phú Kư và phê b́nh, tiểu luận (NXB Hội nhà văn, 2002)

 

 

RỒNG ĐÁ (hay là Mũi Uốn Ván)

 


 

Tập truyện ngắn RỒNG ĐÁ (hay là Mũi Uốn Ván) NXB Đà Nẵng vừa phát hành quư III năm 2008 của nhà văn Vũ Ngọc Tiến (VNT) và Lê Mai (LM) gộp lại 220 trang giấy trắng, thành cuốn sách gọn và bắt mắt với b́a của họa sĩ Văn Sáng.

Nhà văn VNT góp 7 truyện, tôi không thể không ngẫm nghĩ ở những truyện Âm bản chiến tranh và Vị Phồn thực, Chù Ḿn Phủ Và Tôi hay Ngoại t́nh tuổi 50... Một chuyện kể, có đơn vị đưa pháo lên núi triển khai trận địa, trước giờ khai hỏa bỗng gặp dân. Sợ lộ bí mật họ đành giữ dân một đêm theo lệnh D trưởng, miễn không vi phạm chính sách dân vận… Cái cớ vậy, nhưng chuyện kể những người lính thời chiến đói cơm, đói cả t́nh: “… Luận nh́n thấy rơ cả một vùng cấm tam giác đang mời gọi. Bản năng giống đực làm cái của nợ trong quần xà lỏn tự do nổi loạn, bất chấp kỷ luật dân vận mà D trưởng dặn ḍ lúc giao nhiệm vụ…”. Chù Ḿn Phủ Và Tôi ; “Cái sự thần thánh của cuộc chiến tranh giành độc lập, sách báo viết đă nhiều, đọc lên cũng sướng lỗ tai. Nhưng đó là phần dương bản của chiến tranh, nhà văn, nhà báo mặc sức tô vẽ muôn hồng ngh́n tía, tao cóc cần cái dương bản ấy. Cái phần âm bản của chiến tranh chỉ có hai màu tối sáng, những thằng lính như tao với mày gậm nhấm đến hết đời…” - Âm Bản Chiến Tranh. Và, Vị Phồn Thực: “…Trên hồ sơ báo tử từ mặt trận gửi về Bộ Quốc pḥng chỉ ghi lạnh lùng hai chữ “sốt rét”, nhưng xin các ông bố bà mẹ, những người vợ hiền ở hậu phương thời ấy biết cho, lũ lính chúng tôi, người chết sốt rét ít thôi, đa phần là chết đói. Đói v́ mấy ông chỉ huy hám thành tích, vững lập trường “tự lực cánh sinh”, chỉ nhận người và vũ khí, c̣n lương thực xin cấp trên cho được tự túc..” ; “Tôi chưa quen với mùi mắn tôm, nhưng sẽ thử cùng hắn và nàng nếm cái vị của nó. Có lẽ hắn đúng, giữa mùi và vị th́ vị mới chính là tinh cốt của đời”. Ngược mấy mươi năm trước, VNT viết thế, có thể bị phê mất quan điểm, lập trường hoặc không triệt để cách mạng. Vào thời b́nh, người đọc nhận rơ hơn bản chất anh hùng của bộ đội ta. Bộ đội ta không chỉ hy sinh xương máu, c̣n chịu đựng dẳng dói miếng ăn một cách sinh tử và cả những khao khát tuổi xuân xanh bị dập vùi, thiêu cháy trong máu lửa, trong đạn bom... Chuyện trai trên gái dưới rất khó nói trong văn chương, nhưng VNT đă miêu tả phần CON trong NGƯỜI một cách chân xác, sinh động. VNT không thần thánh hóa, không tô hồng mà nói thẳng thừng. Bởi ai là người cũng đeo đẳng phần CON đến ngày tận thế. Viết về đề tài này như làm thơ lục bát, non tay thơ thành vè, viết yếu sẽ tục. VNT biết dừng ở đỉnh của sự nổi loạn, biết dừng ở giữa tối sáng giao thoa một cách lăo luyện. Ở tận cố đô Huế, nhưng tôi cũng đă được đọc ngót nghét chục cuốn sách của VNT bởi mỗi lần ra sách anh đều trân trọng gửi tặng các bạn viết trong này như Lâm Thị Mỹ Dạ, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Trần Thùy Mai...

Đang căng thẳng bởi những t́nh tiết nhói buốt, giọng văn lạnh buồn của VNT, tôi nhập vào 6 truyện ngắn của LM, bỗng dưng như được thư giăn, nhẹ nhơm bởi những câu chữ tửng tưng mà thấm thía và không thể nín cười được của LM. Tận sâu thẳm tâm can tôi vẫn đau bởi cái sự nhiễu nhương của những ai đội lốt đạo đức giả. Ở Cún Khóc rất nhiều chuột đục khoét xă hội, khổ cho người t́m cách diệt nó, diệt không được lại bị chuột trêu ngươi, đến Cún cũng rưng rưng: “…Cún lắc đầu, xoay người nằm nghiêng, hết nh́n anh lại nh́n lũ chuột nghênh nghênh diễu hành trên xà nhà, nóc nhà. Có c̣n c̣n khả ố đái một băi xuống nền nhà vừa lau sạch bóng. Nếu có cánh, khéo chúng c̣n bay kín trời giỡn mặt anh và Cún cho xem. Những lời động viên chân thành của anh không làm Cún vui lên được. Mắt nó ươn ướt. H́nh như Cún… khóc”.Nói về, những kẻ quyền cao chức trọng thừa tiền dửng mỡ sinh tật, câu chữ của LM như lưỡi dao bén, mai mỉa cay chua mà t́nh thân, hóm hĩnh: “… Nhân ái chứ sao. Em không có tiền ăn học, về quê làm ruộng hay làm điếm để có bằng? Được ta nuôi, em có tiền ăn học, có nơi ở riêng yên tĩnh để học hành. Khỏi phải lăn lóc thị trường, khỏi phải giao du với bọn du thủ du thực đầu trộm đuôi cướp… Ông bảo thế ḿnh có nhân ái không?...”, “… Tuyệt! Tuyệt quá! Ngoại t́nh cũng có cái hay của nó. Trong vợ chồng, đứa nào ngoại t́nh đứa ấy dễ cảm thông độ lượng. Ḿnh làm trước đi, làm nhiều vào, nói dại nếu sau này vợ nó có nhỡ ngoại t́nh th́ ḿnh cũng dễ cảm thông, tha thứ. Thế gian được vợ hỏng chồng, thế th́ ḿnh hỏng cho vợ được… Nhưng tôi bói đâu ra tháng dăm bảy trăm, hay là… tôi với ông góp vốn nuôi chung một em, xong chưa?”. Cho Nó Có Đạo Đức. Trong Người Đóng Thế Tổng Biên tập giao nhân vật “tôi” đi viết bài chống mại dâm – ma túy. Viết một “đối tượng” có mắt lồi, có lông mũi đâm ra tua tủa, có bụng to như bụng đàn bà chữa… th́ đụng TBT, viết lại. “…Tôi chủ quan không xem lại để báo in ra th́… ông giết tôi c̣n ǵ. Mắt lồi, lông mũi đâm ra tua tủa, bụng tṛn tṛn như bụng đàn bà chữa… Ông bảo, vợ tôi, cô ấy đọc bài viết của ông. Cô ấy nghĩ cái thằng ấy là ai… có mà thanh minh giời.”, tả khác đi, sợ đụng anh em Biên tập, chi bằng tả chính ḿnh là an toàn. Nhân vật “tôi” viết lưng kḥng dấu hỏi, chân tay ngoằng ngoăng chữ th́ bị vợ la toáng lên: “Vơ vào à? Vơ vào à? Thế đứa nào tóc tai bơ phờ, mặt mày hốc hác, có cái bớt ở thái dương trái? Đứa nào lưng kḥng dấu hỏi, chân tay ngoàng ngoăng chữ chi, bàn tay trái có sáu ngón? Đứa nào? Đứa nào? Hờ… hờ…hờ…” . Và T́m Cha Trong Gương. nhiều câu chí lư, không c̣n ngộ nhận: “… Trước là thủ trưởng nó khác. Giờ ông ấy về hưu rồi, hoàn lương nó khác chứ.”, “… Trở về cuộc sống thường dân, trở về với thiên nhiên tôi mới ngộ ra điều: cái ǵ ḿnh cố giữ th́ mất, cái ǵ ḿnh cho đi th́ lại c̣n…”… H́nh như các tác giả và Nxb có thâm ư đặt những truyện ngắn của hai cây bút có văn phong, bút pháp rất khác nhau vào chung một tập sách. Nghe nói, lúc đầu c̣n có thêm cả Ḥa Vang, đại diện cho ba phong cách của ba cây bút gốc Hà Nội “xịn”, sau v́ Ḥa Vang lâm trọng bệnh rồi mất đột ngột nên dự định của nhóm bạn ấy không thành. Thật tiếc!...

RỒNG ĐÁ (hay là Mũi Uốn Ván) là một tập truyện ngắn thâm trầm, lấp lánh những nụ cười mĩm chi cay chua mà thấu triệt thế sự. Nội dung tư tưởng, nhân sinh quan của các nhà văn về chiến tranh, t́nh đời, t́nh người nằm phục trong mỗi trang viết, khi bộc lộ, khi nén kín. Mỗi truyện là mỗi tứ, mỗi ư ; ư tứ này chính là xương cốt, chan ḥa xuyên suốt suốt mười ba truyện ngắn. Đây cũng chính là điều nhà văn Vũ Ngọc Tiến và Lê Mai muốn nói, bạn đọc sẽ nhận ra. Riêng với tôi, tập truyệncó hấp lực đặc biệt, nghiền ngẫm sẽ vỡ ra nhiều thứ trần trụi những mảnh vỡ.

Huế, ngày 9/9/2008

NGUYễN NGUYÊN AN
 
 
 
Thư ngỏ gửi Nxb Đà Nẵng của Vũ Ngọc Tiến




Hà Nội 17/11/2008

Kính gửi Nxb Đà Nẵng và anh Đà Linh

Thưa các anh chị,

Trước hết, tôi xin thành thật gửi lời chia buồn tới Nxb Đà Nẵng và cá nhân anh TBT Đà Linh về sự cố vừa xảy ra với cuốn Rồng Đá (Hay là mũi uốn ván) của tôi và Lê Mai in chung (6/2008) đă có quyết định thu hồi. Sau nữa, với tư cách 1 tác giả, tôi xin có mấy lời nói thêm cho rơ về tập sách và 3 truyện ngắn của tôi bị xem là có vấn đề.

Thứ nhất, mục đích ra tập sách này các tác giả chỉ nhằm thử nghiệm sự đổi mới tư duy, cách tiếp cận nhiều vấn đề phức tạp của cuộc sống quanh ta. Lúc đầu gồm 3 cây bút gốc gác Hà Nội, những thằng bạn thân với 3 văn phong và bút pháp khác biệt hẳn nhau là Tôi (VNT), Ḥa Vang và Lê Mai, song đều có chung tâm nguyện tha thiết tự đổi mới nên rủ nhau thử nghiệm ra chung tập sách, mỗi đứa 4 truyện. Sau v́ anh HV đột ngột ra đi, tôi và LM bàn nhau mỗi đứa bù thêm vào 2 truyện cho đủ con số 12 và tạm gác 4 truyện của người bạn văn quá cố, đợi sẽ in riêng vào tuyển tập sau này. Tóm lại, chúng tôi ra sách thuần túy v́ mục đích học thuật thử nghiệm trong nghề viết mà thôi. Nó có thể có vài t́nh tiết gây xốc, nhưng nh́n nhận kỹ th́ đó mới là chính cuộc sống mà như nhà mỹ học Nga thế kỷ XIX, Xec-nư-xep-xki từng viết: “Cái đẹp là cuộc sống. Một thực thể đẹp là thực thể cho ta nh́n thấy hoặc nghĩ về cuộc sống như nó vốn có.”

Thứ hai, về 3 truyện ngắn của tôi bị xem là có vấn đề, có thể chia làm hai nhóm đề tài tuy cùng nói về chiến tranh và đều có căn cứ từ cuộc sống muôn màu của nó:

- 2 truyện Âm bản chiến tranh, Vị phồn thực tôi viết vào giữa năm 2005, sau chuyến đi t́m mộ chú em liệt sĩ ở E572, một trung đoàn tăng- pháo kết hợp của QK5, họat động chủ yếu ở chiến trường Quảng Nam, Quảng Ngăi. Tôi không phủ nhận sự vĩ đại của cuộc chiến chống Mỹ, càng khâm phục sự dũng cảm, sức chịu đựng phi thường của người lính, trong đó có cả em trai tôi. Song để t́m được mộ chú em hy sinh vào 8/1972, tôi đă gặp hàng trăm đồng đội cũ ở E572, cùng họ lăn lộn khắp vùng đất Quảng và may mắn gặp mặt khá nhiều nhân chứng c̣n sống là những người dân ở Đức Hiệp, Quế Sơn (Quảng Nam), Sơn Tịnh (Quảng Ngăi). Từ thực tế ấy tôi nh́n ra góc khuất của chiến tranh và đời lính khi sau mỗi trận đánh oai hùng họ quay về hậu cứ rèn cán, chỉnh quân hoặc do bị thương mà chuyển về công tác ở ATK. Nó thật khắc nghiệt và đầy rẫy những mâu thuẫn vốn là muôn thủa của cơi người. Giờ là lúc ta đủ độ lùi thời gian để nh́n nhận và phán xét bởi đôi khi v́ cái góc khuất vô h́nh ấy mà có thể vào thời hậu chiến; người dũng cảm, lập nhiều chiến công chịu thiệt tḥi; c̣n kẻ gian manh, cơ hội lại thăng tiến, làm băng hoại kỷ cương xă hội, ḱm hăm sự phát triển đất nước. Mạch truyện và tư tưởng tác giả là thế, c̣n t́nh tiết có đôi chỗ khốc liệt th́ chuyến đi t́m mộ chú em, tôi được nghe nhiều t́nh tiết khốc liệt gấp bội phần hơn thế.

- Truyện ngắn Chù Ḿn Phủ và tôi đề cập đến cuộc chiến biên giới phía Bắc (1979) th́ cũng lùi vào dĩ văng ¼ thế kỷ rồi. Nó là cuộc chiến phi lư nhất trong thế kỷ XX đối với cả 2 dân tộc mà cả ta và phía bên kia đều phải nghiêm túc nh́n ra nó cần phải tránh và hoàn toàn có thể tránh được. Những thảm cảnh do cuộc chiến ấy gây ra th́ nhiều lắm, khốc liệt hơn những ǵ tôi mô tả bởi trong chuyến đi làm phim tài liệu cho Bộ Y tế về loại trừ bệnh uốn ván vùng cao 11/2005 tôi nghe được từ các nhân chứng ở Hà Giang. Giờ ta không thể b́nh thản coi đó như một vụ va quyệt xe trên đường mà phải tỉnh táo và ṣng phẳng với lịch sử. Tôi đă từng nghiên cứu khá kỹ văn học TQ giai đọan 1979- 1991, từng viết một tiểu luận khá dài về hai ḍng văn học Vết thương và ḍng văn học Bộc lộ của họ thời kỳ này. Nhiều nhà văn TQ trong hai ḍng văn học ấy (Lương Phụng Nghi, Trương Hiền Lượng, Dư Hoa, Lưu Chấn Vân, Khâu Hoa Đông…) khi viết tiểu thuyết đă từng có đọan nhắc tới cuộc chiến biên giới Việt- Trung với tâm trạng dày ṿ sâu sắc. Họ viết được, sao ta lại cứ tự hù dọa ḿnh để rồi tảng lờ, không dám viết? Tôi tin những người có lương tâm, trách nhiệm bên kia hay bên này biên giới đọc truyện ngắn của tôi sẽ không oán hận nhau mà chỉ càng ghê sợ chiến tranh, thiết tha muốn hai nước sống trong ḥa b́nh hợp tác lâu dài.

Cuối thư, một lần nữa xin chia xẻ cùng anh Đà Linh và các anh chị Nxb Đà Nẵng về sự cố đáng tiếc lẽ ra không đáng có, nhưng nó đă xảy ra và như thế nó mới lại là cuộc sống!...

Chúc các anh chị mạnh khỏe, hạnh phúc!

Vũ Ngọc Tiến